18. 19.YY Felsefesi

18. 19.YY Felsefesi

DESCARTES

17.Yüzyılın en büyük Rasyonalist düşünürü ve Modern Felsefe'nin kurucusu olarak kabul edilir.

“Düşünüyorum o halde varım."

Kartezyen Felsefe, Düalizm, Yöntem Şüpheciliği, Yer Kaplayan Töz-Düşünen Töz kavramlarıyla aklımıza gelen filozoftur.

JOHN LOCKE

“Doğuştan gelen hiçbir bilgi yoktur” diyerek Rasyonalizm eleştirisi yapar. İnsanın zihni boş bir levha “tabula rasa” gibidir.

Bilgi felsefesi konusunda Empirizm düşüncesini savunur.

Siyaset felsefesi tarihinde de liberalizmin temelini oluşturduğu söylenir.

Devletlerin, insanların amaçlarını gerçekleştirmede bir araç olduğunu söyler.

Multiple Choice

John Locke, “İnsan Anlığı Üzerine Bir Deneme” adlı eserinde Tanrı, evren, ruh, madde gibi konularda düşünmeden önce yapılması gereken ilk işin insanın bilme yetisinin ele alınması olduğunu ve özne olarak neyi bilip neyi bilemeyeceğimizin araştırılarak bilgimizin sınırlarının saptanması gerektiğini belirtmiştir.John Locke’a göre araştırılması gereken konu öncelikle aşağıdaki alanlardan hangisi ile ilgilidir?

• Epistemoloji

• Metafizik

• Etik

• Estetik

Multiple Choice

Birçoğumuz “özgürlük” veya “devlet” gibi kavramlara sahibiz. Ancak bunlar dünyada görebildiğimiz, dokunabildiğimiz ya da koklayabildiğimiz şeyler değildir. Empirist filozof Locke, özgürlük gibi karmaşık fikirlerin bile, en nihayetinde, basit algı parçalarının bir araya gelmesinden oluştuğunu iddia eder. Buna göre empirizmin temel iddiası aşağıdakilerden hangisidir?

• Bilgi, duyu verilerinin aklın apriori kategorilerinde şekillenmesi ile oluşur.

• Gerçeğin bilgisi akıl yürütme ve mantıksal çıkarımlarla oluşur.

• Deneyimlerimizden elde ettiğimiz bilgiler yanıltıcıdır

• Tüm bilgilerimizin kaynağı deneyimdir.

IMMANUEL KANT

Kritisizm-a posteriori/a priori (deneyle gelen, deneyden önce var olan)

"Görüsüz kavramlar boş, kavramsız görüler kördür."

18. Yüzyılda Aydınlanma denince akla gelen ilk filozoftur. “Aydınlanma Nedir?” makalesiyle, ahlâk felsefesinde bugün bile katkısı olan bir filozoftur.

Sapere Aude(aklını kullanmaya cesaret et), Ödev Ahlâkı, Çıkarsız Eylem, Koşullu-Koşulsuz Buyruk kavramları bize onu hatırlatır.

Multiple Choice

Kant bilginin kaynağına ilişkin görüşünü; “Görüsüz kavramlar boş, kavramsız görüler kördür.” sözüyle açıklar. Buna göre bilgilerimizin kaynağı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• Tecrübe

• Sezgi

• Duyu verileri

• Akıl ve deney

• Sezgi ve akıl

JOHN LOCKE

“Doğuştan gelen hiçbir bilgi yoktur” diyerek Rasyonalizm eleştirisi yapar. İnsanın zihni boş bir levha “tabula rasa” gibidir.

Bilgi felsefesi konusunda Empirizm düşüncesini savunur.

Siyaset felsefesi tarihinde de liberalizmin temelini oluşturduğu söylenir.

Devletlerin, insanların amaçlarını gerçekleştirmede bir araç olduğunu söyler.

MONTESQUİEU

“Bir iktidarın kötüye kullanılmasını önlemek için, iktidarın iktidarı sınırlayacağı bir düzenleme gerekir” diyerek, yasama-yürütme ve yargının tek elde toplanmaması gerektiğini sistematik bir şekilde “Kanunların Ruhu” adlı eserinde ifade etmiştir.

Böylelikle Güçler Ayrılığı ilkesini yasama ve yürütme kuvvetleri arasında bir denklik de kurmuştur.

J.J ROUSSEAU

“Toplum Sözleşmesi” adlı eserinde, insanın doğal durumda ‘iyi olduğunu’ ancak mülkiyetle birlikte yozlaşmaların başladığını vurgular.

Devletin sözleşmeye dayalı bir kurum olarak, yapar bir şekilde kurulduğunu iddia eder.

İnsanın özgürlüğünü “genel irade”de gerçekleştirebileceğini savunur.

Multiple Choice

“İnsan özgür doğar ama kendini zincire bağlanmış olarak bulur.” diyen Rousseau, “Toplum Sözleşmesi” adlı eserinde insanın, devletin yasalarına itaat ederken aynı zamanda birlikte özgür yaşamanın olanağını sorgular. Bu sorunun çözümünü Rousseau bireyin kendisini bütün haklarıyla toplumun tümüne bağlamasında bulur. Bütünün iyiliğini göz önünde bulunduran bir duyguyla ve siyasi bilinçle topluma bağlanan birey, kaybettiği doğal özgürlüğünün yerine yasal özgürlüğü koyabilecektir. Buna göre Rousseau için bireyin özgürlüğü aşağıdakilerden hangisiyle sağlanabilir?

