Dil ve Konuşma Bozukluklarının Nedenleri

Dil ve Konuşma Bozukluklarının Nedenleri

Yapısal (Organik Nedenler):

• Ağır ve uzun süren hastalıklar, sık sık geçirilen boğaz enfeksiyonları, duyusal yetersizlik (işitme kaybı, görme kaybı), zekâ, konuşma organlarında ve konuşmaya yardımcı kas ve sinirlerde sorunlar (yarık damak, kurt ağız, serebral palsi vb.) ağız ve gırtlak yapısındaki bozukluklar, dişlerdeki yapı bozuklukları vb.

Görevsel (İşlevsel) Nedenler:

• Organik problemler olmadığı halde bazı çocuklarda yine konuşma bozukluğu görülebilir.

• Bunun nedeni organın sağlıklı olduğu halde konuşmada üstlendiği görevi gereği gibi yerine getiremeyerek konuşmayı bozuk duruma getirmesidir.

• Bu durum çoğunlukla yanlış öğrenme ve alışkanlıklarla ilgilidir.

• Evde yabancı dil konuşulması, konuşulan dilin niteliğinin farklı ve yetersiz olması, uygun olmayan modeller vb. nedenlerdir.

Psikolojik Nedenler:

• Konuşma bozukluklarının bazıları çocuk ve anne-babanın duygusal çatışmalarından kaynaklanır.

• Bazı çocuklar aşırı derecede duyarlı, çekingen, utangaç, bazılarında ses algılaması ve ses ayrım gücü yetersizlikleri yaşarlar.

• Olumsuz çevre etmenleri ve taklit, güdüleme, uyarım ve teşvik eksikliği, ciddi duygusal sosyal problemi olan anne-baba ya da çocuk, utangaçlık, dikkat çekme isteği.

• 
  

Dil ve Konuşma Bozukluklarının Önlenmesi

• Bir bozukluğun önlenmesi için öncelikle o bozukluğa sebep olan nedenlerin bilinmesi gerekir.

• Sağlıklı büyüme ve gelişme için alınabilecek her türlü önlem yapısal nedenli konuşma özrünün oluşmasını azaltacaktır.

• Hastalık, işlev bozukluğu ve organ eksikliği olmadığı halde oluşan konuşma özürlerini önlemede ise konuşma gelişimi dönemlerinde uygun ortamlar hazırlanmalı, yetişkinler iyi model olmalıdır.

• Dil ve konuşma bozukluklarını engellemek için doğum öncesinde uygulanabilecek tıbbi birtakım önlemler mevcuttur.

• B grubu bir vitamin olan folik asit yönünden zengin bir beslenmenin hamilelik döneminde yarık damak-dudak riskini %25-50 oranında azalttığı bilinmektedir.

• Psikolojik ortamlar uygun düzenlenmeli, aile içi problemler gerekirse uzman yardımı alarak çözülerek yok edilmeli ve çocuğun yaşıtlarıyla iletişim kurmasına fırsat verilmelidir.

Konuşma Seslerinin Yanlış Kullanılmasının Önlenmesi İçin Yapılacaklar

• Çocuğa işitme testi yaptırılmak

• Çocukla oyun oynamak ve bu sırada doğru bir telaffuzla ve dili doğru kullanarak konuşmak

• Çocuğun ağız ve diş sağlığına önem vermek

• Bu konuda teşhis ve tedavi yapan bir dil ve konuşma patoloğunun durumu değerlendirmesini sağlamak

Çocuklarda Dil Bozukluklarının Önlenmesi İçin Yapılacaklar

• Çocukla konuşmak, birlikte kitap okumak

• Normal konuşma ve dil gelişiminin nasıl olması gerektiği ile ilgili olarak bilgiler edinmek

• Çocuğa işitme testi yaptırmak

• Dil ve konuşma patoloğunun durumu değerlendirmesini sağlamak

• Özellikle hamilelik döneminde alkol, uyuşturucu, tütün ve benzeri maddelerin kullanımından uzak durmak

• Çocuğu herhangi bir beyin hasarına karşı korumak

Kekemeliğin Önlenmesi İçin Yapılacaklar

• Konuşurken ve/veya okurken mümkün olduğunca normal hatta yavaş bir tempo ile konuşmak

• Çocuğa cevap verirken 1 saniye kadar bir sessizlik olmasına izin vermek, sonra konuşmaya başlamak

• Çocuğun, konuşması üzerinde dikkatini toplamamak

• Konuşurken çocuğun, heyecanlanmasına, normal dışı ve her zamankinden farklı davranışlar göstermemek

• Çocuğun konuşmasındaki tekrarlama ve yanlış telaffuz etme (kelimeleri yanlış söyleme) gibi kusurlara hemen müdahale etmekten kaçınmak,

Kekemeliğin Önlenmesi İçin Yapılacaklar

• Dilde, aile fertlerinin kötü örnek olmamalarını sağlamak

• Eğer çocuk kekeleyerek ilgi ve dikkati üzerine çekmek yoluna gidiyorsa üzerinde durmamak ve normalin üzerinde ilgi göstermemek; normal konuştuğu zaman hissettirmeden kollamak ve o saman ilgiyi biraz artırmak,

• Çocukları heyecan ve endişe yaratan durumlarda konuşmaya zorlamamak

• Çocuğun konuşması hususunda kendine güven duymasına yardım etmek; onu dinlemek, konuşması için ona zevk vererek fırsatlar ve ortam hazırlamak

• Sabırsızlık, heyecan, aşırı dikkat göstermeye ve nasihat vermeye kalkışmamak

• ”Nefes al, sonra konuş”, “konuşmadan evvel düşün”, “dur yeniden başla” gibi telkin ve emirlerle çocuğun konuşmasını kesmemek

Artikülasyon Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Yapılacaklar

• Şarkı, masal, kasetler dinlettirilerek çocuğun hatalı çıkardığı sesin doğrusunu öğrenmesi ve dikkatinin çekilmesi sağlanabilir.

