Tanzimat Dönemi Şiir

Tanzimat Dönemi Şiir

​

Türk Edebiyatının Dönemleri

• 1. İslamiyet Öncesi Dönem

• 2. İslamiyet Etkisindeki Dönem

• 3. Batı Etkisindeki Dönem

İslamiyet Öncesi Dönem

• 11. yüzyıla kadar devam eden İslamiyet öncesi Türk edebiyatı döneminde şiirimiz millî bir niteliğe sahiptir.

• Sözlü biçimde oluşan ve aktarılan destan, sagu, koşuklar bu dönemin başlıca ürünleridir.

• İslamiyet öncesi Türk şiirinde kahramanlık, sevgi, doğa gibi konuların üzerinde durulmuş, oldukça yalın bir dil kullanılmıştır.

İslamiyet Etkisindeki Dönem

• Türklerin İslamiyet’i kabul etmesiyle birlikte 11. yüzyılda başlayıp 19. yüzyılın ortalarına kadar devam eden dönem de “İslami Dönem Türk Şiiri”dir.

• İslamiyet, Türk şiirine pek çok yenilik getirmiştir.

• İslam etkisiyle gelişen bu dönem, İslam öncesi sözlü geleneğin devamı olan halk edebiyatı (âşık tarzı halk edebiyatı ve anonim halk edebiyatı), İslam kültürünün etkisiyle gelişen divan edebiyatı ve bu iki edebiyat arasındaki tasavvuf edebiyatıdır.

TANZİMAT EDEBİYATI

(1860-1895)

• Tanzimat Fermanı, “nizam-ı cedit” adıyla bilinen ve kendinden yaklaşık 100 yıl önce başlamış olan Batılılaşma projesinin resmî

  devlet görüşüne dönüştürüldüğünü ilan eden bir beyannamedir.

  Dışişleri Bakanı Mustafa Reşit Paşa tarafından hazırlanan ve 3 Kasım 1839 tarihinde bizzat okunan bu beyannameye, okunduğu yerin adına atfen “Gülhane Hatt-ı Hümayunu” da denir.

I. DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATI

(1860-1878)

• Şinasi, Namık Kemal ve Ziya Paşa’nın oluşturduğu bu dönem Tercüman-ı Ahvâl’in çıkmasıyla başlar, yaklaşık olarak 1878’e kadar devam eder.

• Bu dönem için bir ilkler dönemi denilebilir. Dönemin en önemli sanatçıları ise Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa, Ahmet Mithat Efendi, Ahmet Vefik Paşa, Şemsettin Sami’dir.

• Sanatçıların çoğu Fransız kültüründen etkilenmiş; Montesquieu (Monteskiyö), J.J.Rousseau (j.j.Ruso), Voltaire gibi düşünürleri örnek almışlardır.

I. DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATI

(1860-1878)

• Sanatçılar “Sanat toplum içindir.” görüşünü savunarak, edebiyatı halkı eğitmede bir araç olarak görmüşlerdir. (+) Halkı eğitmek düşüncesiyle yazdıkları için de dilde sadeleşmek istemişler ancak bunda başarılı olamamışlardır. (-)

• Türk edebiyatına özellikle şiirle gelen özgürlük, vatan, adalet, eşitlik, insanlık gibi kavramlar yeni şiire bir kişilik kazandırırken divan şiirinin de etkisini yavaş yavaş yitirmesine neden olmuştur.(+)

• Sanatçılar, yeni konulara yeni biçim geliştirememişler, divan edebiyatı nazım biçimlerini (gazel, kaside, murabba…) aynen kullanmaya devam etmişlerdir. (-)

I. DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATI

(1860-1878)

• Sanatçılar genelde aruz ölçüsünü kullanmışlar ancak az da olsa hece ölçüsüyle şiirler denemişlerdir.

• Bu dönem sanatçıları biçim güzelliğinden, estetikten çok içeriğe, düşünceye önem vermişlerdir.

• Tanzimat I. Dönem sanatçıları divan edebiyatının parça güzelliğine

  karşı çıkmışlar, bunun yerine konu bütünlüğünü önemsemişlerdir. (+)

• Roman, öykü, makale, fıkra, eleştiri, gazete, tiyatro gibi türler ilk kez edebiyata girmiştir. Ortaya konulan bu ilk eserler taklit yoluyla oluştuğu için teknik yönden zayıftır. (-)

I. DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATI

(1860-1878)

• Türk edebiyatında ilk kez noktalama işaretleri bu dönemde kullanılmıştır. (Şinasi)

• Şinasi, Ahmet Vefik Paşa klasisizmden;

  Namık Kemal, Ahmet Mithat Efendi ve Şemsettin Sami romantizmden etkilenmişlerdir.

