PROGRAM MÜZİK ETKİNLİKLERİ

MÜZİK ETKİNLİKLERİ

Müziğin Tanımı

• Müzik, seslerle yapılan güzel sanat, aynı zamanda da bir eğitim öğretim aracıdır.

• Ahmet Adnan Saygun’a göre; “Müzik, sözcüklerle anlatılamayan duygularımızı, heyecanlarımızı bu duygu ve heyecanları sezdirecek, duyuracak tarzda düzenlenmiş; sesler aracılığıyla başka ruhlara yansıtma sanatıdır.’’

• Müzik, seslerle ve ritimle yapılan anlatım sanatıdır.

Erken Çocukluk Eğitiminde Müzik Etkinliğinin Yeri ve Önemi

• Erken çocukluk döneminde müzik eğitiminin amacı; çocuğun duygusal, bilişsel, dil ve psikomotor gelişimlerine yardımcı olmak başka bir deyişle çocuğun duyduklarını, düşündüklerini ritim ve şarkılarla serbestçe ifade edebilmesini, müzik kültürü ile tanışmasını ve müzik sevgisini kazanmasını sağlamaktır.

• Müzik, çocuğun sosyalleşmesinde ve kişiliğinin gelişmesinde önemli bir rol oynar.

• Çocuk sesleri dinleme, sesleri ayırt etme, ses üretme çalışmaları, nefes açma çalışmaları, ritim çalışmaları, şarkı söyleme, yaratıcı dans, müzikli dramatizasyon ve müzikli öykü çalışmaları ile müziğin içine girer.

• Müzik eğitimi çocukların davranışlarını geliştirmeye yardım edecek özellikte olmalıdır.

• Çocuğun müziğe karşı doğuştan bir ilgisi ve yeteneği vardır. Fakat her çocuğun müziğe karşı olan yeteneği aynı derecede değildir. Bunun yanı sıra bütün çocuklar müziği sever.

Müzik Etkinliğinin Çocuğun Gelişimine Etkileri

• Müzik eğitiminin çocuğun gelişimine olan etkileri başlıca üç ana grupta incelenebilir:

•  Bilişsel ve dil gelişimine etkileri

   Duygusal ve sosyal gelişime etkileri

   Bedensel ve psikomotor gelişime etkileri

Bilişsel ve dil gelişimine etkisi

• çocuğun yaratıcılığının gelişmesine yaşamı doğru algılamasına yardım eder.

• problemlerin nedenlerini anlamada ve çözmede yardımcı olur.

• Çocuğun dikkatini geliştirir.

• konuşma ve ifade yeteneği gelişir.

• Çocuğa kavram gelişimi kazandırır

• Çocuk, dil çevikliği kazanır.

• Çocuğun akıcı konuşma becerisi ve alışkanlığı gelişir.

Duygusal ve sosyal gelişimine olan etkileri:

• Birlikte hareket etme ve birlikte yaşama alışkanlığı kazanır.

• Sosyal uyum kazanır.

• Kendisini toplumda rahat bir şekilde ifade edebilir.

• Kendini ifade ederek duygusal yönden rahatlar.

• Hata yapmaktan korkmaz, denemeyi öğrenir.

• Grup çalışmalarında içine kapanık olan bir çocuk, grup içinde rahatlayarak dikkati üzerine çekmeden başkalarıyla birlikte hareket etmeyi öğrenir.

• Etkin iletişim kurmayı öğrenir.

Bedensel ve psikomotor gelişimine olan etkileri:

• Ritim duygusu gelişir.

• El-göz koordinasyonu, büyük ve küçük kasları gelişir.

• Çocuğa sistemli yürüyüş ve duruş alışkanlıkları kazandırır.

