İşitme Yetersizliği Olan Çocukların Gelişimsel Özellikleri

İşitme Yetersizliği Olan Çocukların Gelişimsel Özellikleri

Motor Gelişim

• Akranları ile aynı motor gelişim özelliklerini takip ederler.

• Merkezi sinir sistemine bağlı olarak genel vücut koordinasyonunun sağlaması ve denge alanlarında problemleri vardır.Örneğin; geri geri yürüme, ip üstünden atlama, denge tahtasında ileri geri yürüme gibi becerilerde zorlanır.

• Ayakkabı bağcıklarını bağlama, ipe boncuk dizme gibi bazı becerilerde güçlüklerle karşılaşabilirler.

Bilişsel Gelişim

• İşitme engelli çocukların dil becerilerindeki, kavram gelişimlerindeki yetersizlik ve işitsel girdinin az olması bilişsel gelişim sürecini de olumsuz olarak etkiler.

• Bu durum çocuğun eğitim ve yaşantı eksikliğinden kaynaklanmaktadır.

• Erken tanı ve erken eğitime alındıklarında birçok çocuk engeline rağmen, akranlarını yalnızca birkaç yıl geriden takip eder.

Sosyal ve Duygusal Gelişim

• Aile- çocuk etkileşimi çocuğun sosyal ve duygusal gelişiminde en önemli faktördür.

• Aileler çocuğunun engelini fark ettikten sonra reddetme ve inkâr gibi çocukla iletişimlerinin azalmasına neden olan bir takım süreçlerden geçerler.

• Aileyle olan iletişiminin giderek azalması zaman içinde toplumla olan iletişime de yansır.

• Akranların ve öğretmenlerin engelli çocukla kolay ve etkili iletişime girmesi ile çocuk sosyal kuralları, konuşmada kullanılan kuralları, farklı durumlara uygun tepki vermeyi, kişilerle yakın ilişkiler kurmayı öğrenebilir.

Dil Gelişimi

• Dil gelişimi çocukların olumsuz olarak en çok etkilendiği gelişim alanlarından birisidir.

• Sesleri duymayan ve sözel uyaranları algılayamayan çocuğun dil kazanımı tam olarak gerçekleşemez.

• Dil kazanımının tam olarak gerçekleşememesinin bir diğer sebebi de ailenin çocuğa yeterli sözel tepkiyi vermemesidir.Çocuğun engelli olduğunu duyan ailenin çocukla sözel iletişimi azalır. Çocuğun sözel tepkilerinin az olması ailenin çocukla iletişimine etki eden bir faktördür.

• İşitme engelli çocuklarda okuma yazma gibi dilin kullanımını gerektiren becerileri kazanmada da problemler görülür.

Dil gelişimi;

• Kelime hazinesi normal işitenlere göre daha yavaş gelişir.İşitme engelli çocuklar normal işiten yaşıtlarını özel eğitim almadan yakalayamazlar.

• İşitme engelli çocuklar somut kelimeleri (kedi, top, kırmızı vb.) soyut anlam taşıyanlara göre daha kolay öğrenirler.Kelimelerdeki takıları atlarlar.

• İşitme engelli çocuklar, aynı kelimeye ait birden fazla anlamı yorumlamakta güçlük çekerler.

• Basit ve kısa cümleleri anlayabilir ve ifade edebilirler.

• Etken ve edilgen cümle yapılarını anlamakta güçlük çekerler.

Multiple Choice

……………………………………… işitme duyarlılığının kısmen veya tamamen yetersizliğinden dolayı konuşmayı edinmede, dili kullanmada ve iletişimde güçlük nedeniyle bireyin eğitim performansının ve sosyal uyumunun olumsuz yönde etkilenmesi durumudur.

• işitme engeli

• işitme yetersizliği

• işitme engelliler

• işitme kaybı

Multiple Choice

İşitme engelli vakalarının ………’inin doğum öncesinde, doğumda veya çocuk dili kazanmadan önce, …….’inin ise çocuk dili kazandıktan sonra oluştuğu bilinmektedir.

