Σοφοκλέους Αντιγόνη

Σοφοκλέους Αντιγόνη

Εισαγωγή

1. Το δράμα

• Περιλαμβάνει στοιχεία του έπους και της λυρικής ποίησης, συνοδεύεται από μουσική, προοριζόταν για αναπαράσταση μπροστά σε κοινό

• Συνδέθηκε με την λατρεία του Διονύσου, προήλθε από θρησκευτικά δρώμενα

Διονυσιακή λατρεία

• Ο Διόνυσος, ως θεός του αμπελιού και του κρασιού προσωποποιούσε τις παραγωγικές ιδιότητες της φύσης.

• Οι πιστοί του Θεού Διόνυσου, τον είχαν συνδιάσει με τους Σάτυρους και την διάθεση για διασκέδαση.

• Στις τελετές το πνεύμα που επικρατούσε ήταν η έκσταση, η συναισθηματική μέθη, που ταύτιζε τους πιστούς με άλλα πρόσωπα, τους Σατύρους, και τους μετέθετε σε μια κατάσταση θεϊκή. 

• Η μεταμφίεση αποτελούσε βασικό χαρακτηριστικό των πιστών.

Ο Διόνυσος και το δράμα

Η προέλευση του δράματος έχει τις ρίζες της στη Διονυσιακή λατρεία, καθώς η μεταμφίεση αποτελούσε βασικό στοιχείο στους εαρτασμούς του Διόνυσου και του δράματος.

^{Η εξέλιξη του δράματος}

• Διδάχθηκε για πρώτη φορά το 534 π.Χ. στα ΝΑ της Ακρόπολης

• Η σταδιακή του εξέλιξη συνέπεσε με την άνθιση της Αθήνας.

^{Χρόνος των παραστάσεων}

• Μεγάλα ή ἐν ἄστει Διονύσια: παρουσίαση νέων παραστάσεων, η μεγαλύτερη εορτή προς τον θεό Διόνυσο (το μήνα Ελαφηβολιώνα: μέσα Μαρτίου-Απριλίου)

• Μικρά ή κατ' ἀγρούς Διονύσια: επανάληψη επιτυχημένων παραστάσεων (το μήνα Ποσειδεώνα: μέσα Δεκεμβρίου-Ιανουαρίου)

• Λήναια: νέες τραγωδίες και κωμωδίες (το μήνα Γαμηλιώνα: μέσα Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου)

• Ἀνθεστήρια: αρχή της άνοιξης, αργότερα προστέθηκαν δραματικοί αγώνες (το μήνα Ανθεστηριώνα: μέσα Φεβρουαρίου-Μαρτίου)

^{Είδη του δράματος}

• Σατυρικό δράμα: Ευχάριστο λαϊκό θέαμα, αποσκοπούσε στη διασκέδαση του κοινού, διέθετε γνωρίσματα της τραγωδίας. Οι Σάτυροι και ο γέροντας Σειληνός συνέδεεαν την παράσταση με την θρησκευτική λατρεία.

• Κωμωδία: Άσκηση κριτικής μέσα από τη γελοιποίηση καταστάσεων και προσώπων. Συχνά περιλάμβανε μύθους για ενίσχυση του κωμικού στοιχείου.

• Τραγωδία: (επόμενη διαφάνεια)

^{2. Τραγωδία 🎭}

• Ο Αριστοτέλης συνδέει την τραγωδία με τον Διθύραμβο (διονυσιακό χορικό άσμα)

• Ετυμολογικά: 1. ᾠδὴ τῶν τράγων ή 2. χορικό άσμα σε διαγωνισμό

• Ορισμός Αριστοτέλη: Ἔστιν οὖν τραγῳδία μίμησις πράξεως σπουδαίας καὶ τελείας, μέγεθος ἐχούσης, ἡδυσμένῳ λόγῳ, χωρὶς ἑκάστῳ τῶν εἰδῶν ἐν τοῖς μορίοις, δρώντων καὶ οὐ δι' ἀπαγγελίας, δι' ἐλέου καὶ φόβου περαίνουσα τὴν τῶν τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν.

^{Διθύραμβος:}

• Ο Αρίων θεωρείται και εὑρετὴς τοῦ τραγικοῦ τρόπου, ένα είδος μουσικής, το οποίο τραγουδούσαν οι χορευτές μεταμφιεσμένοι σε τράγους (σατύρους). Διαμόρφωσε καλλιτεχνικά τον διθύραμβο: χορός 50 ανδρών, συνοδεία κιθάρας, χορευτικές κινήσεις γύρω από το βωμό του Διονύσο

• Εξέλιξή του από τον Θέσπη: Ανεξαρητοποίησε τον εξάρχοντα υποκριτή του διθυράμβου από τον Χορό (6ος αι. π.Χ.)

^{Κατά ποσόν μέρη τραγωδίας:}

• Πρόλογος

• Επεισόδια

• Έξοδος

• Λυρικό (Χορός)

• Πάροδος

• Στάσιμα

^{Κατά ποιόν μέρη τραγωδίας:}

• Μύθος

• Ήθος

• Λέξη

• Διάνοια

• Μέλος

• Όψη

^{Τραγικός ήρωας}

Ο ήρωας συγκρούεται με ανώτερες δυνάμεις και διλήμματα, προβάλλεται το ηθικό μεγαλείο και οδηγείται στην ελευθερία και στην καταξίωσή του.

^{3. Το αρχαίο θέατρο}

• Τα πρώτα θέατρα συνδέονται με τη Διονυσιακή λατρεία

• Τρία ήταν τα βασικά μέρη του αρχαίου θεάτρου: 1.Το κυρίως θέατρον ή κοίλον 2. ορχήστρα σκηνή 3. σκηνή

• Τα βασικότερα τεχνικά και μηχανικά μέσα του αρχαίου θεάτρου ήταν οι περίακτοι, το εκκύκλημα, το θεολογείο, η μηχανή ή αιώρημα, οι χαρώνειες κλίμακες, το βροντείο 

_{Ευχαριστώ για την προσοχή σας!}