Roman V

Roman V

Cumhuriyet Dönemi

1950-1980 Türk Romanı

• 1- Toplumcu Gerçekçi Roman

• 2- Bireyin İç Dünyasını Esan Alan Roman

• 3- Modernizmi Esas Alan Roman

• 4- Milli ve Dini Duyarlılığı Sürdürenler

1950-1980 Türk Romanı

• 3- Modernizmi Esas Alan Roman

• Modernizm; yerleşik ve alışılmış olanı, geleneksel olanı yeni ortaya çıkana uydurma eğilimi ve düşünce tarzıdır.

• 20. yüzyıl başı modernist romanı, edebiyatta alışılmış tüm ölçütleri yok sayan bir yapıda gelişim göstermiştir. Böylece "geleneksel anlatımı ve yapıyı reddetme" anlayışı benimsenmiştir.

• Modernist romanda klasik olay örgüsü ve gerilim ögesi ortadan kalkmıştır. "Merak uyandıracak bir olayın anlatılması değil, olayın birey üzerindeki etkisinin yansıtılması" önemsenmiştir.

1950-1980 Türk Romanı

• 3- Modernizmi Esas Alan Roman

• I ve II. Dünya Savaşları’nın insanlık üzerindeki olumsuz etkileri modernizmin oluşmasında büyük rol oynamıştır.

  Modernist romancılar “İnsan, yaşadığı dünyada hep acılarıyla baş başa kalmış ve yalnızlıktan kurtulamamıştır. Öyleyse insanın bu durumunu anlatmak gerekir.” görüşünden hareket etmişlerdir.

• Modernist roman; gerçeklik karşısında kuşkucu ve tedirgin olan, iç dünyasına çekilen, yabancılaşan, toplumla çatışan , karamsar, bunalımlı, zayıf bireyi konu almıştır. Böylece "bireyin iç dünyası, bunalımları , toplumla çatışması, yabancılaşması, yalnızlığı" temaları üzerine yoğunlaşılmıştır.

1950-1980 Türk Romanı

• 3- Modernizmi Esas Alan Roman

• Modernist romanlarda "toplumsal değerlerin yansıtılması değil, yaşanılanların bireyin iç dünyasındaki yansımalarının anlatılması" amaçlandığından roman, estetik kaygıyla ve insana özgü gerçekliği yansıtmak üzere kurgulanmıştır.

• Modernist yazarın amacı; bilgilendirmek, yol göstermek ya da düşünsel açıdan bilinç oluşturmak olmadığından "sanatsallığa, tekniğe, kurgulama yöntemine, dilin kullanımına " önem verilmiştir. "Seçkinci bir tavır " benimsenmiş, az sayıda ama nitelikli okura seslenmek tercih edilmiştir.

1950-1980 Türk Romanı

• 3- Modernizmi Esas Alan Roman

• * "Alegorik anlatıma başvurma, sözcüklerin çağrışım gücünden yararlanma, bilinç akışı ve iç konuşma gibi teknikleri kullanma, zamanın kronolojik akışını bozarak yaşanılan anı kesintiye uğratıp geçmişe bir parantez açmayı sağlayan geriye dönüş (flashback) tekniğine başvurma" modernist yazarların yararlandığı anlatım yöntemleri olmuştur. 

• Bu anlatım tekniklerinin sayesinde okur, karakterlerin anılarını ve bilgilerini, kafalarından geçenleri, iç dünyalarına gizlediklerini öğrenmiş, karakterler hakkında daha doğru bilgiler edinmiş,

1950-1980 Türk Romanı

• Bireyin iç Dünyasını Yansıtan Roman/Modernizmi Esas Alan Roman

• Bireyin iç dünyasına yönelenlerde psikolojik tahliller ağır basar, modernistlerde de kahramanın ruh hali ayrıntılı olarak okura sunulur.

• Bireyin iç dünyasını esas alanlar 1960’ye kadar ağırlığını korumuş, modernistler ise bu dönemden sonra parlak dönemini yaşayacaktır.

• Bireyin iç dünyasına yönelenlerde geleneklere, eskiye sahip çıkma anlayışı hakimdir; modernistlerde yerleşik tüm değerleri sorgulayan, eleştiren bir tutum vardır.

