Bahasa Melayu Moden: Perancangan Bahasa

Bahasa Melayu Moden: Perancangan Bahasa

Secara kasar, perancangan bahasa dijalankan dalam tiga peringkat utama, iaitu penentuan bahasa, pelaksanaan rancangan, dan penilaian.

Konsep perancangan bahasa

Perancangan bahasa bererti pembinaan bahasa secara sedar untuk memungkinkan sesuatu bahasa itu berupaya menangani fungsi-fungsi baru yang dikenakan ke atasnya. Bahasa melayu dirancang supaya dapat menjadi bahasa pentadbiran, bahasa undang-undang dan kehakiman, bahasa ilmu, dan bahasa seluruh sistem kehidupan moden.

peringkat perancangan bahasa

Perancangan Taraf

(a) Penentuan atau pemilihan kod (bahasa)

a) Penentuan kod bahasa

Peringkat ini merupakan peringkat pertama perancangan bahasa. Bahasa Melayu dipilih sebagai kodnya kerana Perkara 152 Perlembagaan Tanah Melayu (1957) telah menetapkan bahasa Melayu dijadikan bahasa kebangsaan.

(a) Penentuan kod bahasa

Penyata Rahman Talib (1960) turut memperakukan bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar di sekolah-sekolah menengah Melayu. Akta Bahasa Kebangsaan 1963/67 pula menetapkan bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi.

Perancangan Taraf

(b) Penilaian

(b) Penilaian

Peringkat ini merupakan peringkat peninjauan kembali berkenaan hasil dan kesan aktiviti perancangan. Peringkat ini melibatkan pengguna bahasa. Penilaian boleh dibuat secara formal oleh ahli akademik, juga kritikan melalui akhbar atau rungutan penutur atau individu biasa.

(b) Penilaian

Langkah ini bertujuan untuk membantu perancangan selanjutnya, di samping membaiki kelemahan yang ada. Buku Tatabahasa Dewan Edisi Ketiga (2008) umpamanya, mengalami proses ini apabila dibuat pindaan dan tokok tambah terhadap edisi-edisi sebelumnya.

Multiple Choice

Antara yang berikut, yang manakah penyataan yang menunjukkan perancangan bahasa Melayu pada peringkat pertama?

I Melaksanakan rancangan yang disusun

II Mempertimbangkan kedudukan bahasa-bahasa lain

III Memilih bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan

IV Melaksanakan kajian semula terhadap kedudukan bahasa kebangsaan

• I dan II

• I dan IV

• II dan III

• III dan IV

Multiple Choice

Perancangan taraf ialah usaha untuk menjadikan bahasa Melayu sebagai bahasa yang

• bertaraf antarabangsa

• digunakan dalam sistem perhubungan dan pendidikan negara

• dimartabatkan sebagai bahasa kebangsaan dan bahasa rasmi negara

• memainkan peranan penting dalam usaha untuk mengembangkan ilmu pengetahuan

Multiple Choice

Bahasa Kebangsaan ialah bahasa Melayu dan hendaklah

ditulis dengan apa-apa tulisan sebagaimana yang diperuntukkan dengan undang-undang oleh Parlimen.

Petikan di atas tercatat dalam

• Penyata Razak

• Penyata Rahman Talib

• Akta Bahasa Kebangsaan

• Perlembagaan Persekutuan

Perancangan Korpus (Bahan)

a) Pengekodan

Pengekodan bererti penyeragaman, iaitu proses menghasilkan satu variasi bahasa standard yang sempurna dan seragam, atau usaha-usaha atau prosedur-prosedur pembakuan bahasa

Pengekodan melibatkan korpus-korpus yang berikut:

(i) Ejaan

_{Sistem ejaan bahasa Melayu terdiri daripada Jawi dan Rumi, tetapi ejaan Rumi merupakan ejaan utama selepas kemerdekaan.}

Pedoman rasmi terbitan Dewan Bahasa dan Pustaka, iaitu Pedoman Umum Ejaan Bahasa Malaysia (1987) atau Pedoman Ejaan Rumi Bahasa Melayu (2000) dan Daftar Ejaan Rumi Bahasa Malaysia (1993).

