PRZEBIEG POWSTANIA STYCZNIOWEGO

PRZEBIEG POWSTANIA STYCZNIOWEGO

Aleksander Wielopolski (1803 - 1877)

• Szambelan na carskim dworze cara Mikołaja I Romanowa

• Wielki przyjaciel cara Aleksandra II Romanowa i wielkiego księcia Konstantego

• Przeprowadził wiele reform, znaczących dla Polaków: oczynszowanie chłopów, równouprawnienie Żydów, reorganizacja oświaty, powołanie Szkoły Głównej Warszawskiej - uczelni z wykładowym językiem polskim

• Ostro zwalczał dążenia niepodległościowe Czerwonych i Białych, ktrzy jednak - na przekór - zwiększali zasięg siatki konspiracyjnej

PRZYCZYNY POWSTANIA

-W celu przeciwdziałania nastrojom patriotycznym, Wielopolski zarządził brankę - do tej pory był to wybór losowy, teraz - imienna lista

-Zamach (nieudany) na Konstantego Mikołajewicza i Wielopolskiego - zemsta cara

-Odrzucenie przez cara postulatów o konstytucji królestwa Polskiego i przyłączenia do niego ziem zabranych

WYBUCH POWSTANIA

• Spiskowcy mieli dobry wywiad - udało im się ukryć przed branką w lasach

• Mimo niesprzyjających warunków pogodowych, 22 stycznia 1863 roku (wcześniej niż planowano), wybuchło powstanie styczniowe (decyzję podjęli Czerwoni)

• Sytuacja powstańców od początku była zła - brak współpracy z emigracją, znikome zapasy uzbrojenia, zima i brak odpowiedniego ubrania dla powstańców

• Armia rosyjska liczyła 100 tys. żołnierzy, doskonale wyposażonych i ślepo posłusznych carowi

• 22.I.1863 - Manifest wzywający do walki przeciw zaborcy

POCZĄTEK POWSTANIA

- Pierwszym dyktatorem został Ludwik Mierosławski, doświadczony generał z Wiosny Ludów, założyciel TDP

- Za jego przywództwa powstańcy mieli własną pocztę, służbę dyplomatyczną, instytucje finansowe i system zaopatrywania wojsk

- Wydawano gazety i ulotki zachęcające do udziału w powstaniu

PIERWSZE KŁOPOTY

- W marcu 1863 roku, po 2 miesiącach walk, przedstawiciel Białych, Marian Langiewicz zażądał od Mierosławskiego rezygnacji z dowództwa powstania i przekazania sobie dowództwa

- Zrezygnował po tygodniu, w obawie przed pojmaniem przez Rosjan i torturami, uciekł do zaboru austriackiego i złożył broń

ROZPRAWA Z POLSKIM BUNTEM

- car Aleksander II postanowił szybko wykończyć powstańców i wysłał do Warszawy gen. Teodora Berga

- Teodor Berg jako gubernator Królestwa Polskiego rozpoczął system krwawych represji - publiczne egzekucje, zsyłki na Syberię, konfiskata majątków i kontrybucja

Walki powstańcze

• Objęły całe Królestwo Polskie, Białoruś i Litwę (tam gen. Zygmunt Sierakowski), z zaboru austriackiego i pruskiego przybywali ochotnicy z bronią i amunicją (mało tego było, ale zawsze coś)

• Dopiero wtedy do powstania dołączyli Biali, ale bardziej im zależało na przejęciu dowództwa, a nie na walce

• Jesień 1863 - osłabienie oddziałów powstańczych, kryzys z powodu głodu, zimna i porażek, brak szans na pomoc z Europy Zachodniej

• Wtedy dowództwo obejmuje gen. R. Traugutt, oficer armii rosyjskiej, choć Polak z urodzenia (nie chciał brać udziału w powstaniu, ale jego własna wieś go błagała o pomoc, wiedział co będzie, jeśli go Rosjanie dopadną...)

