Renesans

Renesans

informacje ogólne

Informacje wstępne

Przełom kulturalny, który dokonał się w XV wieku, jest również jednym z takich wydarzeń. Włoscy twórcy nazwali je renesansem – odrodzeniem sztuki, które jak uważali, nastąpić miało po upadku kultury w wiekach średnich i stanowiło powrót do antycznych ideałów kultu człowieka i harmonii ludzkiego ciała. Nie odwracali się oni jednak od Boga. Wierzyli, że nauka i studia nad dorobkiem starożytnych pozwolą im rozwiązać problemy trawiące Kościół i zbudować społeczeństwo rządzone sprawiedliwie i żyjące w pokoju.

To dzięki humanistom, bo tak nazywali się przedstawiciele najważniejszego prądu doby renesansu, rozwinęła się nauka, odrodziło zainteresowanie antykiem i wiedzą minionych wieków. Mieli oni wielki wpływ na kulturę i sztukę, której twórcy w uwielbieniu dla człowieczego piękna ukazywali ciało ludzkie w najdrobniejszych szczegółach, kładąc nacisk na realizm i dokładność. Do najsłynniejszych twórców zaliczamy Leonarda da Vinci, Michała Anioła, Tycjana, Rafaela i Albrechta Dürera. Ich dzieła do dzisiaj są wyrazem doskonałego kunsztu i niezwykłego realizmu, stanowiąc wspaniałe przykłady ludzkiego geniuszu i dziedzictwa zamierzchłych czasów.

Przełom kulturalny, który rozpoczął się w XV wieku nosi nazwę renesans (łac. renascire – odrodzić się).

Zapoczątkowany został przez włoskich twórców, co wynikało z łatwego dostępu do dzieł antycznych oraz pojawieniem się tam nowych idei – efektu zachodzących w Italii procesów społeczno‑politycznych.

Prądem umysłowym, który dał początek nowej epoce był humanizm, rozumiany jako odrodzenie się zainteresowania studiami nad kulturą antyku oraz kultem człowieka.

Twórcy okresu odrodzenia nie odwracali się od religii i Boga. Uważali, że nauka powinna prowadzić do odnowy moralnej i naprawy tego, co złe w Kościele.

Do wybitnych myślicieli renesansu zaliczamy m.in. Erazma z Rotterdamu, Thomasa More'a i Niccolo Machiavellego.

W sztuce renesansowej, filozofii i literaturze nawiązywano do osiągnięć starożytności. Artyści w swoich dziełach stosowali zasadę harmonii, a postacie ludzkie przedstawiali z idealnymi proporcjami ciała.

Do najwybitniejszych artystów zaliczamy Leonarda da Vinci, Rafaela Santi, Tycjana, Michała Anioła, Albrechta Dürera.

Ideałem renesansowym był wszechstronnie wykształcony człowiek o licznych talentach i rozległej wiedzy z wielu dziedzin. Wśród takich osób należy wymienić wspomnianego już Leonarda da Vinci czy Mikołaja Kopernika i Galileusza – wielkie umysły w historii nauki.

Multiple Select

Które nazwiska łączą się z renesansem?

• Nicolo Machavelli

• Zenon z Kition

• Leonardo da Vinci

• Erazm z Noterdamu

• Zygmunt Krasiński

Czasy renesansu

Gdy w 476 roku upadło Cesarstwo Zachodniorzymskie w wyniku wewnętrznych kryzysów i najazdów germańskich barbarzyńców,  zapoczątkowana  została nowa epoka średniowiecza, w której dominującą rolę odegrał Kościół katolicki i wiara w jednego Boga. Mimo że wydarzeń, które uznaje się za koniec średniowiecza, jest kilka – upadek Konstantynopola (1453), druk Biblii Jana Gutenberga (1455) czy odkrycie Ameryki przez Kolumba (1492) – to każde z nich zaczynało nowy rozdział w dziejach nauki, Europy i świata.

Multiple Select

Która data uznawana jest za początek renesansu?

• 476

• 1455

Człowiek - to brzmi dumnie

Odrodzenie to przede wszystkim epoka wielkich indywidualności. Każdy, kto czuł w sobie przypływ talentu, rozwijał go wszechstronnie. Człowiek nie był zorientowany na jedną dyscyplinę, bardzo często pełnił wiele funkcji: zawodowych, społecznych, politycznych, artystycznych. Najlepszym przykładem mogą być Leonardo da Vinci i Michał Anioł, którzy interesowali się nauką, techniką, rozmaitymi dziedzinami sztuki i filozofią. Renesans zrodził wielu geniuszy, których osiągnięcia do dziś wzbudzają szacunek i podziw, gdyż znajdują praktyczne zastosowania.

Renesans to również okres odrodzenia nauki i sztuki. Pojawił się druk, który zrewolucjonizował całą epokę, myślenie o świecie oraz przekaz informacji. Książki, które dotąd były prawie niedostępne i nieosiągalne ze względu na ich cenę, stały się dobrem powszechnym. Wydarzenie to wpłynęło na szybkość przekazu idei i myśli. Nie można również zapominać, iż Renesans jest czasem, w którym obficie korzystano z dorobku antycznego, w którym się do niego odwoływano i stawiano go za wzór. Średniowiecze nie otaczało starożytnych zabytków szczególną czcią, a myśl antyczna była jedynie zbiorem mądrych zdań. Renesans nadał Antykowi nowy sens. Antyk stał się więc kryterium oceny dorobku renesansowego, kanonem piękna w sztuce i filozofii.

Multiple Choice

Renesans odrodził ideały

• średniowieczne

• antyczne

• rycerskie

Humaniści w komedii rzymskiego twórcy Terencjusza (II w. p.n.e.) znaleźli zdanie, które stało się mottem renesansu. Komediopisarz w utworze Heauton timorumenos (Samodręczyciel) zapisał słowa: „Homo sum humani nihil a me alienum puto”. Zawierają one przekonanie, że człowiek – we wszystkich formach swojej aktywności – powinien stać się przedmiotem zainteresowania uczonych i artystów.

Multiple Choice

Zdanie "Homo sum humani nihil a me alienum puto" oznacza po polsku

• Człowiek - to brzmi dumnie

• Pamiętaj, że umrzesz

• Człowiekiem jestem i nic co ludzkie nie jest mi obce

• Ludzie to kosmici

Filozofia

U ludzi renesansu, którzy chcieli czerpać z życia samą jego esencję, którzy podkreślali godność i wartość tego, co doczesne, można również odnaleźć elementy tych dwu filozofii horacjańskich, zwłaszcza epikureizmu. Wobec przemijalności życia i krótkości dóbr doczesnych, winno się z życia czerpać samą esencję, w myśl zasady carpe diem. Zabawa, radość życia pozwalają choć na krótko zapomnieć o znikomości życia, stanowiąc o naszej chwilowej przyjemności. Stoicyzm, do którego również odwoływali się ludzie Renesansu, wyrażał się w przekonaniu, iż celem ludzkiego życia jest szczęście, czyli życie w zgodzie z cnotą, sumieniem, wewnętrznym spokojem, poczuciem wolności. Stan duszy nazywany cnotą polegał na harmonii ducha, której nie mogło zburzyć ani nagłe szczęście, ani nagłe nieszczęście.

Multiple Choice

Horacjanizm to filozofia życiowa, która

• skłaniała się ku epikureizmowi

• łączyła epikureizm i stoicyzm

• postulowała stoicki spokój

Multiple Select

Które hasła wiążą się z renesansem?

• humanizm

• uniwersalizm

• memento mori

• reformacja

• anonimowość