• % 85- %95

• % 50- %50

• %95- % 5

• %75- % 25

Multiple Choice

Genetik faktörler ve akraba evliliği ………………………….nedenlerdendir.

• doğum sonrası

• gebelik dönemi

• doğum sırası

• doğum öncesi

Multiple Choice

İşitme engelli çocukların dil becerilerindeki, kavram gelişimlerindeki yetersizlik ve işitsel girdinin az olması ………………………… sürecini de olumsuz olarak etkiler.

• bilişsel gelişim

• motor gelişim

• dil gelişim

• sosyal gelişim

Multiple Choice

İşitme yetersizliği olan çocukların olumsuz olarak en çok etkilendiği gelişim alanı hangisidir?

• bilişsel gelişim

• sosyal gelişim

• dil gelişimi

• motor gelişimi

Multiple Select

İşitme engelli çocuklar hangi kelimeleri daha kolay öğrenirler?

• soyut kelimeleri

• somut kelimeleri

İŞİTME YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUKLARDA KAYNAŞTIRMANIN YERİ VE ÖNEMİ

Okul öncesi dönemden başlayarak eğitim kurumlarında alınan eğitim çocuğun gelişimi üzerinde çok olumlu etkiler yapmaktadır.

Kaynaştırma Eğitiminde İşitme Yetersizliği Olan Çocukların Özelliklerine Uygun Etkinlikler

• Öncelikle dinleme ve işitme becerisinin geliştirilmesi için uygun etkinliklere yer verilmelidir.

• Bunun için ses dinleme, sesleri fark etme, sesleri tanıma, sesleri ayırt etme vb. çalışmaları yapılmalı.

• Dinleme çalışmalarına, kaba sesler; gök gürültüsü, hayvan sesleri gibi doğada oluşan sesler; makine, alet ve araçlardan çıkan sesler gibi her gün evde, okulda, sokakta duyulabilen seslerdir.

• Kaba seslerin ardından ritim çalışmalarının ağırlıklı olarak yer aldığı müzikal seslerle ilgili çalışmalara yer verilmelidir.

Dinleme çalışmaları şu aşamalarda yapılmalıdır:

• Ses dinleme ve sesleri fark etme

• Sesleri ayırt etme

• Sesleri tanımlama

• Sesleri anlamlandırma

Ses dinleme ve sesleri fark etme:

• Seslerin varlığını ya da yokluğunu fark eder. Örneğin; davul sesi çaldığında fark eder, bakar.

Sesleri ayırt etme:

Bu aşamada, seslerin anlamını bilmesine gerek yoktur. İki sesi birbirinden ayırt eder. Örneğin; arkası dönük olarak duran işitme engelli öğrenciye daha önceden çalışılan, zil ve davul sesi çalınır. Davul çaldığında, davul resmini gösterir. Zil, çaldığında zil resmini gösterir.

Sesleri tanımlama:

Bu aşamada, sesleri tanımaya başlar. Söylenen kelimeyi, resim ve nesneler arasından bulur. Örneğin; daha önceden çalışılmış olan, kartlara hazırlanmış hayvan resimlerinden ‘at’ kelimesi söylendiğinde at resmini, “köpek” kelimesi söylendiğinde köpek resmini gösterir.

Sesleri anlamlandırma:

Dinleme becerisinin en son aşamasıdır. Öğrencinin dil seviyesine ve yaşantısında biriktirdiği kelime haznesine, görsel uyarıya gerek kalmadan iletişim kurabilmesidir.

Kaynaştırma Eğitiminde İşitme Yetersizliği Olan Çocukların Kullandığı Araç Gereçler ve Özellikleri

Duyuları Geliştirmede Kullanılan Materyaller

Duyu eğitiminde, iki farklı yaklaşım biçiminde yararlanılabilir.

• “Fırsat eğitimi” olarak tanımlanan, çocuğun yaşarken öğrenmesini amaçlayan bir yaklaşım biçimidir. Çocuğun günlük yaşam deneyimleri sırasında ilgisini yönelttiği durumlar, eğitim amacı olarak kullanılır.