• Bireyin iç dünyasına yönelenlerde olay vardır ve kahramanlar hala yanlı olarak verilir; modernistler anlatımda olay akışına önem vermez çoğu kez olay bile yoktur.

1950-1980 Türk Romanı

• 3- Modernizmi Esas Alan Roman

• Oğuz Atay,

  Yusuf Atılgan,

  Adalet Ağaoğlu,

  Bilge Karasu,

  Ferit Edgü

  bu dönemde modernist romanın örneklerini vermişlerdir.

Multiple Select

Aşağıda verilenlerden modernizmle ilişkili olanları işaretleyiniz.

• Geleneksel anlatıma bağlı kalma

• Dilin kullanımına özen gösterme

• Topluma ait değerleri yansıtma amacı gütme

• Olay örgüsünü okurda merak duygusu uyandıracak biçimde kurgulama

• Konudan çok, konunun anlatış biçimini önemseyerek yaşanılanların bireyin üzerindeki etkisini yansıtmayı

  amaçlama

Multiple Choice

Aşağıdakilerden hangisi modernizmi esas alan yapıtların belirleyici özelliklerinden biri değildir?

• Okurların merak duygusunun kamçılanması amaçlanır.

• Yaşamın çok boyutlu ve kavranması zor gerçeklerden oluştuğu savunulur.

• Anlatıcı, büyük ölçüde birey bilinciyle kendi "ben"ini öne çıkarır.

• Topluma ait değerleri yansıtma amacı yoktur.

• Anlatılanlar kişilerin iç dünyasının süzgecinden geçirilerek verilir.

Multiple Choice

Aşağıdakilerden hangisi modernizmi esas alan eserler için doğru bir saptama değildir?

• Toplumdaki değer çatışmaları, bireyin bunalımları, yerleşik değerlere başkaldırma modernist eserlerde sembolik yöntemlerle anlatılır.

• Geleneksel roman dışı, doğayı, insanlar arası ilişkileri önemserken modernistler iç dünyayı önemser.

• Türk edebiyatında ilk örneklerini Halit Ziya vermiştir.

• Eserlerde olay akışı alışılmıştan farklıdır, giriş gelişme sonuç şeklinde ilerlemez.

• Bilinçaltı, bilinç akışı, iç monolog en sık başvurulan yöntemlerdendir.

Multiple Choice

Aşağıdakilerden hangisi modernizmi esas alan sanatçıların özelliklerinden değildir?

• Eski biçim ve içerik anlayışına karşı çıkmaktadırlar.

• Gerçeküstücülük ve varoluşçuluk akımının etkisindeki sanatçılar, eserlerinde bilinçaltına önem verir.

• Bireyin bunalımlarını ve yalnızlığını, toplumun çelişen yanlarını, geleneklerin birey üzerindeki baskısını sık sık işlerler.

• Toplumcu anlayışın bireyi görmezden gelen anlayışının tersine yalnızca bireysel duygularla ilgilenirler.

• Halkın anlayabileceği romanlar yazmanın önemine inanmışlardır.

Oğuz Atay (1934–1977)

Toplumun kurallarıyla çatışan, yalnızlaşan, yabancılaşan bireylerin iç dünyasını romanlarına taşıyan Oğuz Atay; modernist hatta postmodernist romanın edebiyatımızdaki öncüsüdür.

Oğuz Atay (1934–1977)

Eserlerinde toplum kurallarıyla çatışan aydınların iç dünyasını, yalnızlık, isyan, intihar, iletişimsizlik, hayatın anlamsızlığı, yabancılaşma, toplum eleştirisi, aydın eleştirisi gibi konuları ele almıştır.

• Eserlerinde humor (ince alay) ve ironi (dokundurma) iç içedir.

Oğuz Atay (1934–1977)

Yazarın ilk romanı Tutunamayanlar, 1971 'de yayımlanmıştır. Modern Türk romanında önemli bir yere sahip olan bu roman; ele alınan konunun işleniş tarzı, iç monolog, bilinç akışı, alıntı gibi yeni anlatım teknikleriyle dikkat çekicidir. Yerleşik düzenin değer yargılarıyla, yaşama biçimiyle uzlaşamayan; topluma yabancılaş-mış kişilerin yaşamını konu alan romanın asli kişileri Turgut Özben ve Selim Işık'tır.

