Gaswisseling

Thema 5

Gaswisseling

Aan het einde van het thema

• Kan je de delen van het ademhanlingsstelsel van de mens noemen met hun kenmerken en functies

• Kan je beschrijven hoe borst- en buikademhaling plaatsvinden

• Kan je omschrijven wat er bij astma, bronchitis en longemfyseem aan de hand is

• kan je omschrijven hoe allergische reacties worden veroorzaakt door stoffen in de lucht

• kan je omschrijven hoe gaswisseling bij verschillende diergroepen plaatsvindt

Multiple Choice

Hoe noem je het verversen van de lucht in de longen

• verbranding

• ademhaling

• gaswisseling

• hoesten

Gaswisseling

Gaswisseling = het opnemen van zuurstof en het afgeven van koolstofdioxide.

Ademhalen = het verversen van lucht in de longen.

De weg van de lucht

• Neusholte: neusharen en neusslijmvlies. Houden stofdeeltjes en ziekteverwekkers tegen.

• Ademhalen via de neus maakt de lucht warm en vochtig.

• Trilharen in het neusslijmvlies vervoeren slijm naar de keelholte.

• Reukzintuigcellen in de neusholte waarschuwen voor stinkende gassen in de lucht.

• Ademen via de mond heeft als nadeel dat de lucht niet wordt gefilterd.

Keelholte en strottenhoofd

Ingeademde lucht gaat via neus- of mondholte naar de keelholte en dan naar de luchtpijp.

Strottenklepje: sluit de luchtpijp af

Huig: sluit de neusholte af

Luchtpijp en bronchiën

• Luchtpijp: holle buis die altijd open staat door de kraakbeenringen

• Luchtpijp splitst zich in 2 bronchiën

• de bronchiën splitsen zich in luchtpijptakjes

Longblaasjes

• Longblaasjes: zitten aan het einde van de luchtpijptakjes

• Worden omgeven door longhaarvaten (bloedvaten)

• Hierin vindt de daadwerkelijke gaswisseling plaats

• Longblaasjes hebben samen een groot oppervalk en hebben maar één cellaag waardoor er snel veel gaswisseling kan plaatsvinden

Multiple Choice

wat zie je hier

• de longblaasjes

• de luchtpijp

• de bronchien

• de luchtpijptakjes

Multiple Choice

Bloed dat naar de longblaasjes toestroomt is ...

• Zuurstofarm

• Zuurstofrijk

• Het is gewoon bloed

Multiple Choice

Welk gas wordt er opgenomen in de longblaasjes?

• Stikstof

• Zuurstof

• Koolstofdioxide

Samenstelling van lucht

• 21% zuurstof

• 78% stikstof

• 0.04% koolstofdioxde

• 1% edelgassen

• waterdamp

• temperatuur

Multiple Choice

In de lucht die we uitademen zit

• meer zuurstof
• meer koolstofdioxide
• minder koolstofdioxide
• minder stikstof

In- en uitademen

• Ventilatie = het vreversen van lucht in de longen

• borstademhaling = door beweging van ribben en borstbeen: tussenribspieren spannen (inademen) en ontspannen (uitademen)

• buikademhaling =middenrif en buikwand bewegen

• Middelrif trekt samen: inademing

• middenrif ontspant: uitademing

Multiple Choice

Welke weg legt de ingeademde lucht af in het ademhalingsstelsel? Wat is het juiste antwoord?

• Neusholte-strottenhoofd-keelholte-luchtpijp-bronchie

• neusholte-bronchie-strottenhoofd-keelholte-luchtpijp

• neusholte-keelholte-strottenhoofd-luchtpijp-bronchie

• keelholte-neusholte-strottenhoofd-luchtpijp-bronchie

Astma

• Bronchiën zijn ontstoken (chronisch)

• Bij een aanval trekken de spiertjes in de wand van de luchtwegen samen en is het slijmvlies verdikt. Gevolg: nauwere luchtwegen (ademen gaat moeilijker)

COPD

• Longen zijn beschadigd

• Belangrijkste oorzaak: roken

• COPD = chronische bronchitis (ontstoken bronchiën) en longemfyseem (wanden van de longblaasjes zijn beschadigd)

Hooikoorts en allergie

• Hooikoorts = allergische reactie als het neusslijmvlies in aanraking komt met stuifmeel

• Allergie = als je afweersysteem heel sterk op een bepaalde prikkel reageert

• Allergische reactie = als je een stof inademt of binnenkrijgt waar je allergisch voor bent

Multiple Choice

Welke doorsnede hoort bij een astma-aanval

• de linker

• de rechter

• allebei

• geen van twee

Multiple Choice

Roken is schadelijk. Welke stof neemt de plaats in van zuurstof?

• koolstofdioxide

• nicotine

• koolstofmonoxide

• teer

Gaswisseling bij dieren

• Zoogdieren, vogels en reptielen: ademhaling via longen

• Vissen: ademhaling via kieuwen

• Insecten: ademhaling via tracheeën

• eencellige dieren: ademhaling via het celmembraan

Ademhaling via tracheeën

tracheeën = sterk vertakte luchtbuizen in een insectenlichaam

Stigma's = openingen aan de zijkant van het lichaam waardoor lucht naar binnen kan

Multiple Choice

Waar vind gaswisseling bij eencelligen plaats?

• Longen

• Celmembraan

• Celkern

• Celwand

Multiple Choice

Via openingen komt lucht in het tracheeënstelsel. Hoe heten deze openingen?

• Luchtklepjes

• Stigma's

• Luchtopeningen

• Zuurstofklepjes

Multiple Choice

Welke organismen hebben tracheeën?

• Amfibiën

• Vissen

• Insecten

• Reptielen

• Vogels

Vragen?

Open Ended

Geef in 3 woorden aan wat je hebt geleerd deze les.

Wat verwacht ik verder van je:

• Maak de opdrachten bij BS 1 t/m 4 thema 5 (zie SOM)

• Bij vragen: stel ze via de chat

• Nakijken: nakijkboek is terug te vinden op Teams biologie -> documenten -> nakijkboeken