Aleksandra Ś

Zwyczaje Bożonarodzeniowe

Anglia

Boże Narodzenie to nie tylko ulubione święto w Polsce. Także w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych magii tych dni ulegają zarówno dzieci, jak i dorośli. Święta kojarzą się ze szczególną atmosferą rodzinnych spotkań, kolędowaniem i oczywiście otrzymywaniem upominków. W Wigilię Bożego Narodzenia w tych krajach przygotowania przedświąteczne dobiegają już końca.

Znacznie wcześniej wysyła się kartki świąteczne z życzeniami MERRY CHRISTMAS (Wesołych Świąt) – często przy okazji składa się też życzenia noworoczne, np. HAPPY NEW YEAR (Szczęśliwego Nowego Roku). Jeszcze przed wigilią dekoruje się domy – przy pomocy jemioły i kolorowych lampek. Wigilijny poranek upływa na ubieraniu drzewka. Dzieci stroją je, używając różnokolorowych bombek, łańcuchów oraz lampek, podobnie jak to się dzieje u nas. Aby każdy mógł spędzić jak najwięcej czasu z rodziną, właściciele sklepów i banków zamykają je wcześniej, organizując w tym dniu tylko krótkie świąteczne przyjęcia dla pracowników. Kiedy nadchodzi wieczór, dzieci są bardzo przejęte, bo nocą ma przyjść do nich Święty Mikołaj i przynieść wymarzone prezenty.

Dlatego żadne dziecko nie zapomina przygotować na tę okazję skarpety i powiesić jej u wezgłowia łóżka albo przy kominku – tak, aby Mikołaj miał gdzie zostawić podarunki. Niektórzy próbują „przyłapać” Świętego na gorącym uczynku i zobaczyć go na własne oczy, ale jak do tej pory nikomu się to nie udało :). W Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych nie ma zwyczaju wspólnego zasiadania do kolacji wigilijnej złożonej z 12 postnych potraw i łamania się opłatkiem. Wynika to z innej religii, wyznawanej przez mieszkańców tych krajów. Ale, podobnie jak u nas, można tego dnia (a właściwie wieczoru) spotkać kolędników, wędrujących od domu do domu i śpiewających kolędy. Jedną z nich jest Cicha Noc – po angielsku SILENT NIGHT.

Fill in the Blank

Którego z polskich zwyczajów nie ma w Anglii?

Najważniejszym dniem podczas tych świąt jest 25 grudnia, czyli CHRISTMAS DAY. Wczesnym rankiem, tuż po przebudzeniu, pierwszą rzeczą do zrobienia jest sprawdzenie, co też znajduje się w skarpecie. Na otwieraniu prezentów mija sporo czasu, bo zwykle nie kończy się na jednym upominku :). Kolejnym punktem programu jest rodzinny obiad z tradycyjnymi potrawami, takimi jak pieczony indyk, smażone ziemniaki, słodkie babeczki oraz świąteczny pudding z bakaliami, suszonymi owocami oraz przyprawami. W puddingu można czasem znaleźć jakiś drobiazg, np. monetę. Osoba, która otrzyma pudding z takim „skarbem”, będzie miała szczęście w nadchodzącym roku.

Multiple Select

Jakie są tradycyjne potrawy?

• Indyk

• Pudding

• Kurczak

• Ciasto

Do ulubionych zabaw należy rozpakowywanie tak zwanych CHRISTMAS CRACKERS. Są to kolorowe tekturowe tuby zawierające maleńkie upominki, karteczki z żartami i papierowe kapelusze. Aby zobaczyć, co jest w środku, trzeba pociągnąć tubę za oba jej końce – wydaje ona wtedy dźwięk podobny do wybuchu. Kiedy cała zawartość tubki wypadnie, można założyć kapelusze i odczytać przygotowane żarty. Do popołudniowej herbatki podaje się ciasto marcepanowe z lukrem. Później Brytyjczycy gromadzą się przed telewizorami, aby wysłuchać przemówienia swojej królowej. Ten zwyczaj zapoczątkował król Jerzy w 1932. Monarcha lub monarchini w swojej przemowie składa życzenia świąteczne swoim poddanym. Drugi dzień świąt nosi nazwę BOXING DAY. Podobnie jak u nas, jest to dzień wolny od pracy, poświęcony odwiedzinom u rodziny i przyjaciół przy suto zastawionym stole. Organizowane są także przyjęcia.