Ejaan Jawi pula perlu menggunakan pedoman daripada Daftar Ejaan Rumi-Jawi (1988).

(ii) Tatabahasa

Proses pengekodan dalam aspek ini ialah pengembangan cara-cara pembentukan kata (morfologi), frasa dan ayat (sintaksis). Umpamanya, digunakan bentuk gandaan separa bagi pembentukan istilah teknikal, seperti pepejal, gegendang, sesendi, dan sebagainya. Bahasa Melayu juga meminjam morfem-morfem asing, seperti pra-, anti-, isme-, dan lain-lain lagi, yang membolehkan banyak perkataan baharu dapat dibentuk.

(ii) Tatabahasa

Proses pengekodan dalam aspek ini ialah pengembangan cara-cara pembentukan kata (morfologi), frasa dan ayat (sintaksis). Umpamanya, digunakan bentuk gandaan separa bagi pembentukan istilah teknikal, seperti pepejal, gegendang, sesendi, dan sebagainya. Bahasa Melayu juga meminjam morfem-morfem asing, seperti pra-, anti-, isme-, dan lain-lain lagi, yang membolehkan banyak perkataan baharu dapat dibentuk.

(ii) Tatabahasa

Kejayaan pada peringkat ini ialah penerbitan buku tatabahasa, antaranya Nahu Melayu Mutakhir (DBP:1982) oleh Asmah Haji Omar. Kemudian muncul buku Tatabahasa Dewan Jilid 1 (DBP:1987) berkenaan dengan sintaksis, dan Tatabahasa Dewan Jilid 2 (DBP:1989) berkenaan dengan morfologi. Kedua-dua jilid itu kemudiannya digabungkan dalam Tatabahasa Dewan Edisi Baharu (1993), dan ditambahsuaikan menjadi Tatabahasa Dewan Edisi Ketiga (2008).

(iii) Perkamusan

Usaha dalam aspek ini dilakukan oleh Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP), penerbitan swasta dan orang perseorangan. Tujuannya supaya perkataan-perkataan baharu diketahui dan difahami maknanya dengan jelas.

(iv) Sebutan

Kepelbagaian dialek dalam bahasa Melayu yang menyebabkan perbezaan sebutan memerlukan pembentukan satu variasi seragam untuk kegunaan semua penutur dalam situasi rasmi.

(v) Istilah

Pelbagai jawatankuasa istilah telah diwujudkan untuk melaksanakan pembentukan istilah. Pedoman Pembentukan Istilah (1975) dijadikan panduan.

Pelbagai pedoman telah diterbitkan, seperti Pedoman Umum Pembentukan Istilah Bahasa Malaysia, Pedoman Umum Ejaan Bahasa Malaysia, Pedoman Penyusunan Kamus Istilah, Pedoman Transliterasi Huruf Arab ke Huruf Rumi (1988), dan sebagainya

(b) Pemupukan

Pemupukan ialah usaha-usaha mengembangkan bahasa supaya tercapai keadaan saling terjemah dengan beberapa bahasa moden lain

Multiple Choice

Antara yang berikut, yang manakah yang berkaitan

dengan perancangan korpus bahasa?

I Menerbitkan buku panduan terjemahan

II Membentuk satu variasi bahasa Melayu baku

III Memantapkan sistem ejaan dalam bahasa Melayu

IV Mewujudkan bahasa kebangsaan dan bahasa rasmi negara

• I dan II

• I dan IV

• II dan III

• III dan IV

Multiple Choice

Matlamat kelima undang-undang Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP), 1959, Bahagian (5) menyatakan bahawa DBP perlu menyusun dan menerbitkan kamus dalam bahasa kebangsaan.

Usaha Dewan Bahasa dan Pustaka yang dinyatakan di

atas termasuk dalam proses

• pengekodan

• pemupukan

• perancangan

• penyeragaman