Modul Kemahiran Proses Sains (Pembolehubah)

Modul Kemahiran Proses Sains (Pembolehubah)

Modul 1 : Mengawal Pembolehubah

Pembolehubah adalah sesuatu @ maklumat yang berubah-ubah. Terdapat 3 jenis pembolehubah, iaitu :

• Pembolehubah yang dimanipulasikan (PM)

• Pembolehubah yang bergerak balas (PG)

• Pembolehubah yang dimalarkan @ yang dikawal (PD)

PEMBOLEHUBAH DIMANIPULASI (PM)

• perkara yang berbeza @ dimanipulasikan dalam sesuatu penyiasatan.

• ianya memberi kesan kepada apa yang diperhatikan.

• sesuatu perkara yang berbeza di awal eksperimen.

PEMBOLEHUBAH BERGERAKBALAS (PG)

• perkara yang DIPERHATIKAN,

• perkara yang DIREKODKAN,

• perkara yang DIUKUR,

• sesuatu perkara yang berbeza di akhir eksperimen.

• KEPUTUSAN daripada penyiasatan.

PEMBOLEHUBAH DIMALARKAN (PD)

dalam penyiasatan.

• perkara yang SAMA (tak diubah),

• perkara yang TETAP,

• perkara yang MALAR,

CONTOH 1 : BENTUK JADUAL 1

JADUAL 1

Bahagian kiri jadual menunjukkan nombor yang berbeza iaitu 3,2,1.

Maka tajuk di bahagian atas itu adalah pembolehubah dimanipulasikan @ PM

JADUAL 1

Bahagian kanan jadual menunjukkan penerangan atau keputusan penyiasatan.

Maka tajuk di bahagian atas itu adalah pembolehubah bergerak balas @ PG

Multiple Choice

Berdasarkan jadual berikut, nyatakan pembolehubah bergerak balas?

• bilangan mentol

• kecerahan mentol

• jenis mentol

Multiple Choice

Berdasarkan jadual berikut, nyatakan pembolehubah dimanipulasi?

• bilangan mentol

• kecerahan mentol

• jenis mentol

CONTOH 2 : BENTUK JADUAL 2

JADUAL 2

Bahagian kiri atas jadual menunjukkan nombor suhu yang berbeza iaitu 28^oc _, 45^oc.

Maka tajuk di bahagian kiri atas itu adalah pembolehubah dimanipulasikan @ PM.

JADUAL 2

Bahagian kiri bawah jadual menunjukkan keputusan isipadu air dalam penyiasatan.

Maka tajuk di bahagian kiri bawah itu adalah pembolehubah bergerak balas @ PG.

Multiple Choice

Berdasarkan jadual berikut, nyatakan pembolehubah dimanipulasi?

• isipadu air yang tinggal

• suhu air

• masa

Multiple Choice

Berdasarkan jadual berikut, nyatakan pembolehubah bergerak balas?

• isipadu air yang tinggal

• suhu air

• masa

CONTOH 3 : BENTUK GRAF

GRAF

Bahagian melintang pada graf menunjukkan jarak yang berbeza bagi penyiasatan.

Maka tajuk bahagian melintang itu adalah pembolehubah dimanipulasikan @ PM.

GRAF

Bahagian menegak pada graf menunjukkan keputusan bagi penyiasatan.

Maka tajuk bahagian menegak itu adalah pembolehubah bergerak balas @ PG.

Multiple Choice

Nyatakan pembolehubah dimanipulasi bagi penyiasatan tersebut?

• jantina murid

• bilangan pergerakan dada dalam seminit

• jarak larian

Multiple Choice

Nyatakan pembolehubah bergerak balas bagi penyiasatan tersebut?

• jantina murid

• bilangan pergerakan dada dalam seminit

• jarak larian

CONTOH 4 : BENTUK AYAT PENYATA

AYAT PENYATA

Untuk mengenal pasti pemboleh ubah dimanipulasikan @ PM, cari perkataan BERBEZA, BERLAINAN, TIDAK SAMA dalam ayat tersebut. Maka perkara yang dinyatakan sebelum perkataan-perkataan tadi adalah pembolehubah dimanipulasikan @ PM.

