18.19.YÜZYIL FELSEFESİ

18.19.YÜZYIL FELSEFESİ I

AYDINLANMA

Multiple Choice

Aydınlanma dönemi düşünürleri, Orta Çağ ve Rönesans düşüncesinden kalan bilimsel ve felsefi mirasın farkındadır ve bu mirası geliştirerek en tepeye çıkarmayı hedeflemişlerdir. Bilim ve mekanik ile elde edilen somut, empirik sonuçları takip etmiş ve felsefe ile aklın önemini kavramışlardır. Siyasi, dini vb. otoritelere karşı, insan ve toplum hayatının rasyonel olarak kavranan, nesnel doğa yasaları tarafından belirlendiğini kabul etmişlerdir.

Buna göre Aydınlanma dönemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

• Orta Çağ ve Rönesans düşüncesinden bir kopuştur.

• Sadece akıl temelinde yükselen bir çağdır.

• Doğru bilginin ne olduğunu sunan kurumlara uygun bir düşüncedir.

• Bilimsel bilgilere yakın, felsefi bilgilere uzaktır.

• Hem deney bilgilerine hem de akıl bilgisine önem vermiştir.

Multiple Choice

Aydınlanma dönemindeki düşünsel hareketlilik, Rönesans ile başlamış, 17.yy felsefesindeki metafizik yoğunluk sebebiyle bir duraklama yaşanmıştır. Ancak 18.yüzyılda bireyin, din ve gelenek kaynaklı dogmatik düşüncelere bağlı kalmadan, kendi aklı ile yaşamına ışık tutmaya çalışması sonucu aydınlanma oluşmuştur.

Buna göre Aydınlanma ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• Tutucu düşüncelerle savaşır.

• Akla tam güven vardır, her şey akıl ile anlaşılmaya çalışılmıştır.

• Din ve gelenek baskılarından kurtulmayı amaçlar.

• Akıl ile, dini dogmalar temellendirilmeye çalışılmıştır.

• Aydınlanmış insan kendi düştüğü durumdan kendi aklı ile kurtulacaktır.

Multiple Choice

18 - 19. yüzyıl genel anlamda bilim, teknik, sanat ve felsefe

gibi pek çok alanda ürünlerin ortaya konulduğu bir

dönemdir. 15. yüzyılla başlayan bilim ve teknik alandaki

gelişmeler yeni bir ekonomik sistem ortaya çıkarmıştır.

Bu yeni sistem; yeni bir kültüre yol açmış, yönetim biçimlerini

etkilemiş ve değişime zorlamıştır. Sistemle birlikte

insanların istek ve ihtiyaçları değişmiştir. Dolayısıyla düşünürler

hayatın dinamiklerini açıklayacak ve toplumsal

düzeni daha iyi taşıyacak fikirler üretmeye çalışmışlardır.

Bu parçadan hareketle 18 - 19. yüzyıl felsefesinin daha

çok aşağıdaki konulardan hangisi üzerinde durduğu

söylenebilir?

• Bilim

• Siyaset

• Sanat

• Ahlak

• Din

Multiple Choice

18. yüzyılın ortalarına doğru İngiltere’de belirginleşen

Sanayi Devrimi, öncelikle pamuk dokumacılığı sektöründe

başlamıştır. Makineleşmeyle beraber pamuğun iplik hâline

getirilmesi ve dokuma tezgâhlarının geliştirilmesi sağlanmıştır.

Buhar gücünün kullanılmasıyla tekstil alanında hızlı

üretimler gerçekleştirilip ekonomik büyüme yakalanmıştır.

Bilim ve sanayide yaşanan bu gelişmeler ile insanın doğaya

bakışı değişmiş ve ekonomik temellere dayalı toplumsal

yapılar oluşmuştur. Bu yeni durum karşısında toplumda

yeni yaşam kültürleri görülmüş ve yeni oluşmuş toplumsal

sınıfların mücadeleleri başlamıştır. Böylece felsefe, insan

ve toplum üzerinde yeni düşünceler üretmeye başlamıştır.

Bu parçadan hareketle felsefe için aşağıdaki çıkarımlardan

hangisi yapılabilir?

• Felsefe büyük ölçüde dini konulara yönelmiştir.

• Bilimin felsefe üzerinde herhangi bir etkisi olmamıştır.

• Felsefe ilk kez doğa ve evreni konu edinmiştir.

• Felsefe, kilisenin tekeline geçmiştir.

• Toplumsal değişimler felsefeyi etkilemiştir.