• Öğretmen grubundaki diğer öğrencilere artikülasyon bozukluğu hakkında bilgi vermelidir.

• Öğretmen çocuğa karşı sevecen, sabırlı ve özverili olmalıdır.

• Hatalı sesin, doğru olarak çıkarılması ile başlanmalı ve doğru olarak çıkarmaya başladığı sesi cümle içinde kullanma çalışmaları yapılmalıdır.

• “r” harfini çıkartmakta zorlanan bir çocuğa içinde “r” harfi olan kelimelerden cümleler kurarak çocuğun tekrar etmesini istemelidir.

• Çocuğa sınıf içi rutin görevler verilerek çocuğun günlük konuşmalarına dikkat ederek yanlış çıkardığı seslere yoğunlaşmalıdır.

Gecikmiş Konuşma Görülen Çocuklar İçin Yapılacaklar

• Çocuk kendisine öğretilen yeni sözcükleri günlük yaşamında kullanmaya özendirilmelidir.

• Çocuğun yanında onun duyabileceği gürlükte, izleyebileceği hızda, anlayabileceği sadelik, hoşlanabileceği tonda konuşmak yararlı olur.

• Sessiz jest ve mimiklerle yapılan anlatımları görmezden gelmekte yarar vardır.

• Çocukla onun anlayabileceği basit cümleler ve kalıplar içinde konuşun.

• Eğer çevrede birden fazla dil kullanılıyorsa konuşması pekişinceye kadar tek dil üzerinde konuşmaya alıştırılması gerekir.

• Öncelikle sesleri tek tek çıkarması sağlandıktan sonra ona bu sesleri sırayla ulayarak tek heceli ve kısa sözcükler oluşturmasını öğretmek gerekir.

Multiple Choice

En sık karşılaşılan dil bozukluğu hangisidir?

• Özgün dil bozukluğu

• Sesletim bozukluğu

• Afazi

• İki lisanlılık

• Disleksi

Multiple Choice

Hangisi afazinin özelliklerinden değildir?

• İsimlendirme bozukluğu vardır.

• Yazı yazma ve okunanı anlamada bozukluk vardır.

• Duyduğu halde anlama ve tekrarlama bozukluğu vardır.

• 2 yaşında bu problem aşılır.

• Tutuk ya da akıcı özellikte bir konuşma bozukluğu olabilir.

Multiple Choice

Bir çocuğun konuşma engelli olarak kabul edilebilmesi için bazı özelliklerinde sorun yaşaması gerekir.

Aşağıdakilerden hangisi bu sorunlardan değildir?

• Konuşmanın anlaşılır şekilde olması

• Konuşmanın duyulmasında yetersizlik olması

• Sesin bozuk ve tırmalayıcı olması

• Sesin çıkarılışının, ritminin ve vurgularının bozuk olması

• Sergilenen konuşmanın bireyin yaşına ve fiziksel yapısına uygunsuz olması

Multiple Choice

Aşağıdakilerden hangisini ‘yerine koymaya (sesi değiştirme) örnek verebiliriz?

• Araba - arba

• Kamyon - kaymon

• Saat- saat

• Karagöz - kayagüz

• Hayvan –ayvan

Multiple Choice

Ses bozuklukları özellikle hangi çağdaki çocuklarda sık rastlanan bir bozukluktur?

• Bebeklik

• Ergenlik

• Ön ergenlik

• Yeni doğan

• Erken çocukluk ve ilköğretim dönemi

Multiple Choice

Asıl kekemelik tablosunun gerçek yerleşimi kaç yaşlarında olur?

• 2-3 yaş

• 3-4 yaş

• 4-5 yaş

• 5-6 yaş

• 6-7 yaş

Multiple Choice

Hangisi yarık damak-dudağın nedenlerinden değildir?

• Annenin hamileliği sırasında sağlık durumu

• Beslenme sorunu

• Fetüsün üzerinde rahim içi baskıların oluşması

• Müdahaleli doğum

• Folik asit kullanımı

Multiple Choice

Hangisi disleksili bireylerde sık karşılaşılan belirtilerden değildir?

• Yazılı kelimeleri öğrenme ve hatırlamada zorluk

• “b,d,p,g” harflerini, 6 ve 9 gibi sayıları ters algılama

• Okurken kelime artırmak

• El yazısının bozukluğu

• Yetersiz konuşmak ya da konuşurken anlama en uygun kelimeyi seçmede güçlük çekmek

Multiple Choice

Disleksilerin zekâ düzeyleri düşük olmadığı gibi özel yetenekleri de olabilir.

• DOĞRU

• YANLIŞ

Multiple Choice

Çocukların çoğu iki sözcüklü ifadeler döneminde ana dilinin temel yapılarını öğrenerek kendisini iyi bir şekilde ifade edebilir.

• DOĞRU

• YANLIŞ

KAYNAŞTIRMA EĞİTİMİ ALAN DİL VE KONUŞMA BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLAR İÇİN ETKİNLİKLER