AYAT PENYATA

Untuk mengenal pasti pemboleh ubah bergerak balas @ PG, cari perkataan AKHIR EKSPERIMEN, PERKARA YANG DIUKUR, KEPUTUSAN dalam ayat tersebut. Maka perkara yang dinyatakan sebelum perkataan-perkataan tadi adalah pembolehubah bergerak balas @ PG.

AYAT PENYATA

Untuk mengenal pasti pemboleh ubah dimalarkan @ PD, cari perkataan SAMA, TEMPOH MASA TERTENTU, dalam ayat tersebut. Maka perkara yang dinyatakan sebelum perkataan-perkataan tadi adalah pembolehubah dimalarkan @ PD.

Multiple Select

Nyatakan tiga maklumat berikut daripada penyiasatan yang dijalankan :

Pembolehubah dimanipulasi :

Pembolehubah bergerak balas :

Pembolehubah dimalarkan :

• bilangan roda

• jarak yang dilalui kereta

• saiz roda

• sekumpulan murid

CONTOH 5 : AYAT PENYATA + RAJAH

AYAT PENYATA + RAJAH

Dari rajah yang diberikan, telah dinyatakan bahawa litar yang diberikan adalah 2 jenis yang berbeza.

Maka pembolehubah dimanipulasikan @ PM adalah jenis litar.

RAJAH + AYAT PENYATA

Pernyataan yang diberikan telah dinyatakan pemerhatian dalam penyiasatan tersebut.

Maka pembolehubah bergerak balas @ PG adalah kecerahan mentol.

RAJAH + AYAT PENYATA

Bagi mengenal pasti pembolehubah dimalarkan @ PD adalah dari rajah yang diberikan.

Maka pembolehubah dimalarkan @ PD boleh dinyatakan bilangan sel kering @ jenis sel kering, bilangan mentol @ jenis mentol.

Multiple Choice

Daripada maklumat yang diberikan, kenalpasti apa yang dimalarkan?

• Bilangan mentol

• Kecerahan mentol

• Jenis litar

Multiple Choice

Daripada maklumat yang diberikan, kenalpasti apa yang dimanipulasikan?

• Bilangan mentol

• Kecerahan mentol

• Jenis litar

Multiple Choice

Daripada maklumat yang diberikan, kenalpasti apa yang bergerak balas?

• Bilangan mentol

• Kecerahan mentol

• Jenis litar

Parameter

Untuk setiap pembolehubah, adalah penting untuk menulis parameter dan objek bersama.

Rujuk rajah sebelah sebagai panduan.

Parameter

Untuk setiap pembolehubah, adalah penting untuk menulis parameter dan objek bersama.

Rujuk rajah sebelah sebagai panduan.

CONTOH SOALAN :

a. Berdasarkan penyiasatan, nyatakan :

i) pembolehubah yang dimanipulasikan :

ii) pembolehubah yang bergera balas :

b. Nyatakan pembolehubah yang dimanipulasikan dalam penyiasayan di atas?

c. Tuliskan dua pembolehubah daripada penyiasatan di atas?

CONTOH SOALAN :

d. Daripada data yang diberikan, kenalpasti apa yang :

i) dimalarkan :

ii) dimanipulasikan :

iii) bergerak balas :

e. Nyatakan apa yang dimalarkan dalam penyiasatan ?

f. Tuliskan dua maklumat berdasarkan penyiasatan di atas?

LATIHAN PENGUKUHAN & PENGAYAAN

Fill in the Blanks

1.Razak, Kamalia dan Suresh menjalankan penyiasatan untuk mengenal pasti perhubungan di antara jarak sumber cahaya dengan dari objek dan saiz bayang-bayang. Pemerhatian direkodkan dalam jadual .

A. Berdasarkan daripada keputusan di atas, nyatakan :

i) Pembolehubah yang dimanipulasikan?

