POLSKA KAZIMIERZA WIELKIEGO

POLSKA KAZIMIERZA WIELKIEGO

1333 - 1370

Od Bolesława Chrobrego do Kazimierza Wielkiego

Po śmierci Bolesława Chrobrego w 1025 r. nadszedł trudny okres dla Polski. Jego najstarszy syn, Mieszko II (król Polski w latach 1025 - 1031) nie umiał ułożyć sobie stosunków z sąsiadami - Niemcami, Czechami i Rusią. Polska doświadczała ciągłych najazdów i traciła uzyskane za Bolesława Chrobrego ziemie. Sam Mieszko II musiał uciekać na Śląsk i stracił koronę królewską w 1031 r. Dopiero syn Mieszka II, książę Kazimierz Odnowiciel w 1034 roku zdołał odbudować kraj, lecz nie odzyskał korony królewskiej. Państwo polskie było uzależnione od Niemiec.

Bolesław Wojowniczy

Najstarszy syn Kazimierza Odnowiciela, objął władzę książęcą w 1058 roku i nie był zadowolony z uzależnienia Polski od Niemiec. Chciał wzmocnić państwo na arenie międzynarodowej i w tym celu ingerował w wewnętrzne sprawy sąsiadów - Czech, Węgier i Rusi. W wielkim sporze Cesarstwa Niemieckiego z Papiestwem o inwestyturę (prawo nadawania godności biskupiej), stanął po stronie papieża, co umożliwiło mu koronację królewską w 1076 r.

Króla tego nazywano Bolesławem Śmiałym lub Szczodrym, niekiedy też Bolesławem Wściekłym lub Wojowniczym. Gdy skazał on na śmierć krakowskiego biskupa Stanisława, możni polscy zmusili króla do ucieczki na Węgry, gdzie zmarł w 1081 r.

Gnuśny Władysław Herman i jego synowie

Władzę w Polsce, po ucieczce Bolesława Śmiałego na Węgry, objął jego młodszy brat, Władysław Herman (1079 - 1102), który był strasznie gnuśnym i kiepsko myślącym, a także leniwym władcą, nie chciało mu się ani starać o koronę królewską, ani też walczyć z sąsiadami.

Dopiero jego synowie, Zbigniew i Bolesław Krzywousty, wdali się w braterskie walki o władzę. Zwyciężył Bolesław (mimo poparcia dla Zbigniewa ze strony Niemiec) i panował jako książę całej Polski w latach 1107 - 1138. Potem zrobił głupotę, bo napisał ustawę sukcesyjną.

Testament Krzywoustego

W 1138 roku Bolesław Krzywousty zmarł, ale tuż przed śmiercią napisał ustawę sukcesyjną, na mocy której po jego śmierci Polska została podzielona między jego 5 synów.

Aż do 1320 roku Polska była krajem słabym, rozbitym na małe dzielnice, którymi rządzili potomkowie synów Krzywoustego i wybijali się wzajemnie z byle powodu. Dopiero w 1320 roku książę Władysław Łokietek zdołał ponownie zjednoczyć kraj i odzyskać koronę Królestwa Polskiego. Jego synem był właśnie Kazimierz III Wielki.

Kazimierz zwany Wielkim

Kiedy stolica w Gnieźnie została zniszczona w 1039 roku podczas najazdu Brzetysława, funkcję stolicy przejął Kraków. Król Kazimierz przywrócił Polsce pozycję silnego, bogatego kraju, a Polacy docenili rządy monarchy i nadali mu przydomek Wielki. Rządził Polską przez 37 lat, był ostatnim władcą dynastii Piastowskiej (nie miał syna).

Wielki Budowniczy

Król Kazimierz wiedział, że konflikty z sąsiednimi państwami nie są dobre dla Polski, dlatego zależało mu na zachowaniu pokoju. Nie prowadził wojen i zawierał korzystne dla Polski sojusze. Chciał też, by jego poddani czuli się bezpiecznie. Na jego rozkaz miasta otaczano murami i wznoszono zamki obronne na granicach. Wiele takich budowli powstało w miejscu dawnych drewnianych grodów.

Zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną

Kazimierz Wielki zakładał nowe miasta i wsie na ważnych szlakach handlowych. Mieszkańcy nowych osad bogacili się na sprzedaży swoich produktów wędrownym kupcom. Jednym z najcenniejszych towarów była wówczas sól - nazywano ją białym złotem, ponieważ nie pozwalała na psucie się mięsa.

Szlak Orlich Gniazd

W XIV w. powstał zamek w Bobolicach, jako jedno z tzw. "orlich gniazd" - zamków obronnych wzniesionych na pograniczu Małopolski i Śląska, w trudno dostępnych miejscach, na wysokich skałach.

Uczta u Wierzynka

W 1364 roku w Krakowie odbył się zjazd władców europejskich. Wśród gości Kazimierza Wielkiego (zaproszonych oficjalnie na ślub jego wnuczki), był cesarz niemiecki, król Węgier oraz władca Cypru. Do historii przeszła wystawna uczta, wydana przez zamożnego mieszczanina Mikołaja Wierzynka. Informacje o przepychu i wspaniałych potrawach obiegły całą Europę - pokazało się bogactwo Polski.

AKADEMIA KRAKOWSKA

Do XIV w. mieszkańcy Polski mogli zdobywać wiedzę tylko na zagranicznych uniwersytetach. W tym celu wyjeżdżali do Włoch lub Francji, lecz koszty nauki były tak wysokie, że niewielu mogło sobie na to pozwolić.

Kazimierz Wielki wiedział, że państwo potrzebuje ludzi wykształconych: prawników, lekarzy i urzędników. Dlatego też 12 maja 1364 roku założył pierwszą w Polsce wyższą uczelnię - Akademię Krakowską (na wzór bolońsko - neapolitański, czyli z wydziałem medycyny, ekonomii i prawa, wzór paryski miał również teologię). Król nie czekał na zgodę papieża, uzyskał ją dopiero później (założył uczelnię bezprawnie.

Żacy

Na Akademię Krakowską mogli wstępować wyłącznie chłopcy powyżej 14 roku życia. Nazywano ich żakami. Pochodzili oni z rodzin rycerskich lub mieszczańskich. Wykłady odbywały się w języku łacińskim, tylko nauczyciel miał książkę, a uczniowie notowali lub od razu uczyli się na pamięć.

Dzięki Akademii Krakowskiej umocniła się pozycja Polski w Europie, wzrosło także znaczenie Krakowa. Uczelnia założona przez Kazimierza Wielkiego istnieje do dzisiaj, pod nazwą Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Kazimierz Wielki zmarł w 1370 r. Tron odziedziczył jego siostrzeniec, Ludwik Węgierski z dynastii Andegawenów.

Multiple Choice

Trudny dla Polski czas nastąpił po śmierci:

• Bolesława Chrobrego w 1025 r.

• Mieszka II w 1034 r.

• Kazimierza Odnowiciela w 1058 r.

• Bolesława Śmiałego w 1081 r.

Multiple Choice

Pierwszą stolicą Polski było miasto:

• Warszawa

• Kraków

• Gniezno

• Poznań

Multiple Choice

Kazimierz Wielki był synem:

• Wacława IV czeskiego

• Kazimierza Odnowiciela

• Władysława Hermana

• Władysława Łokietka

Multiple Choice

Początek panowania Kazimierza Wielkiego datuje się na rok:

• 1320

• 1333

• 1364

• 1370

Multiple Choice

Białym złotem państwa polskiego nazywano:

• cukier

• sól

• mąkę

• kokainę

Multiple Choice

Uczta u Wierzynka miała miejsce w roku:

• 1334

• 1344

• 1354

• 1364

Multiple Choice

Akademia Krakowska powstała:

• 12 maja 1320 r.

• 12 maja 1333 r.

• 12 maja 1364 r.

• 12 maja 1370 r.

Multiple Choice

Akademia Krakowska była uczelnią stworzoną na wzór:

• paryski

• bolońsko - neapolitański

• parysko - neapolitański

• boloński

Multiple Choice

Uczniowie Akademii Krakowskiej to:

• studenci

• młodziaki

• żacy

• junkrzy

Multiple Choice

Po śmierci Kazimierza Wielkiego w 1370 r. tron polski objął:

• Zbigniew Habsburg

• Jarosław Mądry

• Ludwik Węgierski

• Stefan Batory