Multiple Choice

Bu dönemde edebiyatın sosyal hayatın içine girmesi, çevresindeki her şeyle doğrudan doğruya ilgilenmesi prensibi ile Türk edebiyatı, asırlardan beri ilk defa hayatla yüz yüze gelir, olaylar ve insanlar oldukları gibi görülüp gösterilmeye başlanır. Klasik edebiyatın klişeler dünyasından kurtulup hayatın karşısına aracısız, eli kolu bağlı olmadan çıkmaya başlayan sanatçı da her şeyden önce, hürriyetini duyar ve tek başına bir “şahsiyet” olduğunu anlar. Bu anlayışı yeni bir tabiat görüşü, yeni bir estetik, doğrudan doğruya hayattan alınan yeni konular takip eder. Bu durum sanatçıya yaratıcılığın kapılarını açar.

Bu parçada sözü edilen edebiyat dönemi aşağıdakilerden hangisidir?

• II. Tanzimat

• Fecriâti

• Millî Edebiyat

• I. Tanzimat

• Servetifünun

Multiple Choice

Türk edebiyatına Tanzimat Dönemi’nde giren edebiyat türleri aşağıdakilerin hangisinde bir arada verilmiştir?

• Fıkra - gezi yazısı - makale - roman

• Eleştiri - fıkra - şiir - tiyatro

• Masal - roman - tiyatro - hikâye

• Roman - şiir - hikâye - deneme

• Makale - roman - hikâye - fıkra

Multiple Choice

Tanzimat’ın birinci dönemi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• Batı edebiyatının etkisiyle ilk kez tiyatro, masal,

  destan gibi türlerde eserler verilmiştir.

• Sanatçılar “toplum için sanat” anlayışını benimsemiştir.

• Eserlerde halkın anlayabileceği bir dil kullanılmaya

  çalışılmıştır.

• Bireysel konulardan çok toplum sorunlar ele alınmıştır.

• Eserlerde vatan, millet, özgürlük, hak gibi kavramlar

  işlenmiştir.

Multiple Choice

----, “nizam-ı cedit” adıyla bilinen ve kendinden yaklaşık 100 yıl önce başlamış olan Batılılaşma projesinin resmî devlet görüşüne dönüştürüldüğünü ilan eden bir beyannamedir. Dışişleri Bakanı Mustafa Reşit Paşa tarafından hazırlanan ve 3 Kasım 1839 tarihinde bizzat okunan bu beyannameye, okunduğu yerin adına atfen “Gülhane Hatt-ı Hümayunu” da denir.

Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

• Sened-i İttifak

• Tanzimat Fermanı

• Kanun-ı Esasi

• Kanunname-i Ali Osman

• Islahat Fermanı

I. Dönem Tanzimat Edebiyatında Şiir

• Bu dönem sanatçıları eski nazım biçimlerinden kopamamış; gazel, kaside, murabba, terkib-i bent gibi biçimleri kullanmaya devam etmişlerdir. (-)

• Şiirin konusunda değişiklikler yapmışlar, ilk kez vatan, millet, adalet, hak, hürriyet gibi konuları işlemişlerdir. (+)

• Sanatçılar aruz ölçüsünü kullanmaya devam etmişler ancak bazı sanatçılar (Ziya Paşa, Ahmet Vefik paşa, Namık Kemal) hece ölçüsünü de denemişlerdir.

• Şiirde kullanılan nazım birimi beyittir.

I. Dönem Tanzimat Edebiyatında Şiir

• Divan şiirindeki parça bütünlüğü (beytin yalnızca kendi içinde bütünlük taşıması) yerine beyitler arasındaki konu bütünlüğünü

  önemsemişlerdir. (+)

• Bu dönemde toplumsal ve siyasal sorunlar şiire yansımıştır. (+)

• Bu dönem sanatçıları dilde sadeleşmeyi amaçlamışlar; ancak başarılı olamamışlardır. (-)

• İlk kez bu dönemde şiirlere başlıklar konulmuştur.

Multiple Choice

Tanzimat’ın ilk dönem sanatçılarının üçünün de şair olması, edebiyatımızda ilk yenileşen türün şiir olmasını sağlamıştır.