Fill in the Blanks

Razak, Kamalia dan Suresh menjalankan penyiasatan untuk mengenal pasti perhubungan di antara jarak sumber cahaya dengan dari objek dan saiz bayang-bayang. Pemerhatian direkodkan dalam jadual .

A. Berdasarkan daripada keputusan di atas, nyatakan :

ii) Pembolehubah yang bergerak balas?

Fill in the Blanks

Tiga bekas P, Q dan R mengandungi jumlah tanah kebun yang sama dan di tanam dengan biji benih yang sama tinggi. Biji benih ditanam dengan jarak 5cm. Bekas diletakkan di luar dan disiram dengan jumlah air yang sama setiap hari. Selepas tiga minggu, purata tinggi biji benih diambil. Keputusannya adalah seperti dalam jadual berikut.

a)Nyatakan pembolehubah yang dimalarkan?

Fill in the Blanks

Tiga bekas P, Q dan R mengandungi jumlah tanah kebun yang sama dan di tanam dengan biji benih yang sama tinggi. Biji benih ditanam dengan jarak 5cm. Bekas diletakkan di luar dan disiram dengan jumlah air yang sama setiap hari. Selepas tiga minggu, purata tinggi biji benih diambil. Keputusannya adalah seperti dalam jadual berikut.

b)Nyatakan pembolehubah yang dimanipulasikan?

Fill in the Blanks

Tiga bekas P, Q dan R mengandungi jumlah tanah kebun yang sama dan di tanam dengan biji benih yang sama tinggi. Biji benih ditanam dengan jarak 5cm. Bekas diletakkan di luar dan disiram dengan jumlah air yang sama setiap hari. Selepas tiga minggu, purata tinggi biji benih diambil. Keputusannya adalah seperti dalam jadual berikut.

c)Nyatakan pembolehubah yang bergerak balas?

Fill in the Blanks

Eksperimen berikut berkaitan dengan tikus putih yang diletakkan didalam dua sangkar yang mempunyai saiz yang sama. Dalam setiap sangkar, jumlah tikus jantan dan betina adalah sama banyak. Jumlah makanan dan minuman yang diberikan adalah sama bagi setiap sangkar selama tiga minggu. Setiap tikus dalam sangkar M dan N ditimbang selepas tiga minggu, purata jisim tikus dalam setiap sangkar dicatat dalam jadual berikut.

i) Nyatakan pembolehubah yang dimanipulasikan?

Fill in the Blanks

Eksperimen berikut berkaitan dengan tikus putih yang diletakkan didalam dua sangkar yang mempunyai saiz yang sama. Dalam setiap sangkar, jumlah tikus jantan dan betina adalah sama banyak. Jumlah makanan dan minuman yang diberikan adalah sama bagi setiap sangkar selama tiga minggu. Setiap tikus dalam sangkar M dan N ditimbang selepas tiga minggu, purata jisim tikus dalam setiap sangkar dicatat dalam jadual berikut.

ii) Nyatakan pembolehubah yang bergerak balas?

Fill in the Blanks

Eksperimen berikut berkaitan dengan tikus putih yang diletakkan didalam dua sangkar yang mempunyai saiz yang sama. Dalam setiap sangkar, jumlah tikus jantan dan betina adalah sama banyak. Jumlah makanan dan minuman yang diberikan adalah sama bagi setiap sangkar selama tiga minggu. Setiap tikus dalam sangkar M dan N ditimbang selepas tiga minggu, purata jisim tikus dalam setiap sangkar dicatat dalam jadual berikut.

iii) Nyatakan pembolehubah yang dimalarkan?

Fill in the Blanks

Jadual Berikut menunjukkan masa yang diambil oleh empat orang murid untuk menjawab Ujian Matematik dengan lengkap.

A. Dalam aktiviti ini ;

i) Nyatakan pembolehubah yang dimalarkan?

Fill in the Blanks

Jadual Berikut menunjukkan masa yang diambil oleh empat orang murid untuk menjawab Ujian Matematik dengan lengkap.

A. Dalam aktiviti ini ;

ii) Nyatakan pembolehubah yang bergerak balas?

