Blockchain (блокчейн) технологиясы. 11сынып

Блокчейн

Блокчейн

Блокчейн – транзакциялары хеш деп аталатын өзгермейтін криптографиялық қолтаңбамен жазылатын DLT типі. Бұл дегеніміз, егер сол тізбектегі бір блок өзгертілсе, оның өзгергені бірден байқалады. Егер хакерлер блокчейн жүйесіне зиян келтіргісі келсе, тізбектің барлық таратылған нұсқаларында тізбектегі барлық блоктарды өзгертуі керек еді.

Блокчейндермен эксперименттер 1990 жылдардың басынан бастап жүргізіліп келеді, бірақ тек 2008 жылы, Satoshi Nakamoto бүркеншік атымен жұмыс істейтін бір топ адам ресми құжат жариялағаннан кейін, блокчейндер кең тарады.

Блокчейн технологиясын қолдану салалары:

• Онлайн дауыс беру

• Заттар интернеті (IoT)

• Смарт – келісімшарттар;

• Авторлық құқықты қорғау

• Жеке басты идентификациялауды басқару.

Блокчейн технологиясын криптовалютада қолдану мысалдары.

Биткойн – бірінші кеңінен қолданылатын орталықтандырылмаған криптовалюта. «Bitcoin: бір дәрежелі электронды ақша жүйесі» техникалық құжаттың түпнұсқасы 2008 жылы 31 қазанда жарық көрді. Онда Bitcoin желісінің протоколы және оның үлестірілген архитектурасы сипатталды, ал сілтеме енгізу бір жылдан кейін орындалды. Бұл құжаттар Bitcoin криптовалютасының негізіне айналды. Bitcoin баламалары - Ethereum, Litecoin, Dash, Ripple.

Блокчейнде транзакциялардың сандық кітабы көбейтіліп, компьютерлік жүйелердің бүкіл желісіне таратылады. Тізбектегі әрбір блок бірқатар транзакцияларды қамтиды және блокчейнде жаңа транзакция болған сайын әр қатысушының кітабына осы транзакция туралы жазба қосылады. Әр тізбек бірнеше блоктан тұрады және әр блокта үш негізгі элемент болады:

Блокчейн

• Блоктағы деректер. Nonce деп аталатын 32 биттік бүтін сан. Nonce блок құрған кезде кездейсоқ пайда болады, содан кейін блок тақырыбының хешін тудырады.

• Хеш – 256 биттік сан. Ол нөлдердің көп санынан басталуы керек (яғни, өте кішкентай). Тізбектің бірінші блогын құрған кезде, бір реттік идентификатор криптографиялық хеш тудырады. Блоктағы деректер қол қойылған болып саналады және егер олар өндірілмеген болса, идентификаторға және хешке мәңгі байланған.

• Түйіндер. Блокчейн технологиясындағы маңызды ұғымдардың бірі - орталықсыздандыру. Бірде-бір компьютер немесе ұйым тізбекке иелік ете алмайды. Керісінше, бұл тізбекке қосылған түйіндер арқылы таратылған кітап. Түйіндер блокчейн көшірмелерін қолдайтын және желінің жұмысын қамтамасыз ететін кез-келген электрондық құрылғы бола алады. Әр түйіннің блок-тізбектің жеке көшірмесі бар және желі тізбектің жаңартылуы, сенуі және тексерілуі үшін кез-келген жаңадан алынған блокты алгоритммен мақұлдауы керек.

Блокчейннің артықшылықтары:

• Адамдардың тексеруге қатысуын жою арқылы дәлдікті арттыру.

• Үшінші тараптың тексеруін жою арқылы шығындарды азайту.

• Орталықсыздандыру араласуды қиындатады.

• ранзакциялар қауіпсіз, құпия және тиімді.

• Мөлдір технология.

• Банктік балама және үкіметі тұрақты емес немесе дамымаған елдердің азаматтары үшін жеке ақпаратты қорғау әдісін ұсынады.

Кемшіліктері:

Bitcoin – ге байланысты технологиялық шығындар.

Секундына төмен транзакциялар.

Блокчейндер мөлдір болғандықтан, тізілімдегі барлық әрекеттерді оңай тексеріп, қарап шығуға болады. Әрбір қатысушыға олардың транзакцияларын көрсететін бірегей нөмір беріледі. Жалпыға қол жетімді ақпаратты бақылау және тепе-теңдік жүйесімен үйлестіру блокчейннің тұтастығын сақтауға көмектеседі және пайдаланушылар арасында сенімділікті арттырады. Блокчейндерді технология арқылы сенімділіктің масштабталуы деп санауға болады.

Multiple Choice

Blockchain (блокчейн) – бұл өзгерту, бұзу немесе алдау мүмкін емес ақпаратты жазуға арналған жүйе.

• True

• False

Multiple Choice

Блокчейндермен эксперименттер 1990 жылдардың басынан бастап жүргізіліп келеді, бірақ тек 2008 жылы, жеке адамдар тобының ресми құжаттары шыққаннан кейін,блокчейндер кең тарады.Бұл топ қандай бүркенішті атпен жұмыс жасады?

• Satoshi Nakamoto

• DLT

• IoT

• Bitcoin

Multiple Select

2008 жылы 31қазанда жарияланған бір дәрежелік ақша жүйесі қалай аталады?

• Биткойн

• Блокчейн

• Ethereum

• IoT

Multiple Select

Блокчейн транзакциясы блогындағы негізгі элементтерді таңда?

• Тізбек

• Хеш

• Орталықсыздандыру формалары

• Ethereum

• Блоктағы деректер

Multiple Select

Блокчейндердің артықшылықтары мен кемшіліктерін таңда?

• Үшінші тараптың тексеруін жою арқылы шығындарды азайту

• Биткоинмен байланысты технологиялық шығындар

• Қауіпсіз операциялар

• Тексеруге адамның қатысуын жою арқылы дәлдікті арттыру

• Технологиялық құпиялылық

Multiple Select

Блокчейнді қолдану салаларын таңда?

• Авторлық құқықты қорғау

• Заттар интернеті (IoT)

• Орталықсыздандыру

• Litecoin

• Смарт – келісімшарттар