Müzik Etkinliği Çeşitleri

• Yeni sesler keşfetme,

• şarkı öğrenme, basit şarkı oluşturma,

• ritim çalışmaları,

• nefes açma çalışmaları,

• müzikli dramatizasyon çalışmaları,

• yaratıcı dans çalışmaları,

• müzikli öyküler, ses ayırt etme, müzik dinleme çalışmaları bir erken çocukluk eğitimi kurumunun günlük programında müzik etkinliği içinde yer alan çalışmalardır.

Müzik odasında bulunması gereken özellikler:

• Oda, mümkün olduğunca ses ve trafikten uzakta olmalı, sesi dışarıya geçirmeyecek şekilde izole edilmelidir.

• Oda, çocukların rahat oturabilecekleri şekilde düzenlenmelidir.

• Oda, çocukların rahat hareket edebileceği genişlikte olmalıdır.

• Odada dikkati dağıtacak şekilde uyarıcı bulunmamalıdır.

• Müzik odası çok sıcak veya soğuk olmamalıdır.

• Müzik odası çeşitli kokuların gelebileceği yerlere yakın olmamalıdır (mutfak vb.).

• Dramatizasyon çalışmalarında rahat hareket ortamı sağlanması için yerler halı

  ile kaplanabilir. Pencereler, dikkatin dağılmaması açısından çok fazla geniş ve göz hizasında olmamalıdır.

Eğer erken çocukluk eğitimi kurumlarında müzik etkinlikleri için ayrı bir oda yoksa

• sınıfta bir köşe, müzik köşesi olarak düzenlenebilir. Bu köşeye satın alınabilen ritim araçlarının yanında, öğretmen tarafından yapılabilen veya çocukların da artık malzemeleri kullanarak yapabilecekleri ritim araçları da konulabilir. Müzik köşesinde bulunması gereken ritim araçlarından bazıları şunlardır:

• Marakaslar, ziller, çanlar, ritim çubukları, tef, davul, çelik üçgen, kastanyet, ksilofon, metalofon, zımpara blokları vb.Bu araçlardan müzik köşesinde çocukların sayılarına yetecek adette bulundurulmalıdır.

• Ayrıca radyo, televizyon, Cd, kaset, çocuk şarkıları ve müzik kitapları da bulundurulmalıdır. Öğretmenin kullanması için piyano, mandolin, gitar, keman, blok flüt, melodika vb. çalgı aletleri de müzik köşesinde bulunabilir.

• Öğretmen, müzik etkinliklerini uygularken çocukları gözlemlemelidir. Bunun sonucunda; onların ihtiyaçları, duygu ve düşünceleri hakkında pek çok ipucu yakalayabilir. Programı da bu gözlemlerin sonuçlarına göre düzenler.

Müzik etkinlikleri içinde yer alan çalışmalar şunlardır:

•  Ses dinleme, sesleri ayırt etme, ses üretme çalışmaları

   Nefes açma çalışmaları

   Ritim çalışmaları

   Şarkı öğretimi ve şarkı söyleme çalışmaları

   Yaratıcı dans çalışmaları

   Müzikli dramatizasyon çalışmaları

   Müzikli öyküler

   Müzik dinleme çalışmaları

Ses dinleme, ses ayırt etme, ses üretme çalışmaları

• Bu tür çalışmalar çocukların çevrelerini daha bilinçli dinlemesine, duyduğu seslere dikkatini yoğunlaştırmasına, sesleri tanıyıp tekrarlamasına, tanımlamasına yardımcı olacaktır.

• Ses çalışmalarında; seslerin kaynaklarını bularak eşleştirebilme, sesin nereden geldiğini ayırt edebilme, sesin şiddetini, başka bir deyişle yüksek ses ve alçak sesi kavrayabilme faaliyetlerine yer verilmelidir.

• Bu çalışmalar sırasında yapılan denemelerde çevrede bulunan çeşitli eşyalar ve araç gereç kullanılabilir. Örneğin, cam sesi, tahta sesi, kâğıt, su, sesleri, teneke sesleri kullanılabilir.