• Diğeri de yapılandırılmış ya da yarı yapılandırılmış koşullarda yapılan eğitim şeklidir.Saptanan hedefler doğrultusunda bir eğitim organize edilir.

İŞİTME DUYUSUNUN GELİŞİMİNE YÖNELİK MATERYALLER

• Sesli bileklikler

• Ritim sopaları

• Ziller

• Tefler

• Davul

• Ses kutuları

• Ses torbaları, çıngıraklar vs..

GÖRME DUYUSUNUN GELİŞİMİNE YÖNELİK MATERYALLER

• Akıllı tahtalar

• Projeksiyonlar

• Resimli kitaplar

• Uyarı Panoları

• Tablolar

• Resimli kavram kartları

• Görsel mobiller

DOKUNMA DUYUSUNUN GELİŞİMİNE YÖNELİK MATERYALLER

• Peluş dolgu oyuncaklar

• Keçe dolgu oyuncaklar

• Oyun hamurları

• Doku yastıkları

• Doku torbaları

• Doku halısı

• Farklı dokularda kumaş oyuncaklar Doku kartları

KOKU ALMA DUYUSUNUN GELİŞİMİNE YÖNELİK MATERYALLER

• Koku kutuları: Plastik kapaklı şişelerin kapağı, kalın bir iğne ile koku çıkacak kadar delinerek içine farklı kokusu olan malzemeler doldurulur. Çocuğa koklatarak, değişik kokuların farkına varması sağlanabilir. Ayrıca 3 yaşından sonra kokusu benzer ve farklı olanları ayırmaları istenebilir.

• Koku malzemeleri sepeti: Farklı kokusu olan malzemelerden oluşan bir sepet hazırlanır. Çocuklara koklatarak, kokular hakkında konuşulur ve kokuların nasıl olduğu hakkında açıklama yapmaları istenir.

TAT ALMA DUYUSUNUN GELİŞİMİNE YÖNELİK MATERYALLER

• Ekşi, tatlı, tuzlu gibi farklı tatlardaki yiyecekler çocuklara tattırılarak, tadının nasıl olduğu ve o yiyeceğin ne olduğu hakkında konuşulabilir.

• Ekşi, tatlı, tuzlu gibi farklı tatları ifade eden resimli kartlar hazırlanabilir.

TAHMİN ETME VE PROBLEM ÇÖZME BECERİSİ İLE İLGİLİ MATERYALLER

• Takılıp sökülebilir oyuncaklar

• Bloklar

• Çeşitli boyutlarda ve renklerde boncuklar

• İç içe geçmeli Legolar

• Plastik çiviler

• Mesleklere yönelik oyuncaklar

• Yap-bozlar, Eğitici masa oyuncakları

KONUŞMA VE DİL GELİŞİMİNİ DESTEKLEYEN MATERYALLER

• Evcilik oyuncakları

• Gerçek nesneler (ev eşyaları,giyecekler,yiyecekler vb.)

• Hikȃye kitapları

• Sıralama kartları

• Fotoğraflar, resimler, Oyuncak bebekler

• Meslek oyuncakları

• Kuklalar, Maskeler, Dramatik materyaller

Kaynaştırma Ortamında İşitme Yetersizliği Olan Çocukların Kullandığı Araç Gereçlerin Özellikleri

• Bütün gelişim alanlarını destekler nitelikte olmalı

• Kullanışlı olmalı

• Dikkat çekici olmalı

• Anlama ve konuşma becerisini destekler nitelikte olmalı

• Çocuğun sosyalleşmesine katkıda bulunmalı

• Çocuğun yaratıcılığını ve özgünlüğünü desteklemeli

• Çocuğu düşünmeye, soru sormaya ve araştırmaya sevk etmeli

Kaynaştırma Eğitiminde İşitme Yetersizliği Olan Çocuklara Uygun Eğitim Ortamları

İşitme engelli öğrencilerin eğitim alabilecekleri eğitim ortamları:

 Özel eğitim okulları

 (İlk, orta ve lise ) genel eğitim veren okullar (kaynaştırma)

şeklinde sınıflandırılabilir.

