Przeciw antysemityzmowi. "Mendel Gdański" Marii Konopnickiej

Przeciw antysemityzmowi. "Mendel Gdański" Marii Konopnickiej

Mendel Gdański (M. Konopnicka)

• Rodzaj literacki: nowela- niewielkich rozmiarów utwór epicki pisany prozą, o zwartej kompozycji oraz jednowątkowej fabule. Charakteryzuje się dramatyczną akcją zmierzającą do punktu kulminacyjnego, w którym rozstrzygają się losy bohaterów i który poprzedza puentę- zakończenie utworu podsumowujące przedstawione zdarzenia.

• Czas i miejsce akcji- Koniec XIX w., żydowska dzielnica Warszawy.

• Bohaterowie: Mendel - introligator, 67-letni Żyd, mocno związany z Warszawą (urodził się na Starym Mieście), przy tej samej ulicy mieszka od 27 lat; Kubuś - wnuk Mendla; Zegarmistrz - jeden z sąsiadów Mendla; Sąsiedzi Mendla - ludzie, którzy umieli stanąć w obronie napastowanego przez agresywny tłum sąsiada - Żyda

  
  

  
  

antysemityzm

antysemityzm [gr.-łac.], wynikająca z różnego rodzaju uprzedzeń postawa niechęci, wrogości wobec Żydów i osób pochodzenia żydowskiego; prześladowania i dyskryminacja Żydów jako grupy wyznaniowej, etnicznej lub rasowej oraz poglądy uzasadniające takie działania.

Przeciw temu procesowi wystąpiła Maria Konopnicka w noweli "Mendel Gdański".

Asymilacja Żydów

Jedną z idei polskiego pozytywizmu była asymilacja Żydów- czyli włączenie ich w narodową społeczność, uznanie za równoprawnych obywateli i wspólne z nimidziałanie na rzecz rozwoju ekonomicznego kraju.

Cechy noweli, na przykładzie "Mendla Gdańskiego"

1. Akcja skondensowana do trzech dni, jeden wątek – starego Mendla.

2. Charakterystyki postaci ograniczają się do cech i zdarzeń niezbędnych do zrozumienia wydarzeń, brak dygresji, komentarzy narratora, głównym komentatorem jest Mendel.

3.Zagęszczenie zdarzeń – retrospekcja (charakterystyka Mendla oraz obraz jego asymilacji); wizyty: zegarmistrza, przybycie studenta, kobiet i innych ludzi na ratunek; przybycie napastników, akt przemocy i odparcie go przez studenta, rozmowa ze studentem.

Cechy noweli, na przykładzie "Mendla Gdańskiego"

4.Wydarzenia są zdecydowanie dramatyczne; ciąg zdarzeń i rozmów, aż do punktu kulminacyjnego – aktu przemocy; postacie Mendla i wnuka budzą współczucie. 5. Kulminacja akcji – dzień pogromu, rozwiązanie akcji – opieka nad rannym Kubą, rozmowa Mendla ze studentem.

5.Puenta – „Nu, u mnie umarło to, z czym ja się urodził, z czym ja sześćdziesiąt i siedem lat żył, z czym ja umierać myślał…Nu u mnie umarło serce do tego miasto”.