Bu parçada sözü edilen üç şair aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

• Şinasi - Recaizade Mahmut Ekrem - Ziya Paşa

• Ziya Paşa - Şinasi - Recaizade Mahmut Ekrem

• Namık Kemal - Ziya Paşa - Abdülhak Hamit Tarhan

• Şinasi - Namık Kemal - Ziya Paşa

• Abdülhak Hamit Tarhan - Namık Kemal - Recaizade

  Mahmut Ekrem

Multiple Choice

Türk sanatçıları, 18. yüzyıldan sonra gözle görülür bir biçimde Batılılaşma sürecine girmeye başlar. Avrupa’yı, özellikle Fransa’yı örnek alan bir arayışa yönelir. Bu arayış birçok alanı etkilediği gibi edebiyatı da etkiler. Bunun sonucunda ----.

Bu parçanın sonuna aşağıdakilerden hangisi getirilemez?

• edebiyatta vatan, millet, hak gibi kavramlar işlenir.

• şiirde aruz ölçüsüyle yazma geleneği sona erer.

• düzyazı şiirden daha önemli hâle gelir.

• Türk edebiyatının ilk roman ve hikâyeleri yazılır.

• edebiyat, fikirlerin aktarılmasında bir araç hâline

  gelir.

Multiple Choice

Tanzimat şiirindeki değişimler ilk olarak şiirin hangi alanında başlamıştır?

• Dilinde

• İçeriğinde

• Türlerinde

• Nazım biçimlerinde

• Ölçüsünde

Multiple Choice

Türk edebiyatı 1859 - 1860’tan itibaren Batı etkisinde, içerikten başlayarak önce sınırlı, sonra da genişleyen bir çerçevede değişir. İlk örneklerde, İbrahim Şinasi, Ziya Paşa ve Namık Kemal’in temsil ettiği birinci nesilde içerik değişmeye başlasa da şekil ve teknik ögeler eskinin önemli ölçüde devamı olarak varlığını sürdürür. Divan edebiyatının gazel, kaside, murabba, terciibent ve terkibibentleri kullanılmaya devam edilir.

Bu parçaya göre aşağıdakilerin hangisinde verilen beyit Tanzimat Dönemi’ne ait olabilir?

• Bir güneş yüzlü melek gördüm ki âlem mâhıdur

  Ol kara sünbülleri âşıklarınun âhıdur

• Memleket bitti yine bitmedi hâlâ sen ben

  Bize bu hâl ile bizden büyük olmaz düşmen

Multiple Choice

Ettin âzâd bizi olmuş iken zulme esir

Cehlimiz sanki idi kendimize bir zencir

Bir ıtır-nâmedir insana senin kanunun

Bildirir haddinî sultana senin kanunun

(Şinasi)

Tanzimat Dönemi’ne ait bu şiirle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• Nazım birimi olarak beyit, Tanzimat Dönemi’nde de devam etmiştir.

• “Zulm, esir, kanun” gibi o döneme göre yeni olan temalar işlenmiştir.

• Şiirde anlam bütünlüğü korunarak ahenk unsurlarıyla ritim sağlanmıştır.

• Şiirlerde hece ölçüsü kullanılmıştır.

Multiple Choice

Divan şiirinin altı yüzyıllık geleneği, temelde aynı konuların etrafında dönüp durur: Sevgilinin vefasızlığı, rakiplerin çokluğu, sevenin cefası gibi. Tanzimat şiiri ise çok başka bir alana yönelmiş ve ……….

Bu parça anlam akışına göre aşağıdakilerin hangisiyle tamamlanamaz?

• çok yalın bir şiir dili ortaya çıkmıştır.

• gerçekçi bir şiire dönüşmüştür.

• hak, adalet, eşitlik gibi konuları işlemiştir.

• içerik bakımından divan şiirinden kopabilmiştir.

• yaşamla ilgili konuları ele almıştır.

Multiple Choice

Pek rengine aldanma felek eski felektir

Zira feleğin meşreb-i nasazı dönektir

Ya bister-i kemhada ya viranede can ver

Çün bay u geda hake beraber girecektir

Allah’a sığın şahs-ı hâlimin gazabından

Zira yumuşak huylu atın çiftesi pektir

Tanzimat şairlerinden Ziya Paşa’ya ait bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• Biçim olarak eski edebiyatın bir devamı niteliğinde olduğu

• Son beyitte irsali mesel sanatının kullanıldığı

• Arapça-Farsça sözcüklere yer verildiği

• Ahenk unsurlarından yararlanılmadığı

• Aruz ölçüsü ve beyit birimiyle oluşturulduğu