Upadek powstania

• 21 lutego 1864 - bitwa pod Opatowem, zniszczenie dużego oddziału partyzantów pod wodzą gen. Józefa Hauke - Bosaka

• Chłopi nie przystąpili do powstania (mimo usilnych namów władz powstańczych), bo car przekupił ich Ukazem o uwłaszczeniu, wydanym 2 marca 1864 roku (manipulacja rosyjska była skuteczna - chłopi nie chcieli narażać się carskiemu "dobroczyńcy")

• Kwiecień 1864 - aresztowanie R. Traugutta (5 sierpnia wyrok śmierci)

• Do wiosny 1865 - na Podlasiu walczył oddział ks. Stanisława Brzóski

• Po raz kolejny - mimo ogromnego wysiłku i poświęcenia - Polacy nie zdołali odzyskać niepodległości

Ciekawostki:

• 80% powstańców stanowili początkowo kosynierzy - chłopi uzbrojeni w kosy

• Żołnierze powstania zakładali na głowy rogatywki - czapki z kwadratowym denkiem, do której przypinali metalowego orła lub biało - czerwoną kokardę

• Żuawi Śmierci - najlepiej wyszkoleni i wyposażeni żołnierze powstania, nosili czarne kamizelki z białym dużym krzyżem (na wzór francuskich muszkieterów)

• 
  

• 
  

Multiple Choice

Traktowanie narodu polskiego jako jednego organizmu i wspólne działanie na jego korzyść, to:

• Praca narodowa

• Praca organiczna

• Rewolucja moralna

• Manifestacja patriotyczna

Multiple Choice

Okres reform w Królestwie Polskim i złagodzenie polityki represji trwającej od czasu upadku powstania listopadowego, to:

• Odwilż polistopadowa

• Odwilż narodowa

• Odwilż posewastopolska

• Odwilż krymska

Multiple Choice

Frakcja dążąca do wybuchu powstania bez oczekiwania na pomoc z Europy Zachodniej, to:

• Zieloni

• Biali

• Czerwoni

• Niebiescy

Multiple Choice

Twórcą Bazaru w Poznaniu był:

• Dezydery Chłapowski

• Karol Marcinkowski

• Agenor Gołuchowski

• Hipolit Cegielski

Multiple Choice

Nowoczesne sposoby uprawy roli w zaborze pruskim upowszechniał:

• Karol Libelt

• Teodor Berg

• Dezydery Chłapowski

• Hipolit Cegielski

Multiple Choice

W 1862 roku na czele rządu Królestwa Polskiego stanął sympatyk polityki prorosyjskiej i wróg polskiej konspiracji. Był to:

• Agenor Gołuchowski

• Jarosław Dąbrowski

• Iwan Paskiewicz

• Aleksander Wielopolski

Multiple Choice

Jedną z głównych przyczyn wybuchu powstania styczniowego jest:

• Kibitka

• Zsyłka

• Branka

• Konspiracja

Multiple Choice

Manifest wzywający do wybuchu powstania styczniowego został wydany:

• 22 stycznia 1862

• 22 stycznia 1863

• 22 stycznia 1864

• 22 stycznia 1865

Multiple Choice

Pierwszym dyktatorem powstania styczniowego był:

• Romuald Traugutt

• Marian Langiewicz

• Leopold Kronenberg

• Ludwik Mierosławski

Multiple Choice

Bitwa pod Opatowem miała miejsce:

• 21 lutego 1863

• 21 lutego 1864

• 21 lutego 1865

• 21 lutego 1866

Multiple Choice

Aby zniechęcić chłopów do powstania, car Aleksander II wydał w marcu 1864 roku:

• Manifest o uwłaszczeniu

• Statut o uwłaszczeniu

• Dekret o uwłaszczeniu

• Ukaz o uwłaszczeniu

Multiple Choice

Najdłużej walczącym oddziałem w powstaniu styczniowym był oddział:

• ks. Stanisława Brzóski

• gen. Zygmunta Sierakowskiego

• gen. Józefa Hauke - Bosaka

• ks. Aleksandra Zieleńskiego