22, 24 Uroda, Największe i najmniejsze

22, 24 Uroda, Największe i najmniejsze

PIĘKNO I URODA

(r)ewolucja estetyczna

MATEMATYKA PIĘKNA

Starożytni architekci - budowle odzwierciedlają boską harmonię i doskonałość, SYMETRIA!!

ZASADA ZŁOTEGO PODZIAŁU (boska proporcja)

Podziel odcinek tak, aby stosunek długości dłuższej części do krótszej był taki sam, jak stosunek długości całego odcinka do dłuższej części.

WITRUWIUSZ - I w. p.n.e., architekt i inżynier , w swoich pracach opisywał harmonię i doskonałość proporcji ciała; podzielił wysokość człowieka na 10 części (modułów), moduł podstawowy: głowa

LEONARDO DA VINCI - XV w. n.e. , on stworzył własną wersję "człowieka witruwiańskiego", wpisał sylwetkę mężczyzny w okrąg i kwadrat, ukazał symetrię dwuboczną (strona lewa i prawa)

PRZECIĘTNOŚĆ, NIEPRZECIĘTNOŚĆ

Obowiązujące normy estetyczne - harmonijna twarz, symetryczne elementy

SYMETRIA TWARZY

• lepsze geny

• dłuższe życie

• większa odporność na choroby

• większa sprawność fizyczna

DOBÓR PŁCIOWY U ZWIERZĄT

Zgodnie z teorią doboru naturalnego K. Darwina --> w rywalizacji o partnera faworyzowany będzie osobnik o danych właściwościach zwiększających jego atrakcyjność.

Cechy tego typu określane są jako kosztowne - mimo zwiększenia atrakcyjności zmniejszają szanse na przeżycie osobnika.

SUBSTANCJE "CZYNNIE UPIĘKSZAJĄCE"

Spowalniają procesy starzenia się skóry, nawilżają ją, sprawiając ją bardziej elastyczną.

Są to różne witaminy, np. A, B2, B5, pantenol, koenzym Q10

KOSMETYKI DAWNIEJ

KOSMETYKI DZIŚ

PRODUKCJA KOSMETYKÓW

Rozwój przemysłu kosmetycznego --> II połowa XX wieku

Koncerny kosmetyczne zaczęły szuk

ać rozwiązań taniego tworzenia substancji biologicznie czynnych.

NAJWIĘKSZE I NAJMNIEJSZE

BIOLOGIA

REKORDOWE OSIĄGNIĘCIA W ŚWIECIE PRZYRODY

INDRICOTHERIUM - największy ssak lądowy w prehistorii

SŁOŃ AFRYKAŃSKI - Największy ssak lądowy dziś

SŁOŃ AFRYKAŃSKI

7 ton

4 m wysokości

7,5 m długości

ciąża - 23 msc

DYDELF WIRGINIJSKI, najkrótsza ciąża - 12/14 dni

RYJÓWKA ETRUSKA

NIETOPERZ RYJKONOS

PŁETWAL BŁĘKITNY - Największe i najcięższe zwierzę

REKIN WIELORYBI - największa ryba

STRUŚ AFRYKAŃSKI - największy ptak

WYBRANI SPRINTERZY W PRZYRODZIE

Gepard - najszybszy ssak lądowy, 120 km/h

Sokół wędrowny - najszybszy ptak, pikuje z prędk. 320 km/h

Ważka Austrophlebia - najszybszy owad latający, godzina = 58 km

Karaluchy (karaczany) - najszybsze biegające owady, 1,5 m/s (5,4 km/h)

Włóczniki i żaglice - najszybsze ryby, 110 km/h

RAFLEZJE ARNOLDA - największe kwiaty, średnica do 1 m

WOLFFIA GLOBOSA - Najmniejsza roślina

OWOC CHLEBOWCA (JACKFRUIT) - najcięższy owoc, 40 kg

WIELKOŚĆ ORGANIZMÓW A BIOLOGIA

Wielkość organizmu przekłada się na jego zapotrzebowania energetyczne, tempo metabolizmu czy ilość spożywanego pokarmu.

Od materiałów budujących ciała organizmów zależy wytrzymałość całego ciała.

Dlatego np. ryjówka powiększona do rozmiarów słonia --> załamałby się jej szkielet, gdyby duże ssaki miały pancerze jak owady byłyby one bardzo ciężkie

MYCOPLASMA GENITALIUM - najmniejszy żywy organizm, na kropce litery "i" mieści się 1300 osobników

POZIOM METABOLIZMU - SKRAJNE ORGANIZMY

RYJÓWKA - żyje w ciągłym ruchu, poziom metabolizmu jest tak wysoki, że praktycznie całe dnie ryjówka spędza na szukaniu jedzenia

SŁOŃ - wolne tempo poruszania się, spokojnie przeżuwa, oddycha; jego serce bije dwukrotnie wolniej od ludzkiego

CO LUBIĄ EKSTREMOFILE?