Oğuz Atay (1934–1977)

Yazarın 1973'te yayımlanan ikinci romanı Tehlikeli Oyunlar; oyun içinde oyun tekniği , iç içe geçmiş zaman anlayışıyla dikkat çekmiştir. Romanın başkişisi Hikmet Benol, modern dünyayı terk ederek bir gecekonduya yerleşir. Hikmet Benol, komşusu Albay'la oyunlar yazarken iç konuşmaları ve hayalleri oyunlara dahil olur; iç hesaplaşması yazdığı bu oyunlarda belirginleşir.

Oğuz Atay (1934–1977)

Bir Bilim Adamının Romanı biyografik roman türünde yazdığı romanıdır. Oğuz Atay, üniversiteden hocası Mustafa İnan'ın hayatını konu almıştır.

Adalet Ağaoğlu (1929-2020)

Toplumun değişik kesimlerinden seçtiği kişiler aracılığıyla 1950'li yıllardan itibaren Türk toplumunda görülen sosyal değişimleri; toplumun alt katlarındaki insanların, özellikle çağdaşlaşma sürecindeki kadınların yaşam serüvenleri içinde yozlaşma düzeyindeki Batılılaşmayı; Avrupa'ya çalışmaya giden gurbetçiler ve sorunlarını; sağ-sol çatışmalarını ele almıştır .

Adalet Ağaoğlu (1929-2020)

Yeni anlatım olanaklarını denemiştir. “Tek anlatıcıya son vermek”, “an’ların anlatıcısı olmak”, “yer, zaman öğelerine değişiklik getirmek” onun anlatımına yeni boyutlar getirmiştir.

Adalet Ağaoğlu (1929-2020)

Ölmeye Yatmak, Bir Düğün Gecesi ve Hayır  adlı romanları

Dar Zamanlar adlı üçlemeyi oluşturur.  

Adalet Ağaoğlu (1929-2020)

Fikrimin Ince Gülü romanında, Almanya'ya işçi olarak giden Bayram adlı kişinin sosyal statü göstergesi olarak simgeleştirdiği otomobil tutkusunu, aldığı Mercedes marka otomobili ile köyü Ballıhisar'a dönüşünü anlatır.

Sarı Mercedes adıyla sinemaya uyarlanmıştır.

Yusuf Atılgan (1921–1989)

Romanlarında, ruhsal açıdan sorunlu kişilerin iç dünyasına odaklanmıştır. Yalnızlık ve yabancılaşma temalarını işlediği Aylak Adam ve Anayurt Oteli romanlarında psikolojik derinlikleri öne çıkarışıyla dikkat çeker. Aylak Adam romanında, babadan kalma mirası aylakça harcayan C.’nin ruhsal durumunu; Anayurt Oteli'nde Zebercet adlı kahramanın ruhsal durumunu ele almıştır. 

Multiple Choice

1929’da dünyaya gelen sanatçı Türkiye’nin geçirdiği tarihi süreçlerin büyük bir kısmına tanıklık etmiştir. İlk eserlerinde kadınların yaşadıkları zorluklar, daha sonra Avrupa’daki gurbetçilerin sıkıntılarını ele almıştır. Seksenlerin sonlarından itibaren modernizmin etkisiyle oluşturduğu romanlarında bireyin toplum içindeki yabancılaşmasının üzerinde daha çok durmuştur. Fikrimin İnce Gülü, Ölmeye Yatmak, Bir Düğün Gecesi, Ruh Üşümesi en bilinen eserleridir.

Bu parçada sözü edilen yazar aşağıdakilerden hangisidir?

