USA w XIX w.

Stany Zjednoczone w XIX w.

uważnie czytamy i oglądamy bo na koniec w quizie sprawdzimy, co zapamiętaliście, czyli to, co uczniowie kochają najbardziej... :)

Początki... krótka powtórka.

Mieszkańcy 13 kolonii w Ameryce Płn. rozpoczęli swoją walkę o niepodległość w XVIII w.

4 VII 1776 ogłosili Deklarację Niepodległości USA (ludzie mają prawo do życia, wolności i poszukiwania szczęścia oraz do obalenia tyranii).

Wielka Brytania po kilkuletniej wojnie uznała niepodległość nowego państwa w 1783 r.

Bohaterem wojny o niepodległość był George Washington, który został pierwszym prezydentem Stanów Zjednoczonych.

Stany Zjednoczone znacznie powiększyły swoje terytorium

• W 1803 zakupiono od Francji tereny Luizjany

• W 1819 została przyłączona Floryda, wcześniej należąca do Hiszpanii

• W 1845 r. został utworzony stan Teksas, który przyłączył się do USA, co było powodem wybuchy wojny z Meksykiem

• W 1848 r. Meksyk przegrał wojnę i całe terytorium dzisiejszej Californii znalazło się w granicach USA

• Ostatnim nabytkiem terytorialnym była Alaska. W 1867 r. Rosja odsprzedała ten teren za 7,2 mln dolarów

Północ - Południe

Dwie strony konfliktu, czyli dlaczego doszło do wojny domowej

Stany Północne

• Gospodarka opierała się na przemyśle

• Duża ilość miast

• Ciągle zwiększająca sie liczba mieszkańców, związana z napływem emigrantów z Europy

• Rolnictwo - farmy rodzinne, zakładane przez osadników

• Niechęć do niewolnictwa, które na północ od Missouri było zakazane

• To tu rodzi się ABOLICJONIZM, czyli ruch społeczny nawołujący do zniesienia niewolnictwa

Stany Południowe

• Gospodarka opierała się na NIEWOLNICTWIE

• Rolnictwo - wielkie PLANTACJE bawełny, ryżu, tytoniu, kukurydzy czy trzciny cukrowej, na której pracowali niewolnicy

• Dominuje niewielka ilość białych właścicieli, którzy uważali ludność czarną, za swoją własność

• Niewolnicy nie posiadali ŻADNYCH praw

Biczowanie niewolnika

Plakat z 1853 r. Mężowie, żony i rodziny sprzedawane do różnych właścicieli, brutalnie rozdzielani - prawdopodobnie nigdy się już nie zobaczą

Pamiątka po Białym Panu!!!

Przyczyny wybuchu wojny secesyjnej

• Niewolnictwo było najważniejszym czynnikiem pogłębiającym rozłam i napędzającym istniejący na Południu ruch na rzecz rozpadu Unii.

• Stany południowe nie zgadzały się z wprowadzeniem ZAKAZU niewolnictwa w nowo przyłączanych stanach,

• Północ chciała wprowadzić cła, by chronić swój przemysł, Południe bało się, że zagrozi to sprzedaży tytoniu i bawełny, które były eksportowane do Europy

Na początku 1860 r. nowym prezydentem został wybrany Abraham Lincoln, zwolennik zniesienia niewolnictwa i wzmocnienia władzy centralnej.

Zwycięstwo Abrahama Lincolna w wyborach prezydenckich w 1860 roku przeraziło mieszkańców stanów południowych. Widziano w nim ideowego przeciwnika niewolnictwa. Toteż jeszcze tego samego roku wprowadzono w życie pomysł utworzenia własnego państwa, który od jakiegoś czasu krążył na Południu.

Karolina Południowa jako pierwsza ogłosiła wystąpienie z Unii (20 grudnia 1860r.), pociągając za sobą Missisipi, Alabamę, Florydę, Georgię, Luizjanę i Teksas. W lutym 1861 roku sześć zbuntowanych stanów utworzyło Skonfederowane Stany Ameryki – potocznie nazywane Konfederacją.

Później, w trakcie działań wojennych, przyłączyły się do nich jeszcze cztery kolejne: Wirginia, Tennessee, Arkansas i Karolina Północna.

Unioniści, czyli Jankesi

Obszar Stanów Zjednoczonych Ameryki, po opuszczeniu go przez secesjonistów, zaczęto nazywać Unią.

Na zachodnim wybrzeżu do Unii przystąpiły Oregon i Kalifornia.

Lee contra Grant

Gen. Robert E. Lee, dowódca wojsk skonfederowanych. Genialny żołnierz i wspaniały dowódca. Nie wierzył w niewolnictwo, ale w prawo do decydowania o sprawach ważnych dla Południach. Przez wiele lat zadawał liczne i bolesne klęski wojskom Północy.

Gen. Ulisses Grant był równie utalentowanym dowódcą. Po objęciu dowodzenia nad wojskami Unii w 1864 przystąpił do wojny totalnej.

Wojna totalna

Gen. Grant wiedział, że musi pozbawić Konfederację zaplecza gospodarczego. Wspólnie z gen. Williamem Shermanem realizował taktykę spalonej ziemi. Polegała ona na niszczeniu wszystkiego, co może być przydatne stronie przeciwnej, pozbawienie nieprzyjaciela źródeł zaopatrzenia, spowolnienie poruszania się jego wojsk, może być formą terroru wobec ludności cywilnej, odwetu czy szantażu itd.