Multiple Choice

Kto zapoczątkował zwyczaj wysłuchiwania przemowy królowej?

• Królowa Elżbieta

• Król Filip

• Książę WIliam

• Król Jerzy

Co ciekawe, tego dnia Brytyjczycy wręczają drobne upominki i niewielkie sumy pieniędzy osobom, które wykonują różne usługi, np. roznoszą gazety czy sprzątają śmieci. Sama nazwa Boxing Day wzięła się właśnie ze zwyczaju obdarowywania dostawców „świątecznymi pudełkami” – po angielsku CHRISTMAS BOXES. Chociaż Boxing Day jest ostatnim dniem świąt, cały okres świąteczny trwa aż do 6 stycznia. A już dzień po świętach pełną parą ruszają przygotowania do pożegnania starego roku, innymi słowy – do sylwestrowej nocy.

Włochy

Już od 1 grudnia włoskie maluchy liczą dni w kalendarzu adwentowym, no i oczywiście piszą listy, rozpoczynając od najpiękniejszego zdania na świecie: CARISSIMO BABBO NATALE (Kochany Mikołaju). Ale tak naprawdę, bardziej niż na Mikołaja, czekają na Befanę, która odwiedzi ich 6 stycznia. BEFANA to wiedźma, która w brudnym ubraniu i w chustce na głowie lata na miotle ponad dachami domów. Jest brudna, bo ma trudne zadanie: wejść przez komin i włożyć prezenty do czekających przy kominkach butów i skarpet przygotowanych przez dzieciaki. Nie wszystkie z nich były grzeczne, więc nie do każdej skarpety Befana włoży zabawki i czekoladki. Często zdarza się, że czarownica zostawi tam węgiel, popiół, cebulę lub czosnek. Przecież polski Mikołaj czasem także zjawia się z rózgą… 

Multiple Choice

"... piszą listy, rozpoczynając od najpiękniejszego zdania na świecie: CARISSIMO BABBO NATALE (Kochany Mikołaju)."

Ta wypowiedź ma charakter:

• Obiektywny

• Subiektywny

Podobno Befana jest żoną Mikołaja. On mieszka na biegunie północnym – ona na biegunie południowym. Można nawet napisać dwa listy z życzeniami: to, czego nie przyniesie Mikołaj, przyniesie z pewnością BEFANA. 

BEFANA, mimo że jest wiedźmą, nie straszy włoskich dzieci – może nie ma na to czasu? Nie zdążyła podobno przybyć wraz z królami: Kacprem, Melchiorem i Baltazarem z darami dla małego Jezuska i teraz, każdego roku, w nocy z 5 na 6 stycznia, szuka go wśród dzieci, aby go obdarować… A ponieważ nigdy wcześniej go nie widziała, błąka się po całym kraju, zaglądając przez kominy do włoskich domów. 6 stycznia przypada we Włoszech święto nazywane EPIFANIA - jest to okazja do wspaniałej karnawałowej zabawy na cześć ukochanej Befany. Zabawa przypomina trochę uliczny bal przebierańców. 

Ale zanim do tego dojdzie, należy - jeszcze w grudniu - ubrać choinkę, wieszając na niej pierniczki, ciasteczka, gwiazdki, orzechy, drewniane figurki Mikołaja, Befany i reniferów. Oprócz tego jest jeszcze dużo pracy w kuchni – trzeba przecież upiec ogromną drożdżową babkę, nazywaną PANETTONE, nakryć stół czerwoną lub zieloną serwetą, przygotować kanapeczki z łososiem jako przystawki na kolację wigilijną, ustawić na stoliku czerwony kwiat – gwiazdę betlejemską (STELLA DI NATALE), przygotować suszone owoce – figi, jadalne kasztany, orzechy, śliwki oraz świeże melony, ananasy, kiwi, pomarańcze i mandarynki, a następnie jeszcze poprzeszkadzać mamie, która w kuchni przygotowuje dania nazywane MINESTRA MARITATA, STRUFFOLI e ROCCOCO czy RAVIOLI in BRODO.

Multiple Select

Na którym biegunie mieszka Belfana?

• pólnocnym

• południowym

Fill in the Blank

Czym są Epifania?