• Pınar Kür

• Sevgi Soysal

• Adalet Ağaoğlu

• Alev Alatlı

• Leyla Erbil

Multiple Choice

Bir arayışın romanıdır Aylak Adam. Roman kişilerinden Sadık’ın deyişiyle “bütün değerlerini yitirmiş, dayanacak bir şey arayan” bir insanın romanı. İstemediği, benimsemediği durumları, zorla kazanmaktansa yalnızlığına sığınır C.; “olanla yetinerek, aramadan, düşünmeden yaşanılsın diye yaratılmış bir dünyada yalnız” olduğunu bilir çünkü. Seçilmiş bir yalnızlıktır bu. Uyumsuzluğu yalnızlığını besler. Öteki insanlar gibi alışkanlığa dönüşmüş bir yaşamı sürdürmek istemez çünkü.

Bu parçada sözü edilen romanın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

• Yusuf Atılgan

• Adalet Ağaoğlu

• Sait Faik Abasıyanık

• Ferit Edgü

• Vüsat O. Bener

1950-1980 Türk Romanı

• 1- Toplumcu Gerçekçi Roman

• 2- Bireyin İç Dünyasını Esan Alan Roman

• 3- Modernizmi Esas Alan Roman

• 4- Milli ve Dini Duyarlılığı Sürdürenler

1950-1980 Türk Romanı

• 4- Milli ve Dini Duyarlılığı Sürdürenler

• 1950 sonrası dönemde de sanatçılar milli ve dini konularda roman yazmışlardır.

• Eserlerde Anadolu ve Anadolu insanı başarılı bir şekilde anlatılmıştır.

• Realizm akımına uygun eserler verilmiştir.

• Yanlış Batılılaşma, Doğu-Batı çatışması, halk-aydın ilişkisi, hurafeler, ahlak bozuklukları, Anadolu insanı, Millî Mücadele konu olarak işlenmiştir.

Sevinç Çokum (1943-...)

Sosyal içerikli romanlarında Türk toplumunun yetmişli yıllardan başlayarak geçirdiği hızlı değişmeleri, birtakım dalgalan-maları, 1980 sonrasının yeni değerlerine uyum sağlamakta güçlük çeken insanların çeşitli ruhsal durumlarını, yalnızlık ve yabancı-laşmayı işler. Tarihsel romanlarında dış Türklerin kimliklerini ve kültürle-rini korumak için yaptıkları mücadeleleri anlatır.

Emine Işınsu (1938-...)

Romanlarında köklerinden, kültür bağlarından koparılmak istenen insanımızın dramını ve mücadelesini anlatır. Ayrıca Cumhuriyet Türkiye’sinin sınırları dışında kalmış insanımızın orada verdiği yaşama mücadelesini de işler.

Anadolu’ya yerleşme, burada yurdu tanıma, anarşi ve karışıklık döneminin siyasi olayları, gençlik hareketleri üzerinde durduğu konulardır.

• Geçmişten günümüze Türk insanının varlık mücadelesinde yoğunlaşan kadın romancımızdır.

Mustafa Necati Sepetçioğlu

Edebiyatımızda daha çok tarihî roman türünde öne çıkmıştır.

Sanatın “millî” olduğuna inanan ve bu yüzden konusunu Türk milletinin “yapısında” aradığını söyleyen Sepetçioğlu, Malazgirt Savaşı’ndan itibaren Türk tarihinin akışını destansı bir üslupla romanlaştırmıştır.

• Romanlarıyla Türklerin Anadolu’ya girişi ve burada devlet kuruşlarını, Selçuklu ve Osmanlı devrinin hikâyesini anlatmıştır. Türk tarihi romancılığında özgün bir yol izlemiştir. Ahmet Yesevi dervişlerinin Anadolu’yu Türkleştirmesi ve İslamlaştırmasını ele almıştır.

Hüseyin Nihal Atsız

Bozkurtların Ölümü (Hüseyin Nihal Atsız) Göktürkler dönemindeki Türk yaşantısı ve tarihini yansıtan bu romanda Göktürklerin Çinlilere yenilişi, onların egemenliğine girişi anlatılır.

Bozkurtlar Diriliyor (Hüseyin Nihal Atsız) Bozkurtların ölümü romanının devamıdır. Kürşat'ın ölümünden sonra Kutluk Şad önderliğinde devletin yeniden kuruluşu anlatılır.

Multiple Choice

• A

• B

• C

• D

• E