• Doğa durumuna dönülmesiyle

• Genel iradeye bağlanmayla

• Kendi özçıkarlarını gerçekleştirmesiyle

• Bireyin temel haklarından vazgeçmesiyle

Madde 1

Bütün insanlar özgür, onur ve haklar bakımından eşit doğarlar. Akıl ve vicdanla donatılmışlardır, birbirlerine kardeşlik anlayışıyla davranmalıdırlar.

AYDINLANMA NEDİR?

« Ergin olmama durumu çok rahattır çünkü. Benim yerime düşünen bir kitabım, vicdanımın yerini tutan bir din adamım, perhizim ile ilgilenerek sağlığım için karar veren bir doktorum oldu mu, zahmete katlanmama hiç gerek kalmaz artık. Para harcayabildiğim sürece düşünüp düşünmemem de pek o kadar önemli değildir; bu sıkıcı ve yorucu işten başkaları beni kurtaracaktır çünkü. (…)

1784

Multiple Choice

Kant’a göre; “Bir esnafın deneyimsiz bir müşteriyi aldatmaması ödeve uygun bir eylemdir. Yoğun alışveriş yapılan bir dükkânda akıllı bir esnaf da böyle bir şey yapmaz; herkes için genel bir fiyat koyar. Öyle ki küçük bir çocuk bile herkes gibi oradan alışveriş yapabilir. Böylece insanlara dürüstçe hizmet edilmiş olur; ama bu, o esnafın bunu ödevden dolayı ve dürüstlük ilkelerine dayandığı için yaptığına inanmamız için yetmez…” Buna göre bir eylemin ödeve uygun olmasının ölçütü aşağıdakilerden hangisidir?

• Topluma hizmet etmesi

• Özgürce yapılmış olması

• Kişisel çıkara dayanması

• Herhangi bir karşılığının olmaması

Multiple Choice

Kant için ahlaki davranış haz verici olabilir fakat doğal ve toplumsal gereksinimlerimizle dolayımlı olan haz ve mutluluk, ahlaksal davranışlarımızın ana ve belirleyici nedeni değildir. iyi ve erdemli davranışa yol açan eylemin temelinde evrensel olarak bağlayıcı olan koşulsuz buyruğa itaat vardır. Buna göre Kant için ahlaki eylemin amacı aşağıdakilerden hangisidir?

• HAZ

• ÖDEV

• FAYDA

• MUTLULUK

IMMANUEL KANT

Kritisizm-a posteriori/a priori (deneyle gelen, deneyden önce var olan)

"Görüsüz kavramlar boş, kavramsız görüler kördür."

18. Yüzyılda Aydınlanma denince akla gelen ilk filozoftur. “Aydınlanma Nedir?” makalesiyle, ahlâk felsefesinde bugün bile katkısı olan bir filozoftur.

Sapere Aude(aklını kullanmaya cesaret et), Ödev Ahlâkı, Çıkarsız Eylem, Koşullu-Koşulsuz Buyruk kavramları bize onu hatırlatır.

Multiple Choice

Hegel, varlığın temeline her şeyin özü olarak salt kavramsal yapıya sahip "Tin"i yani mutlak ruhu koyar. Hegel "Tin"i gelişen dinamik bir süreç olarak açıklar. Hem doğa hem de insan tez, antitez ve sentez sıralamasıyla işleyen diyalektik bir gelişme sonucunda ortaya çıkar. Hegel tez aşamasına akılsal kavramsal yapıdaki 'Tin'i, antitez aşamasına gerçeklikten yoksun duyusal dünyayı yani doğayı koyar. Doğanın çelişkili yapısı içinde tutsak kalan "Tin", özgürlüğünü kazanmak için insanla birlikte sentez aşamasına yükselir ve sonunda felsefi çabayla yeniden kavram haline dönüşerek kendine geri döner.

Parçada sözü edilen bu görüş aşağıdaki kavramlardan hangisi ile adlandırılır?

• Diyalektik materyalizm

• Mekanik materyalizm

• Diyalektik idealizm

• Öznel İdealizm

• Dualizm

Multiple Choice

Hegel felsefesinin temel özelliği düşünülür olanla gerçek olanın, düşüncenin yasalarıyla varlığın yasalarının özdeşliğidir. Bu nedenle Hegel, gerçeğin bilgisine deneye başvurmadan sadece akılla ulaşabileceğini söyler. İnsanın doğru bilgiye ulaşmak için varlığa yönelmesi ve onu düşüncesine konu edinmesi yeterlidir. Hegel’in bu görüşünü aşağıdaki yargılardan hangisi doğru ifade eder?

• İnsan her şeyin ölçüsüdür

• Aklını kullanma cesareti göster.

• Var olmak algılanmış olmaktır

• Bütün bildiklerimiz deneyle başlar ama deneyden çıkmaz

• Akılsal olan her şey gerçek; gerçek olan her şey akılsaldır