Multiple Choice

18. yüzyıl felsefesi aklın doğayı/evreni açıklayabileceği

görüşüne yaslanır. Akla duyulan bu güvenin temelinde,

“Düşünüyorum, o halde varım.” önermesiyle ulaşılan

kesin bilgilerin kaynağında aklın olduğu iddiası vardır.

Dolayısıyla gerçekliğe ve ona bağlı tüm varlıkların bilgisine

akılla ulaşılabilir.

Bu parçada aşağıdaki filozoflardan hangisinin 18. yüzyıl

felsefesi üzerindeki etkisi söz konusu edilmiştir?

• Kant

• Spinoza

• Aristoteles

• Descartes

• Platon

Multiple Choice

John Locke, “İnsan Anlığı Üzerine Bir Deneme” adlı eserinde

Tanrı, evren, ruh, madde gibi konularda düşünmeden önce

yapılması gereken ilk işin insanın bilme yetisinin ele alınması

olduğunu ve özne olarak neyi bilip neyi bilemeyeceğimizin

araştırılarak bilgimizin sınırlarının saptanması gerektiğini belirtmiştir.

John Locke’a göre araştırılması gereken konu öncelikle

aşağıdaki alanlardan hangisi ile ilgilidir?

• Epistemoloji

• Metafizik

• Ontoloji

• Etik

• Estetik

Multiple Choice

John Locke'a göre insan zihni doğuştan boş bir levha gibidir. Her türlü bilgi, gözlem ve duyuların kullanımı sonucu oluşur.

John Locke'un , yukarıda verilen bu düşüncesine hangisi ters düşmektedir?

• Fikir ve kavramlarımız deneyden gelmektedir.

• Doğuştan hiçbir bilgi ve prensip yoktur.

• Bilgiler zihinde yaşantıdan önce vardır.

• Zihindeki kavramların kendi başına gerçeklikleri yoktur.

• Duyularla temasa geçmemiş hiç bir düşünce mevcut değildir.

Multiple Choice

Kant’a göre deney bilgimizin ham maddesini sağlar. Bu

ham maddenin bilgi haline gelebilmesi sujenin sahip olduğu

akıl kategorilerini bu malzemeye uygulamasıyla

mümkündür.

Bu açıklamadan hareketle bilginin oluşum süreciyle

ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• Akıl her şeyi bilme gücüne sahiptir.

• Gerçekliğin bilgisi mümkün değildir.

• Bilgi edinme sürecinde suje aktiftir.

• Deney gerçekliğin bilgisini vermektedir.

• Objenin kendisini sujeye dayatması sonucu bilgi oluşur.

Multiple Choice

Bu dönem de Fransız İhtilali ve Sanayi İnkılabı gerçekleşmiş

ve buna bağlı problemler tartışılmıştır. Özgürlüğü

engellediği düşüncesiyle siyasi ve dinî otoritelere karşı

gelinmiş ve düşünce özgürlüğü desteklenmiştir. Akla güven

duyulmuş ve akılcı düşünce artmıştır.

Bu açıklamada üzerinde durulan dönem aşağıdakilerden

hangisidir?

• MÖ 6 - MS 2. yüzyıl felsefesi

• MS 2 - MS 15. yüzyıl felsefesi

• 15 - 17. yüzyıl felsefesi

• 18 - 19. yüzyıl felsefesi

• 20. yüzyıl felsefesi

Multiple Choice

Aydınlanma olarak da bilinen 18 - 19. yüzyıl felsefesinin en

iyi tanımlarından birini o dönemde yaşamış ve aydınlanmacı

filozof olarak nitelendirilen Kant yapar. Kant, “Aydınlanma

Nedir?” başlıklı yazısında aydınlanmayı, insanın kendi suçu

nedeniyle düşmüş olduğu ergin olmayış durumundan kurtulma

olarak tanımlar. Kant, “ergin olmayış” benzetmesiyle

insanın aklını kendi başına kullanamayışına işaret eder ve

bunun insanın suçu olduğunu vurgular.

Bu parçadan yola çıkılarak Kant’ın aşağıdakilerden

hangisini eleştirdiği söylenebilir?

• İnsanın aklını kullanma cesareti göstermemesini

• Bilgilerin sezgi yoluyla temellendirilmemesini

• Bilgilerin yalnızca akıl yoluyla açıklanmasını

• İnsan zihninin boş bir levha olarak görülmesini

• Doğuştan bir takım bilgilerin gelmesini