,,Zemsta'' Aleksander Fredro

,,Zemsta'' Aleksander Fredro

Kim jest Aleksander Fredro?

Aleksander hrabia Fredro - komediopisarz, bajkopisarz, pamiętnikarz, poeta - urodził się 20 czerwca 1793 u stóp Karpat, w Surochowie niedaleko Przemyśla, w zamożnej rodzinie szlacheckiej. Zmarł 15 lipca 1876 we Lwowie.

Najważniejsze utwory:

- Mąż i żona (1821),

- Cudzoziemszczyzna (1822),

- Śluby panieńskie (1826-1827),

- Zemsta (1832-1833).

,,Zemsta'' - kontekst biograficzny

Aleksander Fredro był właścicielem zamku w Odrzykoniu (wniosła go w posagu żona Fredry - Zofia Skarbkowa). Stary zamek miał swoje tajemnice - w jego archiwum pisarz odnalazł akta sądowe z procesu dawnych właścicieli: Piotra Firleja i Jana Skotnickiego. Lektura pożółkłych dokumentów zaowocowała pomysłem intrygi do późniejszej komedii.

Rodzaj i gatunek literacki

Gatunek literacki: dramat

Rodzaj literacki: komedia

Zemsta jest komedią w czterech aktach podzielonych na sceny.

Czym jest komedia?

Komedia - gatunek dramatyczny - utwór o pogodnej tematyce i żywej akcji, zamkniętej zakończeniem pomyślnym dla głównych bohaterów; może w niej występować komizm sytuacyjny, językowy i komizm charakterów.

Charakterystyka bohaterów

Cześnik Maciej Raptusiewicz - bohater główny, jego nazwisko pochodzi od słowa „raptus” - ktoś gwałtowny, porywczy, łatwo wybuchający gniewem. Jest cześnikiem ziemskim (w dawnej Polsce cześnik kładł przed królem potrawy) i prawnym opiekunem swej bratanicy, Klary, starym kawalerem. To wysoki, dobrze zbudowany mężczyzna w średnim wieku, jest gwałtowny, porywczy, wybuchowy, łatwo go rozgniewać, a wtedy staje się nieobliczalny.

Charakterystyka bohaterów

Rejent Milczek - jego nazwisko wskazywałoby na to, że jest człowiekiem spokojnym i łagodnym, w rzeczywistości to intrygant, który działa podstępnie i potrafi być bezwzględny nawet dla własnego syna, jedynaka. W dawnej Polsce rejent był pracownikiem sądownictwa. Milczek jest ojcem Wacława, właścicielem połowy zamku. To szczupły, drobny człowiek. Zwykle pochyla głowę i składa ręce na znak pokory. Na pozór cichy, skromny, pobożny, w rzeczywistości sprytny, chytry, podstępny, bardzo inteligentny, a przy tym wytrwały, uparty, opanowany, zawzięty, obłudny, zamknięty w sobie.

Charakterystyka bohaterów

Józef Papkin - bohater drugoplanowy, postać wzięta z epoki stanisławowskiej. Szlachecki hulaka, pieczeniarz, tchórz, wesoły, pogodny „bawidamek”. Typ samochwały, zdobywca kobiecych serc. Wyraża się w sposób wykwintny, ma talent poetycki. Bezwzględny wobec ludzi o niskiej pozycji społecznej, uniżony i uprzejmy względem ludzi zamożnych. Interesowny i zakłamany. Nazywa siebie: „lwem północy”.

Klara - bohaterka drugoplanowa, bratanica Cześnika, pozostająca pod jego opieką, bardzo kocha Wacława, nie pozwala się mu jednak wykraść. Jest osobą rozsądną.

Wacław - bohater drugoplanowy, typ zalotnego kochanka, walczy o swoje szczęście, nie pozostawia losu swojemu biegowi, odważny i przedsiębiorczy.

Charakterystyka bohaterów

Podstolina - bohaterka epizodyczna, wdowa, która pochowała już trzech mężów. Ładna, choć starzejąca się dama, pragnąca zwabić następnego małżonka: „chciałam za mąż wyjść czym prędzej, by nie zostać całkiem w nędzy”. Jest zatem nieco wyrachowana.

Dyndalski - marszałek,

Śmigalski - dworzanin,

Perełka - kuchmistrz.

Czas i miejsce akcji

Akcja komedii rozgrywa się na początku XIX w. Miejscem akcji jest podzielony na połowę zamek, ale nie można dokładnie określić jego położenia.

Plan wydarzeń

Akt I

Plany małżeńskie Cześnika. Zgoda Podstoliny na małżeństwo z Raptusiewiczem. Spotkanie Klary z Wacławem. Awantura przy murze. Wacław w domu Cześnika.

Akt II

Plany Klary. Wacław i Podstolina. Wyznanie Papkina.

Plan wydarzeń

Akt III

Rejent przygotowuje pozew przeciwko Cześnikowi. Rozpacz Wacława. Papkin u Rejenta. Zmiana planów Podstoliny.

Akt IV

Przygotowanie do wesela Cześnika z Podstoliną. Odkrycie planów Rejenta. Zemsta Cześnika. Zgoda między sąsiadami.