Zaśpiewajmy Maleńkiemu

”Zaśpiewajmy Maleńkiemu.”

W ten wyjątkowy czas, czas zbliżających się Świąt Bożego Narodzenia, przybywamy do Was

z kolędą i z dobrym słowem…

Opowiemy, na podstawie fragmentów wspomnień, pamiętników, listów,

jak wyglądały i wyglądają wigilie…

Co oznacza słowo Wigilia?

Wigilia w tradycji chrześcijańskiej dzień poprzedzający Boże Narodzenie, kończący okres adwentu. Początki tej tradycji sięgają prawdopodobnie obchodów Saturnaliów w starożytnym Rzymie, gdzie rozwijało się chrześcijaństwo.

Wigilia u znanych

Posłuchajcie, jak wyglądała wigilia…. naszego wybitnego poety…., Adama Mickiewicza, we wspomnieniach jego przyjaciela, Antoniego Edwarda Odyńca. Zwróćcie uwagę co było charakterystycznego w Święta

u znanego poety.

Rzym, rok 1829

„ Uczta była całkiem po polsku. Stół był nakryty na sianie, nad nim….

w środku kręciła się gwiazda z opłatków. Od dwóch zup: grzybowej

i migdałowej…., aż do śliżyków….., grochu….

i pszenicy z miodem….., żadnej z potraw obrzędowych nie brakło. Adam jadł wszystko i zachwycał się nad nimi, jak drudzy goście morskimi rybami.

Otóż potraw było jak raz dwanaście…

Hrabina Ankwiczowa na prośbę Adama grała ciągle najmniej przez kwadrans melodię pieśni „Anioł pasterzom mówił”. […]

Nawiązała się nader miła i ożywiona rozmowa o różnych przypomnieniach, przygodach i anegdotach odnoszących się do dnia wigilii u nas, w której Adam solenizant prym trzymał…”

Czym u Adama Mickiewicza wyróżniała się tradycyjna kolacja wigilijna...

Zapoznanie się z pierwszą kolędą.

Kolęda „Jezus malusieńki”.

Podzielmy się proszę na grupy

i zaśpiewajmy kolędę wspólnie

do akompaniamentu.

Jakie znacie najpopularniejsze potrawy,

które znajdują

się na wigilijnym stole?

Oto przykładowa lista potraw, które najczęściej pojawiają się na wigilijnym stole. Wybierz te, które podasz swoim gościom.

• Ryba po grecku

• Kapusta z grochem

• Kapusta z grzybami

• Kompot z suszonych owoców

• Pierogi z kapustą i grzybami

• Kluski z makiem, cukrem i

  miodem

  
  

  
  

  
  

  
  

  
  

• Karp na różne sposoby (np.

  smażony, w galarecie, po żydowsku, w sosie miodowym, faszerowany)

• Śledź na różne sposoby (np.

  w sosie śmietanowym, w oleju, pod pierzynką, z rodzynkami)

• Sałatka jarzynowa

• Jajka z majonezem

• Zupa grzybowa

• Barszcz z uszkami

• Zupa rybna

• Kutia

• Sernik

• Makowiec

Posłuchajcie teraz…, jak spędzał swoją pierwszą Wigilię

z dala od ojczyzny Fryderyk Chopin, sławny kompozytor

i pianista.

Wiedeń, rok 1830

„ Przez cały dzień spacerował samotnie po mieście, wstępował

do kościołów, z zazdrością patrzył na wiedeńczyków śpieszących

do domów ze świątecznymi sprawunkami.

Wieczorem był zaproszony na wigilię do jakiś osiadłych w Wiedniu rodaków, ale po wieczerzy szybko wyszedł, wrócił na kwaterę

i do północy myślał o bliskich w Warszawie, grając sobie smutnie…..”

Kolęda "Lulajże Jezuniu"

Jak myślicie czy Adam Mickiewicz

i Fryderyk Chopin żyli w tych samych czasach? Czy się poznali?

• Znacząca ilość świadectw dowodzi, iż Mickiewicz był otwarty i wrażliwy na muzykę Chopina.

• George Sand w swoich wspomnieniach opisuje scenę, w której poeta Mickiewicz, zasłuchany w grę Chopina, nie spostrzegł, iż tuż obok, na pokojach pisarki wybuchł pożar: "Słuchał Chopina i wciąż go jeszcze słuchał..."