Los walczących

• w wojnie walczyli nawet chłopcy poniżej 16 roku życia (niektóre źródła podają liczbę 150 tyś.)

• Wojska Unii wprowadziły wynalazek obuwniczy, but na lewą i prawą nogę (do tej pory wszystkie buty miały tylko jeden wzór), pomogło to żołnierzom dłużej maszerować

• po obu stronach powstawały więzienia dla jeńców, niektóre wg późniejszych raportów przypominały piekło, panował tam głód, brud i brutalność strażników, którzy torturowali pojmanych żołnierzy

Bitwa pod Gettysburgiem 1-3 lipca 1863 r.

Na polach Gettysburga starło się ze sobą około 170 tysięcy Amerykanów, z których 29% (prawie 51 tysięcy) zostało zabitych, rannych, wziętych do niewoli lub przepadło bez wieści.

Bitwa ta to punkt zwrotny, od którego Konfederacja chyliła się ku upadkowi, a wojna secesyjna zbliżała się do końca, mimo że miała trwać jeszcze prawie dwa lata.

Proklamacja Emancypacji

akt prawny wydany 22 września 1862 roku przez prezydenta Stanów Zjednoczonych Abrahama Lincolna znoszący niewolnictwo na obszarach Skonfederowanych Stanów Ameryki. Weszła w życie 1 stycznia 1863 r. tysiące niewolników zyskało wolność i zaczęło się zaciągać do wojska.

Koniec wojny

Wyczerpane taktyką spalonej ziemi i coraz częściej ponoszące klęski, wojska południa zostały zmuszone do kapitulacji. Gen. Lee poddał swoją armię gen. Grantowi 9 kwietnia 1865 w Appomattox Court House. 26 maja 1865, poddały się ostatnie zorganizowane ośrodki oporu konfederatów W wyniku wojny śmierć poniosło 620 tysięcy ludzi, zniszczono mienie o wartości 5 mld dolarów, wolność uzyskało 4 miliony niewolników

Zamach na Lincolna

14 kwietnia 1865 r. w Waszyngtonie, w teatrze, aktor John Wilkes Booth strzelił do Prezydenta. W wyniku ran Lincoln zmarł 15 kwietnia o 7.22. Zamachowca i innych spiskowców pojmano i skazano na karę śmierci przez powieszenie.

Tuż przed śmiercią Prezydent opracowywał plany odbudowy kraju po wojnie. Tego zadania podjął sie jego następca Andrew Johnson (pochodził z południa!)

Polacy w wojnie secesyjnej

• Około 4 tys. Polaków służyło w armii Unii, 166 z nich miało stopnie oficerskie. Szacuje się, że około 500 Polaków walczyło po stronie Konfederacji.

  Włodzimierz Krzyżanowski (na zdj.) był dowódcą Legionu Polskiego i zyskał za swoją służbę wyrazy uznania. 

•  Kapitan Peter Kiołbassa, najpierw walczył jako konfederat, a złapany w niewolę przez armię północną został wypuszczony i zaciągnął się do armii unijnej i zwerbował, a także kierował, batalionem Polaków ze stanu Illinois.

Multiple Choice

Jak nazywały się strony wojny secesyjnej ?

• Unia i Konfederacja

• Zjednoczeni i Rebelianci

• Ententy i Alianci

• Kolonie i Brytyjczycy

Multiple Choice

Secesja to 

• odłączenie się stanów południowych od Unii.
• odłączenie się stanów północnych od Unii.
• państwo składające się z autonomicznych części

Multiple Choice

Jedną z przyczyn wojny secesyjnej była

• niezgoda mieszkańców Południa na zniesienie niewolnictwa
• proklamacja znosząca niewolnictwo
• wprowadzenie segregacji rasowej.
• blokada portów morskich Konfederacji

Multiple Select

Dekret o zniesieniu niewolnictwa z 1 stycznia 1863 r. (zaznacz Wszystkie poprawne odpowiedzi)

• ogłaszał, że wszyscy niewolnicy od tej pory są wolni

• umożliwiał byłym niewolnikom wstępowanie do sił zbrojnych Stanów Zjednoczonych

• nakazywał wyzwolonym powstrzymywanie się od wszelkiej przemocy

• zachęcał wyzwolonych do wyjazdu do Afryki

Multiple Select

W czasie walk w wojnie secesyjnej stosowano (zaznacz Wszystkie poprawne odpowiedzi)

• wojnę totalną (ostatni etap)

• taktykę spalonej ziemi

• pierwsze czołgi

• wojnę szarpaną

Multiple Choice

Ostatnim nabytkiem terytorialnym USA była

• Floryda

• Kalifornia

• Alaska

• Luizjan

Multiple Choice

Wojna Secesyjna była w latach:

• 1870-1876

• 1860-1865

• 1871-1875

• 1861-1865

Multiple Choice

Które pojęcie jest związane z wojną secesyjną:

• wojna pozycyjna

• blitzkrieg

• abolicjonizm

• wojna totalna

Multiple Choice

Postać na fotografii to

• Jeferson Davis

• Benjamin Franklin

• Abraham Lincoln

• Jerzy Waszyngton