EKSTREMOFILE - organizmy żyjące w skrajnych warunkach, w których nie przeżyłyby inne żywe istoty, co ciekawe wiele z nich nie przeżyłoby w normalnym środowisku

SKRAJNIE WYTRZYMAŁE

PINGWINY CESARSKIE - odbywają wędrówki po 100 km, temperatura -60, lodowaty wiatr: 200 km/h

ARTEMIA SALINA (SŁONACZEK <3) - występuje w wodach, gdzie dochodzi do zasolenia 30%

DEINOCOCCUS RADIODURANS - bakteria, która wytrzymuje promieniowanie (mogła by żyć w reaktorze jądrowym)

NAJWIĘKSZE I NAJMNIEJSZE

CHEMIA

DEMOKRYT Z ABDERY

Grecki filozof

Jako pierwszy ogłosił, że świat składa się z atomów i próżni

JOHN DALTON

1808 r. - ogłosił, że podstawową jednostką pierwiastka chemicznego jest atom

Jego teoria stała się jedną z podstaw nowoczesnej chemii.

JOSEPH JOHN THOMSON

Po odkryciu atomu długo uważano, że jest on niepodzielny.

Badania Thomsona udowodniły, że ma on wewnętrzną strukturę --> Thomson odkrył elektrony

ERNEST RUTHEFORD

1911 r. - eksperymenty potwierdzające istnienie jądra atomowego

1914 r. - odkrycie protonu

NIELS BOHR

1913 r. - opracowanie planetarnego modelu budowy atomu wodoru

JAMES CHADWICK

1932 r. - odkrycie neutronu

DALSZE LATA XX WIEKU

Odkrywanie kolejnych cząstek elementarnych, np. pozytonu, neutrino, kwarków, leptonów, gluonów

JAK DUŻY JEST ATOM?

ATOM = jądro atomowe +elektrony

JĄDRO ATOMOWE = protony + neutrony

ATOM = jądro atomowe +elektrony

JĄDRO ATOMOWE = protony + neutrony

JAK ZOBACZYĆ TO, CO NIEWIDZIALNE?

1951 r. - po raz pierwszy ujawniono obecność atomów przez mikroskop jonowy

1970 r. - zarejestrowano obrazy pojedynczych atomów i ich układów przez mikroskopy elektronowe

INNY SPOSÓB - widmo emisyjne

To obraz promieniowania elektromagnetycznego wysyłanego przez ciało

WIDMO EMISYJNE - to obraz promieniowania elektromagnetycznego wysyłanego przez ciało

Multiple Choice

Obojętne elektrycznie sa:

• Protony

• Neutony

• Elektrony

• Asteroidy

Multiple Choice

Co wchodzi w skład nukleonu (jądra atomowego):

• Protony

• Neutony

• Protony i neutrony

• Proforma i neurony

Multiple Choice

Kto wymyślił układ okresowy ?

• Dimitrij Mandelejew

• Dmitrij Mendelejew

• Maria Skłodowska-Curie

• Vladimir Mendeleev

Multiple Choice

Elektrony

• wchodzą w skład jądra atomowego

• tworzą powłoki elektronowe.

• nie występują w atomie

Multiple Choice

Cząstka w jądrze atomowym o dodatnim ładunku elektrycznym.

• neutron

• proton

• elektron

• nukleon

Multiple Choice

Protony+neutrony to:

• Nukleony

• Protony

• Protyny

• Nukletydy

Multiple Choice

Jaki znany geniusz użył do jednego ze swoich badań ,,złotego podziału,, ?

• Leonardo Da Vinci

• Rafael Santi

• Albert Einstein

• Ignacy Łukasiewicz

Multiple Choice

Który z punktów jest symetryczny do punktu A względem narysowanej prostej?

• E

• B

• C

• D

Multiple Choice

Elektrony to:

• cząstki naładowane dodatnio

• cząstki naładowane ujemnie

• cząstki elektrycznie obojętne

• protony i neutrony tworzące jądro atomowe

Multiple Choice

Polimery są przykładem związków wielkocząsteczkowych

• Tak

• Nie

Multiple Select

Najszybsze zwierze.

• Tygrys

• Puma

• Lampart

• Gepard