Fill in the Blanks

Jadual Berikut menunjukkan masa yang diambil oleh empat orang murid untuk menjawab Ujian Matematik dengan lengkap.

A. Dalam aktiviti ini ;

iii) Nyatakan pembolehubah yang dimanipulasikan?

Fill in the Blanks

Satu penyiasatan dijalankan untuk mengkaji hubungan di antara pengguna dan pengeluar makanan dalam satu habitat. Ia melibatkan tikus dan ular di sawah padi. Pemerhatian penyiasatan direkodkan dalam jadual seperti berikut:

Nyatakan :

i) Pembolehubah dimanipulasi :

Fill in the Blanks

Satu penyiasatan dijalankan untuk mengkaji hubungan di antara pengguna dan pengeluar makanan dalam satu habitat. Ia melibatkan tikus dan ular di sawah padi. Pemerhatian penyiasatan direkodkan dalam jadual seperti berikut:

Nyatakan :

ii) Pembolehubah bergerak balas :

Fill in the Blanks

Satu penyiasatan dijalankan untuk mengkaji hubungan di antara pengguna dan pengeluar makanan dalam satu habitat. Ia melibatkan tikus dan ular di sawah padi. Pemerhatian penyiasatan direkodkan dalam jadual seperti berikut:

Nyatakan :

iii) Pembolehubah dimalarkan :

Fill in the Blanks

100ml air dituangkan ke dalam tabung didih dan suhu air di ukur. Kemudian, air dipanaskan setiap 3 minit sehingga minit ke 6.

Keputusan dipamerkan dalam carta bar :

a) Apakah pembolehubah yang dimalarkan?

Fill in the Blanks

100ml air dituangkan ke dalam tabung didih dan suhu air di ukur. Kemudian, air dipanaskan setiap 3 minit sehingga minit ke 6.

Keputusan dipamerkan dalam carta bar :

b) Nyatakan maklumat lain yang dapat dikumpulkan daripada penyiasatan ini?

Fill in the Blanks

Jadual sebelah menunjukkan satu pemerhatian dalam satu eksperimen yang dijalankan oleh beberapa orang murid. Empat objek yang berbeza ketinggian digunakan untuk menampung berat beban.

Nyatakan :

i) Pembolehubah dimanipulasi :

Fill in the Blanks

Jadual sebelah menunjukkan satu pemerhatian dalam satu eksperimen yang dijalankan oleh beberapa orang murid. Empat objek yang berbeza ketinggian digunakan untuk menampung berat beban.

Nyatakan :

ii) Pembolehubah bergerak balas :

Fill in the Blanks

Carta di sebelah menunjukkan keluasan hutan yang ditebang daripada tahun 2003 hingga tahun 2007.

Nyatakan,

i) Pembolehubah dimanipulasi :

Fill in the Blanks

Carta di sebelah menunjukkan keluasan hutan yang ditebang daripada tahun 2003 hingga tahun 2007.

Nyatakan,

ii) Pembolehubah bergerak balas :

Fill in the Blanks

Maya menjalankan satu ujikaji. Dua ekor tikus diletakkan berasingan di dalam dua bekas seperti dalam rajah di sebelah. Kedua-dua bekas dibiarkan selama seminggu.

Nyatakan :

i) Pembolehubah dimanipulasikan?

Fill in the Blanks

Maya menjalankan satu ujikaji. Dua ekor tikus diletakkan berasingan di dalam dua bekas seperti dalam rajah di sebelah. Kedua-dua bekas dibiarkan selama seminggu.

Nyatakan :

ii) Pembolehubah bergerak balas?

Fill in the Blanks

Maya menjalankan satu ujikaji. Dua ekor tikus diletakkan berasingan di dalam dua bekas seperti dalam rajah di sebelah. Kedua-dua bekas dibiarkan selama seminggu.

Nyatakan :

iii) Apakah pembolehubah yang dimalarkan dalam penyiasatan di atas?

Fill in the Blanks

Sekumpulan murid telah menjalankan satu eksperimen untuk menunjukkan bahawa cahaya matahari adalah keperluan asas bagi tumbuhan seperti dalam rajah di sebelah. Kedua-dua tumbuhan diletakkan di lokasi yang sama.