• Zapiski z osobistego sztambucha Chopina (tzw. Albumu - dziennika stuttgarckiego) ukazują doskonałą znajomość tradycji i konwencji kulturowych oraz świadome nawiązywanie do twórczości barokowych poetów czy "Dziadów" Adama Mickiewicza. Osobowość i twórczość kompozytora były z kolei inspiracją dla romantycznych pisarzy - Mickiewicz namawiał go do stworzenia opery, do której napisałby libretto.

  
  

  
  

Wysłuchanie fragmentu Scherzo h-moll.

Czym różni się kolęda od pastorałki?

Prof. Jan Miodek z Uniwersytetu Wrocławskiego

Kiedy ludzie śpiewają w kościele, są to na pewno kolędy, nie pastorałki. Te pierwsze mają charakter sakralny, niosą treść teologiczną [mówią o przyjściu na świat Chrystusa jako Zbawiciela - marc.]. A pastorałka to utwór ludowy, taki powiedziałbym - między ewangelią a apokryfem. Pastorałka - od słowa pastor - oznacza pieśń pasterską, bo pastor to po prostu pasterz. W literaturze to utwór poetycki w sielankowy sposób opisujący życie pasterzy. A w muzyce pastorałka to taka ludowa piosenka o tematyce związanej z Bożym Narodzeniem. W sumie można by pod pastorałkę podciągnąć nie tylko te przyśpiewki ludowe, ale i wszystkie świąteczne piosenki, które słyszymy w radiu, bo i one są ludowe w tym sensie, że są częścią kultury masowej.

Krótka rozgrzewka na stojąco

(ćwiczenia oddechowo-artykulacyjne).

Ćwiczenie oddechowe:

Pierwsze ćwiczenie: obejmujemy dłońmi boki klatki piersiowej,

tak, żeby kciuk skierowany był do tyłu. Wykonujemy pełny, szybki wdech nosem i ustami. Napinamy mięśnie brzucha, przez moment przytrzymujemy powietrze w klatce piersiowej, a następnie wolno

i równomiernie wykonujemy wydech. Ćwiczenie powtarzamy, wymawiając podczas wydechu głoskę sss... lub fff...

Ćwiczenie drugie: stoimy w lekkim rozkroku, ręce wzdłuż tułowia. Wykonujemy szybki wdech, równocześnie unosząc ramiona w bok. Opuszczając ramiona, wypuszczamy powoli powietrze, robiąc w tym czasie kilka pauz.

Ćwiczenia artykulacyjne

Ćwiczenia dotyczące języka: dotykamy językiem na przemian wargi górnej i dolnej, następnie wykonujemy ruch oblizywania się,

a na koniec wymawiamy: ddd, czczcz, lll, lilili, lululu, lelele, ńńń, kikekakoku.

Ćwiczenia dotyczące warg: wykonujemy ruchy napinania

i rozluźniania warg, a następnie wymawiamy au, oa, ui.

Ćwiczenia dotyczące podniebienie miękkiego: staramy się unosić podniebienie miękkie, wyobrażając sobie ziewanie lub śmiech z otwartymi ustami.

Ćwiczenia dotyczące żuchwy: wykonujemy ruchy żuchwą na boki, przy zamkniętych ustach obniżamy żuchwę.

Nauka pastorałki „Grajmy Panu”.

1. Księżyc jasny jak słońce doczekał wesela

Dzisiaj zagra koncert niebiańska kapela

Anioł harfę nastroił a trąbki gwiazdeczki

Wiatr na trąbach dzwoni i brzęczą skrzypeczki.

Ref.:

Grajmy Pany, grajmy śpiewajmy

Wielką radość, dajmy Panu dajmy

Grajmy Panu, grajmy śpiewajmy

Nawet Jemu, bo się tak kochamy.

2. Tańczą święci na niebie a ludzie na ziemi

Rozweselić Ciebie my także umiemy

Wyśpiewamy Ci miłość najprościej jak dzieci

Nie pytając prośby wyjdziemy na przeciw.

PODSUMOWANIE WIADOMOŚCI

1. Co oznacza słowo Wigilia?

2. Jakie potrawy zawsze są na świątecznym stole?

3. Jak spędzał Wigilię Adam Mickiewicz?

4. Jak spędzał Wigilię Fryderyk Chopin?

5. Czym różni się kolęda od pastorałki?