Człowiek i reżim polityczny 2zst

Człowiek i reżim polityczny 2zst

pytanie:

W jaki sposób system polityczny wpływa na sposób życia obywateli? Podaj przykłady różnych sytuacji, pochodzące np. z mediów, filmów czy literatury. 

Autorka tekstu

Ele Fountain

Pisarka pochodząca z Wielkiej Brytanii. Pracowała również jako redaktorka w wydawnictwie publikującym literaturę dla dzieci. Kilka lat mieszkała w Etiopii. Kraj ten zainspirował ją do napisania powieści Boy 87 – w polskim tłumaczeniu książka ukazała się pod tytułem Uciekinier. Utwór ten był wielokrotnie nominowany i nagradzany w konkursach na najlepsze powieści dla dzieci i młodzieży. W 2020 r. ukazała się jej druga książka, Lost, opowiadająca o losach bliźniąt, które stawiają czoła bezdomności i ogromnej biedzie.

Tekst

Ele Fountain [czyt.: el fałtyn]

Uciekinier (fragmenty) 

Jestem dobry z matmy, ale Bini jest jeszcze lepszy. [...] Zamierzam być inżynierem, a odkąd pamiętam, Bini chce być lekarzem. Kiedy byliśmy bardzo mali, kazał mi kłaść się na podłodze, żeby posłuchać, jak bije mi serce. A może wątroba. Wtedy jeszcze Bini nie był pewien. A kiedy podrośliśmy, zaczął zadawać pytania w rodzaju „Skąd bierze się pot?”. Albo: „Dlaczego serce nie przestaje bić, kiedy zasypiamy?”. [...] [...] Nasze domy zbudowano na niskim, podłużnym tarasie na skraju miasta. Są parterowe. Każdy z nich ma po dwa pokoje, zagracone do niemożliwości niezbędnymi sprzętami. W tych pokojach się śpi, je, gotuje i odrabia lekcje. My z Binim spędzamy u siebie tyle czasu, że w zasadzie można by wywalić dziurę w ścianie oddzielającej nasze mieszkania i wstawić w nią drzwi. [...] Następnego ranka mama wychodzi z domu przede mną. Jest ostatnio bardzo zajęta, co ma dobre i złe strony. [...] Dwie minuty później puka Bini. Łapię torbę i idziemy w stronę szkoły. [...] Około stu metrów od wejścia do szkoły stoi wojskowa ciężarówka. Na pace siedzi czterech żołnierzy z karabinami na kolanach i przygląda się wchodzącym do szkoły chłopakom. [...] Wracamy ze szkoły w milczeniu. [...]

Tekst

Ele Fountain [czyt.: el fałtyn]

Uciekinier (fragmenty) 

[...] Mamy i Lemlem2 wciąż nie ma w domu, co oznacza, że mama kończy jakieś duże zamówienie – może suknię ślubną albo ubranie dla jakiegoś rządowego oficjela. [...] Burczy mi w brzuchu. Na drzwiach kredensu nie wisi torebka z gotową do jedzenia indżerą3 . O tej porze prawie nigdzie nie da się jej już kupić, a wiem, że samym tsebhi4 się nie najem. 

Nie wolno mi było wychodzić z domu po zmroku. Liczę do dwudziestu, a kiedy wciąż nie słyszę kroków nadchodzącej  mamy, uznaję, że ciemność nie ma znaczenia. Ze starej puszki po mleku wyjmuję pięć nakfa5 i pustą drogą idę w kierunku najbliższego sklepiku. [...] 

Tekst

Ele Fountain [czyt.: el fałtyn]

Uciekinier (fragmenty)

Niespodziewanie na ulicy rozlega się warkot nadjeżdżającego pojazdu. Pełne zaskoczenie! Po zmroku ruch uliczny prawie całkiem zamiera, szczególnie tu, na obrzeżach miasta. Wyglądam przez drzwi, ale nagłe przejście z oświetlonego mocną żarówką wnętrza w ciemność ulicy sprawia, że dostrzegam tylko zarys wojskowej ciężarówki i niewyraźne sylwetki trzech uzbrojonych żołnierzy wyskakujących na ziemię. Zgrzyta żwir rozgniatany ich buciorami. Błyskawicznie wracam do jasnego sklepu, żeby mnie nie zauważyli. Słyszę, jak jeden z żołnierzy wali w drzwi domu, przed którym zatrzymał się samochód. [...] Zabieram torbę i powoli wracam do siebie. Z wnętrza jednego z domów dochodzi podniesiony głos. Zaraz potem słyszę „Hej, ty!” [...].

Tekst

Ele Fountain [czyt.: el fałtyn]

Uciekinier (fragmenty)

Instynktownie wiem, że krzyk skierowany jest do mnie. Nie zrobiłem nic złego, ale każdy wystrzega się kontaktu z wojskiem jak ognia. Rzucam się do ucieczki. [...] W końcu dopadam drzwi. [...] U wylotu ulicy dudnią już ciężkie buty. Przy pomocy obu rąk trafiam nareszcie kluczem w zamek i zataczając się, wpadam do środka. [...] [...] Jak przez mgłę dociera do mnie głos mamy. [...] – Shif [czyt.: szif]! – zaczyna mama, gdy Lemlem znika. – Żołnierze, których widziałeś [...], robili nalot na okoliczne domy. To była giffa. – I jakby czytając mi w myślach, wyjaśnia. – Wyłapują chłopców i dziewczyny, których podejrzewają o próbę ucieczki przed wojskiem. Czasem działają na podstawie czyjegoś donosu, a czasem biorą każdego, kto według nich ma dość lat, żeby go wcielić.

