Światowy Dzień Świadomości Autyzmu

Światowy Dzień Świadomości Autyzmu

2.04.2021r

AUTYZM

• Definicja

• Rodzaje autyzmu i niektóre objawy ASD

• Triada zaburzeń

Autyzm

Autyzm nie jest chorobą, choć takie przekonanie ciągle jest obecne w świadomości społecznej.

Autyzm jest całościowym zaburzeniem rozwoju dziecka o podłożu neurologicznym. Na chwilę obecną jego etiologia nie jest znana (wiemy tylko, że jest złożona i wieloczynnikowa).

Oznacza to, że ścieżka rozwoju osoby autystycznej przebiega w odmienny sposób od standardowej. Zaburzenia autystyczne mogą mieć bardzo zróżnicowany charakter, dlatego mówimy o spektrum zachowań autystycznych, które u każdego autysty mogą przybierać inny wymiar.

Autyzm

Statystycznie 1 na 100, a w USA 1 na 68 dzieci w Europie jest dotknięte autyzmem. Co ciekawe 4 razy częściej dotyka on chłopców niż dziewczynki. Autyzm dziewczęcy różni się od chłopięcego i jest zwykle później diagnozowany.

Wraz z rozwojem narzędzi diagnostycznych obserwujemy stały wzrost wykrywalności tego zaburzenia. Fakt ten, nie oznacza, że kiedyś autyzmu nie było. Istniał zawsze, tylko nie był diagnozowany, ponieważ nie dysponowaliśmy dostateczną wiedzą na temat tego zaburzenia i odpowiednio czułymi narzędziami diagnostycznymi. Część osób z ASD były diagnozowane jako zupełnie inne jednostki chorobowe/zaburzeniowe, przez co obraz występowania tego zaburzenia był zafałszowany.

Rodzaje autyzmu

Autyzm jest zaburzeniem o szerokiej gamie symptomów, które wpływają na rozwój sensoryczny, poznawczy, motoryczny, językowy i społeczno-emocjonalny. Osoby z zaburzeniami ze spektrum autyzmu przejawiają bardzo różne trudności. Zaburzenie to diagnozuje się u dzieci zazwyczaj około 3 roku życia, jednak również dzieci starsze i dorośli mogą mieć postawioną diagnozę.

Do spektrum zaburzeń autystycznych zaliczamy min.:

* autyzm dziecięcy

*autyzm atypowy

*Zespół Aspergera

*upośledzenie zdolności niewerbalnego uczenia się

*całościowe zaburzenia rozwoju

*autyzm wysokofunkcjonujący

Rodzaje autyzmu

*zaburzenia semantyczno-pragmatyczne

*zespół wielu złożonych zaburzeń rozwojowych

* hiperleksja

Ponadto zaburzenia, które są typowe dla autyzmu mogą być powodowane przez: Zespół Retta, zespół łamliwego chromosomu X, dziecięce zaburzenia dezintegracyjne, reaktywne zaburzenia przywiązania w dzieciństwie, stereotypie ruchowe, zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, osobowość schizotypowa, schizofrenia i inne.

Niektóre objawy ASD:

• unikanie kontaktu wzrokowego

• zaburzenia komunikacji werbalnej i niewerbalnej

• opóźnienia w rozwoju mowy

• ograniczone zainteresowania

• ograniczona mimika twarzy

• powtarzanie słów lub fraz (echolalia bezpośrednia i odroczona)

• stereotypie, manieryzmy ruchowe

Niektóre objawy ASD:

• nadwrażlwość lub niedowrażliwośc sensoryczna

• schematyzm

• trudności w zakresie naprzemiennej komunikacji, czekaniu na swoją kolej

• łatwość mechanicznego zapamiętywania

• trudności w rozumieniu norm społecznych

• problemy motoryczne, niezgrabność ruchowa

• i wiele innych

Triada Zaburzeń Autystycznych, czyli

nieprawidłowe funkcjonowanie ujawnia się w 3 głównych obszarach:

