Gramatyka

Gramatyka - głoski, litery i sylaby

Powtarzamy to co już wiemy

Głoska i litera

• Głoska to najmniejszy dźwięk mowy, który można wyodrębnić w wyrazie.

• Głoski dzielimy na samogłoski i spółgłoski.

• Litera to graficzny zapis głoski

Multiple Choice

Głoska to:

• inaczej litera

• inaczej sylaba

• jeden dźwięk

• najmniejsza część wymawianego wyrazu

Multiple Choice

Litera to:

• najmniejszy dźwięk mowy

• graficzny znak głoski

• słyszalny pojedynczy dźwięk

• zbiór dźwięków danego języka

Multiple Choice

Głoskę...

• mówimy i zapisujemy.

• słyszymy i piszemy.

• mówimy i widzimy.

• słyszymy i mówimy.

Multiple Choice

W wyrazie bibuła jest

• 5 głosek

• 6 głosek

• 4 głoski

• 7 głosek

Multiple Select

Zaznacz spółgłoski

• b, c, r, ć, d, f, z

• ą, ę, ó, y

• ł, m, s, n, ń, p, ź

• g, h, j, t, k, l, ż, w

• e, a, i, u, o

Multiple Choice

Literę...

• mówimy i zapisujemy.

• piszemy i widzimy.

• widzimy i mówimy.

• słyszymy i mówimy.

Multiple Choice

Właściwy podział wyrazu "dziesięć" na głoski to:

• dzi - e - s - i - ę - ć

• dzi - e - si - ę - ć

• dzi - e - się - ć

• d - z - i - e - s - i - ę - ć

Multiple Choice

W wyrazie GOIĆ jest:

• więcej liter niż głosek

• więcej głosek niż liter

• tyle samo liter i głosek

Głoski

• Dźwięczne - do głosek dźwięcznych zaliczamy wszystkie samogłoski (a, e, i, o, u, y) oraz głoski: b, d, dż, dź, g, j, l, ł, m, n, ń, r, w, z, ź, ż/rz. 

• Bezdźwięczne - c, ć, f, h/ch, k, p, s, sz, ś, t

• Najprościej rozróżnić głoski dźwięczne i bezdźwięczne przykładając rękę do gardła. W czasie wymawiania głosek dżwięcznych, gardło się poruszy, a w czasie wymawiania głosek bezdźwięcznych nie. Spróbujcie!

Multiple Choice

W wyrazie DZIECKO jest:

• 5 liter i 5 głosek

• 6 liter i 6 głosek

• 7 liter i 5 głosek

• 7 liter i 4 głoski

Multiple Choice

Jaką wspólną cechę mają głoski g z dz?

• są nosowe

• są miękkie

• są dźwięczne

• są bezdźwięczne

Głoski opozycyjne

Głoskom dźwięcznym odpowiadają głoski bezdźwięczne:

w - f

z - s

ż - sz

ź - ś

dz - c

dż - cz

dź - ć

d - t

b - p

g - k

Multiple Choice

Bezdźwięczne odpowiedniki spółgłosek dz, dż, dź zapisano w szeregu:

• ź, ś, ć

• c, cz, ć

• ż, sz, cz

• z, s, c

Multiple Choice

Wybierz parę głosek bezdźwięcznych

• ś, ź

• m, r

• f, k

• o, e

Sylaby

• Samogłoski - samodzielnie lub z towarzyszącymi im spółgłoskami tworzą sylaby

• Ośrodkiem sylaby jest samogłoska.

• Przenosząc wyrazy do następnej linii, dzielimy go zgodnie z podziałem sylab.

Multiple Choice

Wyraz obywatelstwo składa się z:

• 12 liter i 6 sylab

• 12 liter i 5 sylab

• 12 liter i 4 sylab

• 12 liter i 3 sylab

Multiple Choice

Sylaba to...

• jedna litera.

• część wyrazu zawierająca spółgłoskę.

• część wyrazu zawierająca samogłoskę.

• kilka spółgłosek.

Miękkość spółgłosek zaznacza się na dwa sposoby:

• Za pomocą kreski nad literą (np. ć, ś, ź, ń)- na przykład: koń, skośny, słoń, źle, paź, śruba,

• Za pomocą litery i, na przykład: ciasto, niebieski, nie, ziele, siano,

• 
  

Multiple Select

Miękkość głosek oznaczamy

• kreską na literą

• głoską ,,i"

• kropką nad literą

• głoską ,,j"

Multiple Choice

Głoska ,,d" jest

• dźwięczna

• bezdźwięczna

Multiple Choice

Głoska ,,p" jest

• dźwięczna

• bezdźwięczna

Multiple Choice

O różnicy znaczeń wyrazów miały - mały decyduje:

• miękkość
• nosowość
• dźwięczność
• wszystkie odpowiedzi są poprawne

Głoski dzielimy też na:

• Nosowe - ą, ę, m, mi, n, ń ni. Te głoski nazywają się nosowe, gdyż podczas ich wymawiania powietrze wydostaje się z płuc przez nos i usta

• Ustne - wszystkie pozostałe głoski są ustne. Te głoski nazywają się ustne, gdyż podczas ich wymawiania powietrze wydostaje się z płuc tylko przez usta

• 
  

Multiple Select

Które litery w podanych nazwach instrumentów - akordeon, kastaniety, puzon, harmonijka, kontrabas, wiolonczela, klarnet, organy oznaczają głoski nosowe?

• n

• a

• ni

• s

• o

Multiple Choice

Samogłoska nosowa pojawia się w wyrazie:

• rower

• książka

• pisze

• kaszle

Multiple Choice

Wyraz oszczędzać zawiera:

• 2 głoski nosowe
• 3 głoski nosowe
• 1 głoskę nosową
• nie występują w nim głoski nosowe

Multiple Choice

O różnicy znaczeń między wyrazem lek - lęk decyduje:

• miękkość
• nosowość
• dźwięczność
• żadna odpowiedź nie jest poprawna

Ciekawostka

W 2013 roku ruszyła kampania społeczna "język polski jest ą-ę", która miała na celu uświadomić Polakom, jak ważne jest używanie polskich znaków w komunikacji SMSowej (txt) i internetowej. Znaki diaktryczne są charakterystyczne dla języka polskiego. Ich nieużywanie zubaża język i prowadzi do nieporozumień.

Np. Pani Ania dostała wiadomość "to była miska", a powinno być napisane Miśka. Innym razem w mailu p. Ania przeczytała "na wycieczke wzielismy ze soba zaglowki". Pani Ania zrozumiała "na wycieczke wzielismy ze soba zagłówki". A miało być: "na wycieczke wzielismy ze soba żaglówki"