11,12

11. Światło i obraz, 12. Chemia osiągnięć sportowych

ŚWIATŁO I OBRAZ

Ciemnia optyczna

Ibn al Hajsam - wynalazł camera obscura, czyli ciemnię optyczną.

Była ona prototypem aparatu fotograficznego.

Materiały światłoczułe

• Analogowy aparat rejestruje obraz na materiale światłoczułym.

• Mogą to być błony fotograficzne albo papiery fotograficzne

• Błona fotograficzna jest pokryta cienką warstwą światłoczułą (żelatyna + związki srebra)

• Papier fotograficzny podobnie

Jak powstaje fotografia?

• ciemnia optyczna + emulsja światłoczuła = fotografia

• 3 przemiany chemiczne: NAŚWIETLANIE, WYWOŁYWANIE I UTRWALANIE

NAŚWIETLANIE

Pod wpływem naświetlania emulsji podczas wykonywania zdjęcia powstaje tzw. obraz utajony, który składa się z niewidocznych ziaren srebra.

WYWOŁYWANIE

Polega na redukcji jonów srebra do metalicznego srebra za pomocą wywoływaczy. Podczas wywoływania na papierze fotograficznym powstaje stopniowo obraz, jest on juz widoczny, ale nietrwały. Na zakończenie wywoływania, trzeba zanurzyć zdjęcia w kąpieli wodnej.

UTRWALANIE

To proces usuwania zbędnego bromku srebra. Polega na rozpuszczeniu go w tiosiarczanie sodu i wypłukaniu wodą.

PŁUKANIE

Proces przerywający reakcje chemiczne podczas wywoływania zdjęć

SUSZENIE

Po wysuszeniu utrwalonej odbitki fotograficznej otrzymujemy gotowy, trwały obraz.

Co to jest wywoływacz fotograficzny?

• Substancje o własnościach redukujących naświetlone cząsteczki srebra

• Związki zasadowe

• Środki konserwujące

• Środki spowalniające proces wywoływania

CHEMIA OSIĄGNIĘĆ SPORTOWYCH

Uczciwa rywalizacja

• Greckie igrzyska olimpijskie - kultywowano w nich sprawność, siłę, a także zdrową rywalizację

• Pod koniec XIX wieku reaktywowano igrzyska, co sprawiło, że zainteresowanie sportem znacząco wzrosło.

• Czy zawsze jednak wyniki sportowców są osiągnięte ciężkim treningiem?

Doping

• Farmakologiczne środki dopingowe

• Początkowo był to alkohol, kofeina, kokaina, morfina

• Wraz z rozwojem medycyny zwiększyła się liczba środków dopingujących

DOPING wg Światowej Agencji Antydopingowej

• manipulowanie procesem kontroli antydopingowej

• obecność substancji zakazanej w ciele

• posiadanie, użycie lub próba użycia substancji zakazanej

• utrudnianie kontroli sportowca poza zawodami

• niezgłoszenie się na badania np.: krwi

• handel substancja zakazaną

• podawanie zawodnikowi substancji zakazanej

Jak działa doping?

• Zostają zakłócone procesy życiowe i metaboliczne

• Np.: hormon peptydowy, erytropoetyna, sprawia wzrost produkcji czerwonych krwinek, dzięki czemu do mięśni trafia więcej tlenu i są one zdolne do większego wysiłku

Co zaliczamy do środków dopingujących?

• środki stymulujące: kokaina, amfetamina, efedryna

• narkotyczne środki przeciwbólowe: morfina, testosteron

• substancje o działaniu moczopędnym i hormony peptydowe

Skutki uboczne stosowania dopingu

• Negatywny wpływ na psychikę

• Choroby kardiologiczne

• Choroby narządów

• DYSKWALIFIKACJA