• Interakcjach społecznych

• Komunikacji

• Zachowaniach, zainteresowaniach, wzorcach aktywności

Interakcje społeczne

Osoby z ASD mają problemy w rozumieniu zachowań innych ludzi. Osoby neurotypowe uczą się tej umiejętności w sposób naturalny poprzez obserwacje i naśladownictwo, często nie zdając sobie z tego sprawy. Osoby ze spektrum nie posiadają tej umiejętności i muszą ją wyćwiczyć, nauczyć się sposobów reagowania. Często nie wiedzą, co inne osoby mogą czuć i myśleć. Dlatego reagują nieprawidłowo, nieadekwatnie do danej sytuacji. Osoby w spektrum mogą mieć problemy z odczytywaniem gestów, mimiki, ukrytego znaczenia słów, dlatego często potrzebują pomocy osoby, która nauczy je odpowiednich sposobów postępowania i reagowania w sytuacjach społecznych.

Komunikacja

Problemy z komunikacją najczęściej związane są z niezrozumieniem osób z ASD funkcji, celu i znaczenia języka. Dlatego część osób z ASD nie posługuje się nim jako narzędziem komunikacji, a inni wcale go nie używają. Do tego problemu dochodzi jeszcze fakt, iż osoby z ASD często nie używają komunikacji zamiennej w postaci mimiki, gestów, znaków (pozawerbalny system komunikacji). Deficyty w tej sferze możemy podzielić na : ilościowe, jakościowe oraz związane z pragmatycznym aspektem użycia języka.

Zachowania, zainteresowania, wzorce aktywności

Osoby z ASD mogą prezentować różne zachowania, które z perspektywy osoby neurotypowej wydają się nie mieć sensu. Dotyczy to zwłaszcza często powtarzalnych ruchów, wydawania dziwnych odgłosów lub powtarzania tych samych wyrazów. Dla otoczenia takie zachowania bywają uciążliwe, jednak należy pamiętać o tym, że osoba z ASD nie robi tego na złość, żeby kogoś zdenerwować- po prostu czuje wewnętrzny przymus takiego zachowania. Osoby z ASD maja też niższy próg stresu, który kompensowany jest min. dzięki zachowaniom stereotypowym, z naszej perspektywy często wyglądającym na nieprzystosowawcze oraz nieakceptowane społecznie.

U osób z ASD pojawiają się m.in:

• problemy z generalizacją- skutkują problemami z zastosowaniem wyuczonych form zachowań w innych, podobnych życiowych sytuacjach (oznacza to, że osoba z ASD pomimo przećwiczenia i nabycia umiejętności reagowania w określonych sytuacjach społecznych, może mieć nadal problemy z prawidłowym zastosowaniem schematów adekwatnego zachowania i prawidłowej reakcji w podobnych sytuacjach społecznych)

• problemy z motywacją wewnętrzną- zazwyczaj dziecko z ASD nie odczuwa potrzeby zmiany swoich zachowań lub wykształcenia nowych, adekwatnych do poszczególnych sytuacji społecznych. Problemy z motywacją wewnętrzna skutkują także problemami z nauką szkolną. Dzieci z ASD często nie widzą potrzeby, sensu w wykonywaniu zadań i uczeniu się określonych partii obowiązkowego materiału. Sytuacja ta ma także związek ze specyficznym wachlarzem zainteresowań dzieci z ASD, które często określają to, co jest dla nich istotne, a co nie warte zainteresowania.

• Zaburzenia systemu językowego- prawidłowo ukształtowany i używany język odpowiada za jakość kontaktów międzyludzkich, a przy tym jest jednym z najbardziej skomplikowanych aktywności do jakich jest zdolny człowiek. U osób z ASD zaburzenia w tej sferze sprawiają, że instrukcje i podpowiedzi werbalne mogą okazać sie mało skuteczne.

• problemy sensoryczne- prowadzą one do nieprawidłowego przetwarzania bodźców. Osoby z ASD postrzegają świat poprzez zmysły w nietypowy sposób. Problemy sensoryczne mogą wynikać z niedowrażliwości i nadwrażliwości na bodźce zewnętrzne i wewnętrzne, a także powodować zjawisko "białego szumu"(wewnętrzne zakłócenia sensoryczne tj.: dźwięki bicia serca, pochodzące z pracy przewodu pokarmowego...). Czy wiedziałeś, że wyróżniamy więcej zmysłów niż pięć podstawowych..