Nyatakan apa yang :

i) dimanipulasikan

Fill in the Blanks

Sekumpulan murid telah menjalankan satu eksperimen untuk menunjukkan bahawa cahaya matahari adalah keperluan asas bagi tumbuhan seperti dalam rajah di sebelah. Kedua-dua tumbuhan diletakkan di lokasi yang sama.

Nyatakan apa yang :

ii) bergerak balas

Fill in the Blanks

Sekumpulan murid telah menjalankan satu eksperimen untuk menunjukkan bahawa cahaya matahari adalah keperluan asas bagi tumbuhan seperti dalam rajah di sebelah. Kedua-dua tumbuhan diletakkan di lokasi yang sama.

Nyatakan apa yang :

iii) dimalarkan

Fill in the Blanks

Rajah menunjukkan fasa-fasa bulan bermula dari hari pertama hingga hari kelima belas berdasarkan kepada takwim Qamari.

a) Apakah yang dimalarkan dalam penyiasatan ini?

Fill in the Blanks

Rajah menunjukkan fasa-fasa bulan bermula dari hari pertama hingga hari kelima belas berdasarkan kepada takwim Qamari.

b) Apakah yang bergerak balas dalam penyiasatan ini?

Fill in the Blanks

Selvi menuangkan 100ml susu segar dan 100ml syampu ke dalam dua bikar secara berterusan. Dia merekod masa yang diambil untuk setiap cecair mengalir sepenuhnya seperti rajah di sebelah.

a. Nyatakan maklumat yang dapat dikumpulkan?

Fill in the Blanks

Rajah di sebelah menunjukkan satu ujikaji yang dijalankan oleh sekumpulan murid.

Berdasarkan ujikaji di atas, nyatakan :

i) pembolehubah yang dimanipulasikan?

Fill in the Blanks

Rajah di sebelah menunjukkan satu ujikaji yang dijalankan oleh sekumpulan murid.

Berdasarkan ujikaji di atas, nyatakan :

ii) pembolehubah yang bergerak balas?

Fill in the Blanks

Rajah di sebelah menunjukkan satu ujikaji yang dijalankan oleh sekumpulan murid.

Berdasarkan ujikaji di atas, nyatakan :

iii) pembolehubah yang dimalarkan?

Fill in the Blanks

Dalam satu penyiasatan, sekumpulan murid menggunakan sebuah kereta mainan. Jadual di sebelah menunjukkan pemerhatian mereka.

a) Nyatakan satu pembolehubah dalam penyiasatan ini?

Fill in the Blanks

Dalam satu penyiasatan, sekumpulan murid menggunakan sebuah kereta mainan. Jadual di sebelah menunjukkan pemerhatian mereka.

b) Nyatakan satu pembolehubah yang lain selain dari jawapan kamu pada soalan a)?

Fill in the Blanks

Satu penyiasatan telah dijalankan oleh Khairi pada tiga jenis cecair J, K dan L. Keputusan penyiasatan ditunjukkan dalam jadual di sebelah.

Daripada keputusan eksperimen ini, nyatakan :

i) pembolehubah dimanipulasi

Fill in the Blanks

Satu penyiasatan telah dijalankan oleh Khairi pada tiga jenis cecair J, K dan L. Keputusan penyiasatan ditunjukkan dalam jadual di sebelah.

Daripada keputusan eksperimen ini, nyatakan :

ii) pembolehubah bergerak balas

Fill in the Blanks

Maxwell cuba mematahkan dua pembaris yang sama saiz tetapi dibuat daripada bahan yang berlainan. Pemerhatian direkod dalam jadual seperti berikut.

Nyatakan :

i) pembolehubah dimanipulasikan

Fill in the Blanks

Maxwell cuba mematahkan dua pembaris yang sama saiz tetapi dibuat daripada bahan yang berlainan. Pemerhatian direkod dalam jadual seperti berikut.

Nyatakan :

ii) pembolehubah bergerak balas