• Öğretmen bu gibi nesnelere vurarak veya nesneleri birbirine sürterek çeşitli sesler çıkartır. Daha sonra çocuklarla birlikte bu tür çalışmalar tekrar edilir. Bu tür çalışmalar oyun şeklinde de öğrencilere uygulatılabilir.

Nefes açma çalışmaları

• Müzik etkinliği yapılacak yer havalandırılmalıdır.

• Vücudu esnetmek için yapılacak hareketler günlük yaşamdan örnekler verilerek uygulatılabilir.

• Nefes açma çalışmaları üç bölümde yapılır. Bunlar; nefes alma, alınan nefesi tutma ve nefesi verme çalışmalarıdır.

• Nefes alma; nefes yavaş bir şekilde alınıp göğüs kafesi hava ile doldurulur (Nefes alırken kimse duymamalı, doğal olmalıdır.).

• Nefes tutma; yavaş ve doğal bir şekilde alınan nefes vücudu sıkmadan içeride uzun süre tutulur.

• Nefes verme; alınıp tutulan nefes yavaş bir şekilde verilir.

Ritim çalışmaları

• Ritim; seslerin belli kurallar içinde uzayıp kısalmasıdır.

• Ritim; bir dizede veya notada vurgu, uzunluk veya ses özelliklerinin, durakların düzenli biçimde tekrarlanmasıdır.

• Ritim; müzikte zamanın seslerle düzenli olarak bölünmesine denir.

• Ritim çalışmalarına müzik etkinlikleri içinde en fazla 5 dakika yer verilmelidir.

• Ritim çalışmaları ayakta yapılabileceği gibi oturarak da uygulatılabilir.

• 
  

Ritimde üç adet temel hareket vardır.

• Yürüme

• Koşma

• Sıçrama

• Yürüme ritminde; çeşitli hayvan yürüyüşleri (ayı-ördek-fil-kedi-maymun vb.), insan yürüyüşleri (asker, dede-nine, çocuk, genç yürüyüşleri) uygulatılabilir.

• Koşma ritminde; kuş, arı, kelebek uçuşu, uçakların uçuşu, kar-yağmur yağışı vb. hareketler denenebilir.

• Sıçrama ritminde; kurbağa, tavşan, çekirge, kanguru gibi hayvanların hareketleri taklit ettirilebilir.

Ritim çalışmaları yaptırılırken dikkat edilmesi gereken noktalar:

• Ritim çalışmaları öykünme ve oyun şeklinde olmalıdır.

• Ritim çalışmaları şarkı öğretimiyle birlikte yapılmalıdır fakat uygulatılacak ritim çalışmaları şarkı öğretmeden önce, şarkı öğretimi sırasında ve şarkı öğretiminden sonra da verilebilir.

• Ritim çalışmaları müzikle birlikte ritim hareketlerinin uygulanması şeklinde de verilebilir.

• Şarkı öğretiminin dışında sözle ritim eğitimi yapılabilir.

• Ritim çalışmaları, çocukların müziğe eşlik etmeleri yoluyla uygulanabilir.

• Ritim çalışmaları, erken çocukluk eğitimi kuramlarında sadece yeteneği olan çocuklarla değil, tüm çocuklarla birlikte yapılmalıdır.

• Ritim çalışmaları kolaydan zora doğru düzenlenerek verilmelidir.

Ritim çalışmalarının çocuğun gelişimine olan etkileri:

• çocukta ritim duygusunu geliştirir.

• Kulak eğitimine yardımcı olur.

• Ritim çalışmaları çocuğun dikkatini geliştirir.

• Ritim çalışmaları çocuğa disiplin kazandırır.

• çocuğun hareketlerinin çeviklik, aktiflik ve incelik kazanmasına yardım eder.

• büyük ve küçük kaslarını geliştirir.