• zmysły tradycyjne: wzrok, słuch, smak, węch, dotyk

• zmysły nowe: nonycepcja, zmysł temperatury, zmysł równowagi (przedsionkowy), propricepcja, percepcja czasu

• odmienne widzenie świata-powoduje np. skupienie się na szczegółach, nietypowe zainteresowania, nie zwracanie uwagi na istotne, z punktu widzenia osób neuroytpowych (bez zaburzeń ASD) sygnały, zasady. Ma to związek z tzw. hipotezą słabej koherencji centralnej w autyzmie. Koherencja centralna to umiejętność składania wielu informacji docierających do naszego mózgu z różnych źródeł w spójną całość. (np.: słaba koherencja to widzenie drzew, a niedostrzeganie lasu. Silna koherencja to widzenie lasu, a niedostrzeganie drzew). Jest również umiejętnością pozwalającą ustalić hierarchię priorytetów, "uchwycić istotę rzeczy".

• Osoby neurotypowe zawsze szukają odpowiedniego kontekstu sytuacji. Osoby z ASD, często mające problemy ze słabą koherencją, nie dostrzegają kontekstu zdarzeń i nieprawidłowo reagują, ponieważ skupiają się na nieodpowiednich zmiennych sytuacyjnych. Z tego powodu często zachowania osób z ASD bywają niedostosowane do sytuacji.

• Zaburzeniami w centralnej koherencji tłumaczy się trudności u osób Z ASD w rozpoznawaniu twarzy nawet osób z najbliższego otoczenia, utrudnione możliwości odczytywania sygnałów mimicznych, lub rozpoznawania głosu pomimo sprawnie działających narządów słuchu i wzroku reagowaniu na polecenia, które są kierowane do całej klasy, skupianie się na detalach własnych zainteresowań, wychwytywanie szczegółów, o których inni nie pomyśleli, długotrwałą pamięć do szczegółów i faktów, specyficzne trudności w nauce czytania i pisania, fragmentaryczne widzenie świata i inne.

Podsumowanie

w formie testu sprawdzajęcego

Multiple Choice

Autyzm to:

• choroba psychiczna niediagnozowalna

• podtyp zaburzenia dysocjacyjnego

• całościowe zaburzenie rozwoju neurologicznego o nieznanej etiologii

Multiple Choice

Do triady zaburzeń ASD zaliczamy nieprawidłowe funkcjonowanie w obszarach:

• komunikacji, wybiórczości pokarmowej, systemie spędzania czasu wolnego

• komunikacji, interakcji społecznych, zachowania

Multiple Choice

Do spektrum zaburzeń autystycznych zaliczyć można:

• autyzm atypowy, autyzm dziecięcy, Zespół Aspergera

• autyzm zwierzęcy, autyzm neurolingwistyczny przedniopłatowy, Zespół Triangulacyjny

Multiple Choice

Skrót ASD oznacza:

• spektrum zaburzeń dysocjacyjnych (anormal spectrum dysociatic)

• spektrum zaburzeń autystycznych (autism spectrum disorder)

Multiple Choice

Termin "neurotypowość" oznacza:

• neologizm stosowany w społeczności autystycznej jako sposób opisu osób spoza spektrum autyzmu

• termin służący w społecznościach nieautystycznych do określania osób autystycznych

Multiple Choice

Termin "koherencja centrala" oznacza:

• umiejętność łączenia w spójną całość różnorodnych informacji, pochodzących z wielu źródeł, np. z pamięci i zmysłów (informacje o stanie otoczenia)

• umiejętność tworzenia w umyśle obrazów widzianych rzeczy

Multiple Choice

Dlaczego w ostatnich latach obserwujemy wzrost przypadków zdiagnozowanych jako ASD?:

• odpowiedzialny za ten stan rzeczy jest czynnik natury społecznej

• posiadamy bardziej czułe narzędzia diagnostyczne niż wcześniej, kryteria diagnostyczne są aktualizowane

Na koniec chciałam Wam przedstawić kilka opinii osób w spektrum. Slajdy zawierają informację o tym jak osoby z ASD widzą samych siebie, jak odczuwają, z czym mają problemy, a w czym czują się dobrze.

zachęcam do zapoznania się z materiałem

Dziękuję

i mam nadzieję, że zdobyta wiedza pomoże Wam w zrozumieniu osób z ASD