yetersizlik 7. hafta

Görme Yetersizliği Olan Çocukların Gelişimsel Özellikleri

Bedensel (Motor) Gelişim

• Motor becerileri, gören çocuklardan farklılık göstermemektedir.

• Görsel uyaranlardan yeterince yararlanamamaları nedeniyle hareket etme ve diğer motor becerileri, normal gelişim gösteren çocuklara göre daha geç kazanabilirler.

• Bebeklerde emeklemenin başlaması çevresinde bulunan nesnelere erişme çabasından kaynaklanmaktadır.

• Görme yetersizliği olan bebekler ise, görsel uyaranları alamadıklarından dolayı ancak kulak–el koordinasyonunu kurduktan sonra emeklemeye başlayacaktır.

• Bu durum görme engelli bebeklerin akranlarına göre geri kalmasına sebep olabilmektedir.

• Görme yetersizliği olan bebeklerde ses kaynağına erişebilme becerisi, birinci yılın sonuna doğru gelişir.

• Bu dönemde ses kaynağına yönelme ve erişme öğretilmezse, gerekli destek sağlanmazsa görme engelli bebekler emeklemede ve yürümede gecikme yaşayabilirler.

• 
  

• Görme yetersizliğinden etkilenen çocukların yürümesinde geniş taban desteği, başın öne doğru olması, ayaklarını sürüme gibi sorunlar gözlenebilir. Geniş taban desteği; ayakların birbirinden aralıklı ve dışa dönük olarak yürüme durumuna denir.

• Bu sorunlar; yeterince hareket etmemesinden dolayı kasların güçsüz oluşu, denge sağlama çabası, engelden kaçınma gibi nedenlerden ortaya çıkmaktadır.

• Görme yetersizliği olan bireylerin engelinden dolayı en çok etkilendiği beceri alanı, hareket etme becerileridir.

Nasıl desteklenmeli?

• Çocuğun gezebileceği ortamı tanıtmak,

• uygun bağımsız hareket becerilerini öğretmek,

• müzik eşliğindeki ritim çalışmaları,

• evdeki eşyaları sabitlemek

• çocuğun yaptığı hareketlerin anlatılması,

• dokunma yoluyla keşfetmesi motor becerilerin gelişimi için yararlı olacaktır.

Bilişsel (Zihin) Gelişim

• Zihnimizde bulunan her şey ilk olarak duyularımız aracılığıyla elde edilerek zihnimize gönderilir.

• Görme engelli çocukların kavramsal gelişiminde ya da bilişsel yeteneklerinde görenlerin gerisinde olduğu gözlenmektedir.

• Özellikle soyut düşünmeyi gerektiren becerilerde görme engelli bireyler daha başarısız olmaktadırlar.

• Objeleri tanımada, objeleri manipüle etmede yaşadıkları sorunlar öğrenme performanslarını da düşürmektedir.

• Kavram ediniminde görmeden çok diğer duyularına bağlıdır.

• Dokunma duyusu ve işitme duyusu ile bilgi edinecektir.

• İşitme duyusu ile nesnenin çıkardığı sesten nesnenin uzaklığı ve yönüne ait bilgi edinilir.

• Nesnenin ne olduğuna dair bilgi toplanamaz.

Dil Gelişimi

• Görme yetersizliği olan çocuklar genellikle iletişim sırasında görsel ipucunu alamamaları ve kullanamamaları nedeniyle tepki vermede sıkıntı yaşayabilirler.

• Görme engeli olan çocukların dil yeteneklerine, dilin gelişimine ve kazanılmış dile bakıldığında gören akranlarıyla farklılık göstermemektedir.

• 
  

• Monoton bir sesle konuşmaktadırlar.

• yüksek sesle konuşurlar ve konuşma hızları daha düşük olur.

• Jest ve vücut hareketlerinde yetersizdirler.

• Görmeyenler ses üretiminde dudak hareketlerini daha az kullanırlar.

• Konuşmaya yeni başlayan görme yetersizliği olan çocuklarda, ekolali(başka birisi tarafından çıkarılan seslerin yinelenmesi) denen bir özellik görülmektedir. Bunun nedeni olarak, çocuğa iletişim anlamı taşımayan birtakım dil yaşantılarına maruz kalması söylenebilir. (Örneğin, televizyon karşısında görme yetersizliği olan çocuğun saatlerce oturtulması)

Duygusal ve Sosyal Gelişim

• İnsanların birbirleriyle iletişim kurmalarında en önemli etken göz kontağı kurmaktır.

• Gözün işlevini yapmaması çocuğun içe dönük, etrafına karşı ilgisiz olmasına neden olabilmektedir.

• Bazı görme bozukluğu olan çocuklar diğerlerinden daha kolay ve başarılı bir şekilde durumlarına uyum sağlayabilmektedir.

• Anne-babanın görmeyen çocuklarını, gören çocuklarla oynamaya teşvik etmemeleri, onları çekingenliğe ve çevresindeki insanlardan kaçmaya itmektedir.

• Çocuğun çevresini gereği gibi tanıyamaması ve çevresinde tehlikelerin olduğunun söylenmesi onda güvensizlik ve korku yaratmaktadır.

• Daha ileri yaşlarda başka korkular da geliştirebilir. Örneğin; gözetlenme, geç kalma, düşme, çarpma, sevilmemek, istenmemek, bir işi yapmama gibi…

GÖRME YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUKLARDA KAYNAŞTIRMA EĞİTİMİ

Kaynaştırmanın Yeri ve Önemi

• Olumlu benlik gelişimine yardımcı olmak, kişilik ve en önemlisi de sosyal gelişimlerini destekleyerek toplum içinde bağımsız ve üretken bireyler olarak yaşamalarını kolaylaştırmak amacıyla kaynaştırma gereklilik arz etmektedir.

• Görme yetersizliğinden etkilenmiş bir çocuğun gören akranlarıyla aynı eğitim ortamında eğitim alabilmesi için kaynaştırmanın gereklerinin yerine getirilmesi gerekir. Bunun için öncelikle normalleştirme, kaynaştırma, bütünleştirme ve en az kısıtlayıcı eğitim ortamı kavramlarının doğru anlaşılması gerekmektedir.

Normalleştirme

• gören akranlarının yararlandığı tüm hak ve olanaklardan yararlanabilir.

• gören akranlarının gittiği okula gidebilir.

• Normalleştirme; yetersizlikten etkilenmiş bireylerin yetersizlikleriyle kabul edilip, toplumda diğer kişilere sağlanan hizmet, hak, sorumluklar ve fırsatların onlara da sağlanması anlamına gelmektedir.

• Normalleştirmenin bir sonucu olarak; kaynaştırma, bütünleştirme ve birlikte eğitim kavramları ortaya çıkmıştır

• Bütünleştirme: görme yetersizliğinden etkilenmiş bireyler de bu toplumun bir parçasıdır.

• Birlikte Eğitim: normal akranlarıyla birlikte normal sınıflarda eğitim almasıdır.

• Kaynaştırma Eğitimi: Özel yetişmiş personelin, özel destekleriyle, yetersizlikten etkilenmiş bireyin normal sınıflarda öğrenimini değişik zamanlı olarak sürdürmesi anlamına gelmektedir.

Gelecek haftanın konusu:

• Kaynaştırma Eğitimi Alan Görme Yetersizliği Olan Çocuklar İçin Etkinlikler ve Araç Gereçler