Tekst

Ele Fountain [czyt.: el fałtyn]

Uciekinier (fragmenty)

– Dlaczego muszą łapać ludzi? Myślałem, że do armii idą wszyscy. – Shif, zapomnij o tym, czego uczono was w szkole o wojsku. Zapomnij wszystko. W wojsku uczą tylko maszerować. I sprzątać. Przez dwa lata nie dostaniesz przepustki, a mnie nie będzie wolno cię odwiedzać. Nie będzie żadnej matematyki. W ogóle nie będzie żadnej nauki. Tak traktują każdego młodego człowieka. Ale tobie zmienią życie w koszmar, ponieważ jesteś synem zdrajcy. [...] – Tato nie jest zdrajcą. – Oczywiście, że nie jest zdrajcą [...]. Ale oni twierdzą, że jest. Jak inaczej rząd uzasadni to, co zrobił? I to, co wciąż robi? – Kiedy miałaś zamiar mi o tym powiedzieć? Jak będę w drodze do jednostki?

Tekst

Ele Fountain [czyt.: el fałtyn]

Uciekinier (fragmenty)

Mama siedzi nieporuszona. Ujawniona nareszcie prawda dodała jej sił. [...] – [...] Kiedy wyszedłeś po indżerę, żołnierze cię wypatrzyli. Teraz próbują cię wytropić. Wrócą tu. Może nawet w tym tygodniu. A kiedy się pojawią, zorientują się, że obok mieszka Bini i jego też zgarną. Dlatego musicie zaraz wyjechać. – Dokąd? – Trzeba uciekać z kraju. – A twoja szwalnia, mamo? A moja szkoła? – Shif! Szkoła nie jest ważna, bo tu chodzi o twoją wolność. [...]

Tekst

Ele Fountain [czyt.: el fałtyn]

Uciekinier (fragmenty)

Świat wiruje mi przed oczami. Mam wrażenie, że wszystko dookoła mnie powoli rozpada się na kawałki, a ja stoję, patrzę na to i wiem, że nie mogę tego wstrzymać. [...] – Shif, musisz jechać. [...] Musisz wyjechać pierwszy, ponieważ to ty jesteś teraz w niebezpieczeństwie. Wszystko załatwiłam. Jutro przyjdzie tu po ciebie i Biniego paru mężczyzn. To szmuglerzy6 . Przemycają ludzi. [...] Doprowadzą was do granicy i tam przekażą następnym, którzy przerzucą was na północ nad morze. Stamtąd ruszycie łodzią do Europy.

Przełożyła Iwona Libucha  

Ukryte w tekście

• 1. Gdzie i z kim mieszka chłopiec, który opowiada o wydarzeniach?

• Chłopiec mieszka w Erytrei ze swoją mam

Ciekawostka:

Erytrea leży w Afryce Wschodniej nad Morzem Czerwonym. Graniczy z Etiopią, Dżibuti i Sudanem.

Granice tego kraju są częściowo zamknięte ze względu na napięcia polityczne pomiędzy Erytreą a tymi trzema państwami. Według działaczy praw człowieka Erytrea jest państwem totalitarnym. Nie ma tam niezależnych sądów i mediów. Tysiące mieszkańców jest przetrzymywanych w więzieniach i karnych obozach pracy, bez procesu sądowego i wyroku. Uwięzieni żyją w bardzo trudnych warunkach, są poddawani upokarzającym karom, a nawet torturom. Służba wojskowa jest obowiązkowa i może zostać do niej powołany każdy w wieku poniżej 50 lat. Unikanie jej jest bardzo surowo karane.

Ukryte w tekście

• Kim Shif chciałby zostać, kiedy będzie dorosły, a jakie plany ma jego kolega, Bini?

• Shif chciałby zostać inżynierem, a jego kolega Bini lekarzem.

Ukryte w tekście:

• Kogo wyłapują żołnierze? W jakim celu?

• Patrolujący ulice żołnierze wyłapują chłopców i dziewczyny, aby ich wcielić do wojska.

Ukryte w tekście:

• Dlaczego chłopcy musieli uciekać z kraju?

• Chłopcy musieli uciekać z kraju, ponieważ jako 14 latkowie nie chcieli zostać wcieleni do wojska. Nigdy nie było wiadomo ile potrwa służba wojskowa i jak będzie wyglądała ich przyszłość.

Ukryte w tekście:

• Dlaczego chłopakowi nie wolno było wychodzić z domu po zmierzchu?

• Chłopiec nie mógł wychodzić po zmierzchu, ponieważ on i rodzina bali się, że siłą zostanie wcielony do wojska.

Ukryte w tekście:

• Co poczuł Shif, kiedy dowiedział się od matki, że musi opuścić dom?

• Kiedy Shif dowiedział się od matki, że musi opuścić dom, poczuł rozpacz. Miał świadomość, że jego dotychczasowe życie się kończy, a on nic nie może na to poradzić.

Ukryte w tekście:

• Co przeżywały matki chłopców zagrożonych przymusowym wcieleniem do wojska?

• Matki przede wszystkim bały się o przyszłość swoich dzieci oraz o to czy przeżyją tak ciężką służbę.

Ukryte w tekście:

• W jaki sposób sytuacja w kraju pokrzyżowała plany Shifa na przyszłość? 

• Shif chciał zostać inżynierem, ale sytuacja w kraju pokrzyżowała jego plany. Chłopiec musiał uciekać z ojczyzny, a tym samym przerwać naukę, aby uniknąć przymusowego wcielenia do wojska. Nie wiadomo więc, czy kiedykolwiek będzie mógł zrealizować swoje marzenia.

POSZUKAJ

Dlaczego Erytrea często nazywana jest drugą Koreą Północną? 

POSZUKAJ

Jakie organizacje międzynarodowe pomagają ludziom, którzy zostali zmuszeni do ucieczki ze swojego kraju? W jaki sposób?