Günümüzde işitme engelli öğrencilerin genel eğitim veren okullarda akranlarıyla eğitim almaları anlamına gelen kaynaştırma uygulamaları oldukça yaygınlaşmıştır.

Kaynaştırma uygulamalarının işitme engelli öğrencilerin;

• Dil ve iletişim becerilerine

• Sosyal yeterliliklerine

• Akademik başarılarına katkılar sağladığı belirtilmektedir.

Uyarlama,

işitme engelli öğrencilerin gereksinimleri doğrultusunda sınıfın fiziksel çevresinin, öğretim materyallerinin, dersin içeriğinde ve işleyişinde düzenlemelerin yapılması anlamına gelmektedir.

Uyarlama yapmanın amacı işitme engelli öğrenci ile birlikte kaynaştırma sınıfında tüm öğrencilerin (işiten) eğitim öğretim sürecine katılımlarının en üst düzeye çıkarılmasıdır.

Kaynaştırma Sınıfında Fiziksel Özellikler ve Uyarlamalar

• Sınıf ısısı 19–22 dereceler arasında olmalı

• Sınıf düzenli olarak havalandırılmaya müsait olmalı

• Aydınlatma iyi olmalı, sınıf mümkün olduğunca güneş almalı gün ışığından yararlanılmalı

• Sınıfın duvar renklerinin çocukları motive edici, dikkat dağıtmayan türden olmasına önem verilmeli(pastel ve açık renkler)

• Duvarda yer alan öğrenme merkezlerine ait panolar resimler düzenli olmalı ve çocukların dikkatini dağıtmamalı

• Sınıfın duvarları ses yalıtımlı olmalı ve akustik olmalı

• Öğrenme merkezleri arasında hareket edilebilecek boşlukları olmalı

• Sınıf genişliğinin etkinlikler arası geçişlerde sorun yaratmayacak genişlikte ve büyüklükte olmalı

• Sınıftaki eğitim materyallerinin ve oyuncakların çocukların yaş ve gelişim seviyesine uygun olmasına özen gösterilmeli

• İşitme yetersizliği olan çocuklar işitme cihazlarını tüm gün doğru şekilde kullanmalı ve eğitimci de bunu kontrol etmeli

• Kaynaştırma sınıflarında FM sistemi( FM sistemleri konuşma kaynağından konuşmayı alır (ayrı bir mikrofon ile) ve sesi çocuğun kulağındaki işitme cihazına iletir.) kullanılmalı

• Gürültü yapan klima, bilgisayar fanı gibi aletlerin mümkün olduğunca kullanılmaması

• Duvarlara asılan malzemeler sıkıcı hale gelmeden belli zaman aralıklarında değiştirilmeli

Multiple Choice

Sesli bileklikler,ses kutuları,çıngıraklar…………………………..duyusunun gelişimine yönelik araç gereçlerdir.

• dokunma duyusu

• görme duyusu

• işitme duyusu

• koklama duyudu

Multiple Choice

Çocuk günlük yaşam deneyimleri sırasında ilgisini yönelttiği durumlar,eğitim amacı olarak değerlendirilebilir.Bu “……………………….” olarak tanımlanır.

• rastgele eğitim

• fırsat eğitimi

• yapılandırılmış eğitim

• yarı yapılandırılmış eğitim

Multiple Choice

İşitme yetersizliği olan çocukların …………………………… doğru ayarda tüm gün takmaları sağlanmalı ve eğitimci de bunu kontrol etmelidir.

• gözlüklerini

• kulaklığını

• işitme cihazını

• mikrofonu

Multiple Choice

Çeşitli boyutlarda ve renklerde boncuklar, bloklar, legolar gibi oyuncaklar çocuklarda ..................................... becerisini geliştiren oyuncaklardır.

• tat alma becerisini

• dokunma becerisini

• motor becerileri

• tahmin etme ve problem çözme becerisini

DERS BİTTİ. TEŞEKKÜR EDERİM.