• Ritim çalışmaları çocuğa müziğe eşlik edip birlikte çalma, söyleme ve hareket etme becerisi kazandırır. Ritim çalışmaları çocuğun; kişilik gelişimine, estetik duygusunun gelişimine, bağımsızlık duygusunun gelişimine yardımcı olur. kazandırır

Ritim çalışmalarında ellerin kullanılması:

• Avuç vuruşu

• Parmak vuruşu

• El ayası vuruşu

• Parmak ucu ile vuruş

• Parmak şaklatma

• Alkış vuruşu

• Yarı alkış vuruşu Davul vuruşu

Ritim çalışmalarında ayakların kullanılması:

• Topuk vuruşu; ayakucu basılı iken ayağın topuğuyla yere vurulmasıdır.

• Ayakucu vuruşu; topuk yerde basılı iken ayağın ucuyla yere vurulmasıdır.

• Taban vuruşu; ayak tabanlarının tümüyle yere vurulması ile yapılan harekettir.

• Hareketler önce sağ sonra sol daha sonra da her iki ayağın birden vurulmasıyla uygulatılabilir.

Ritim çalışmalarında vücudun diğer bölümlerinin kullanılması:

• Baş hareketleri; başın sağa-sola, öne-arkaya eğilmesi ve sallanmasıyla yapılan hareketlerdir.

• Kol hareketleri; bir veya iki kolun öne-arkaya, sağa-sola, aşağı-yukarı götürülmesi ile yapılan hareketlerdir.

• Beden hareketleri; bedenin sağ ve sola, ön ve arkaya eğilmesi, sallanması ile yapılan hareketlerdir.

Ritim çalışmalarında araçların kullanılışı:

• Ritim çalışmaları yapılırken çok çeşitli müzik aletlerinden ve müzik araçlarından yararlanılır. Ritim çalışmalarında; tef, davul, zil, ritim çubuğu, çelik üçgen gibi orff çalgıları, piyano, org gibi çalgıların yanı sıra masa, kutular, gazoz kapağı, ceviz kabuğu vb. ses veren araçlar ile kasetçalar, kaset, CD çalar, CD gibi araçlar da kullanılabilir.

• Erken çocukluk eğitimi kuramlarında ritim çalışmaları için en ideal ritim araçları orff çalgılarıdır.

• Orff çalgıları, Alman besteci ve müzik eğitimcisi Carl Orff tarafından müzik eğitiminde kullanılmak üzere geliştirilmiş olan çalgılardır.

• Ritim çalışmalarında araçlar iki şekilde kullanılabilir: Ritim çalışması, ritim oyunu.

Ritim çalışması

• Öğretmen ve öğrenci tarafından birlikte yapılan çalışmalardır. Bu çalışmada her çocuk sınıfta bulunan bir vurmalı çalgıyı veya müzik dışı ses veren bir ritim aracını seslendirir. Seslendirme oyun ya da öykünme şeklinde olabilir.

• Bu çalışmaları uygularken önce öğretmen bir araçla bir tartım kalıbını seslendirir. Çocuklardan da seslendirdiği bu ritim kalıbını tekrarlamalarını ister. Çocuklar bu ritim kalıbını tekrar eder. Bu ritim kalıbını çocukların doğru olarak çalmalarından sonra öğretmen bir başka ritim kalıbını öğretmeye geçer. Bu çalışma çocukların ilgi sürelerine göre birkaç dakika sürer.

Ritim oyunu

• Öğretmen izleyici konumundadır. Sınıfta bulunan bütün çocuklar birer müzik aleti (vurmalı çalgılar) veya müzik dışı ses veren araçlardan istediğini alır. Uygulama sırasında çocuklar isteklerine göre öğretmenin daha önceden öğrettiği ritim kalıbını veya kendilerinin bulacakları bir ritim kalıbını serbestçe seslendirebilir. Yine çocuklar isterlerse müzik aletlerini ve ritim araçlarını aralarında anlaşarak değiştirebilir.

• Serbest ritim oyunlarının uygulanmasındaki amaç; çocuklara belli ritim kalıplarını öğretmek değil onların çalgıları ve ritim araçlarını tanımalarına yardımcı olmaktır.