Francja

Już po godzinie 17.00 ulice Francji stają się coraz bardziej wyludnione, ruch prawie całkiem zamiera – wszyscy szykują się do kolacji wigilijnej, zwanej LA COLLATION DE NOËL lub LE REPAS MAIGRE. Posiłek ten, zgodnie z tradycją francuską, spożywa się w gronie rodzinnym. Często przygotowywany on jest u dziadków – seniorów rodziny, którzy przy tej okazji pragną ugościć pod swoim dachem wszystkie dzieci, wnuki i prawnuki. To dlatego do wigilijnego stołu nierzadko zasiada dwadzieścia osób i więcej! Miejsce honorowe przy stole należy do najstarszej osoby w rodzinie. Stół nakrywany jest białym obrusem, na nim w centralnym miejscu stawia się świecę. W niektórych domach pod stołem kładzie się siano – na pamiątkę żłóbka (LA CRÈCHE), w którym narodził się mały Jezus.

Po rodzinnym posiłku, który potrafi trwać naprawdę długie godziny, cała rodzina udaje się na pasterkę (LA MESSE DE MINUIT). Tradycyjne dania wigilijne (podobnie jak inne elementy oprawy świąt) różnią się, w zależności od regionu. I tak, w Prowansji (Provence) na stole stawia się między innymi ryby świeże i solone, warzywa, kasztany jadalne, a na deser – suszone figi, rodzynki, migdały i orzechy. Z kolei w okolicach Comtat-Venaissin przygotowuje się rybę lub ślimaki oraz piecze się regionalne, bożonarodzeniowe ciasto – PAIN DE NOËL (jest to specjalny rodzaj chleba z bakaliami). W Marsylii (Marseille) na stole stawia się dania z węgorza (LE PLAT D’ANGUILLE), w Paryżu natomiast – kaszankę (LE BOUDIN GRILLÉ). 

Multiple Choice

Czy we Francji podczas Wigilii je się wyłącznie potrawy bezmięsne?

• Tak

• NIe

Ponadto francuskimi daniami tradycyjnymi są: LE FOIE GRAS – pasztet z gęsich wątróbek, LES FRUITS DE MER, czyli owoce morza, LA DINDE AUX MARRONS – indyk z kasztanami oraz LE SAUMON FUMÉ – wędzony łosoś. Spośród deserów należy na pewno wymienić LA BÛCHE DE NOËL (dosłownie: bożonarodzeniowe polano) – rodzaj rolady biszkoptowej z nadzieniem o smaku orzechowym, waniliowym, kawowym, czekoladowym lub innym, przygotowywane również w wersji lodowej, bogato dekorowanej. Palce lizać! Nazwa ciasta wiąże się bezpośrednio z jego wyglądem – przypomina ono bowiem prawdziwą kłodę. Deser nawiązuje do tradycji nakazującej zapalić w kominku duże polano drewna, które miało tlić się przez cały świąteczny wieczór.

Tradycja ta zniknęła razem z nowym budownictwem, w którym nie ma kominków i pieców, ciasto natomiast zostało i dodaje świętom wyjątkowego smaku. By tradycji stało się zadość, w wielu domach stół zdobi się gałązkami ostrokrzewu (LE HOUX), którego ostre listki symbolizować mają koronę cierniową, a czerwone kulki owoców – krople krwi. 

Opisane tradycje mają niepowtarzalny, francuski charakter. Jest jednak jedno „ale”. W chwili obecnej Francja jest krajem wielokulturowym i nie wszyscy jej mieszkańcy obchodzą święta Bożego Narodzenia – wielu obywateli tego kraju obchodzi święta związane z innymi religiami. Dodatkowo, jak wiadomo, czasy się zmieniają i dziś już nie wszyscy Francuzi, jak kiedyś, udają się na pasterkę. Po potrawach widać, że wieczerza wigilijna nie jest już całkowicie postna, nie wszędzie też śpiewa się kolędy. Dziś, niestety, dawna skromna kolacja wigilijna zamieniła się w wielki festyn.

Multiple Select

Co symbolizują gałązki ostokrzewu?

• krople krwi

• koronę cierniową

• narodziny Jezusa

Może jednak są jeszcze takie domy, w których, zgodnie z dawną tradycją, piecze się małe chleby, służące za posiłek na cały dzień wigilii (jedzone na sucho, bez soli i masła), gdzie do stołu zasiada się dopiero po zachodzie słońca – gdy na niebie jest co najmniej dziewięć gwiazd (po jednej na każdy miesiąc ciąży Maryi) i gdzie z prawdziwą ucztą czeka się do powrotu z pasterki. 

A jak obchodzi się Boże Narodzenie w Twoim domu?