Nervous system

Nervous system

ระบบประสาท

Multiple Choice

ระบบประสาท คือ ระบบที่เกี่ยวข้องกับ

• โรคซึมเศร้า

• โรคเบาหวาน

• โรคทางเดินอาหาร

• โรคไต

• โรคเครียด

Multiple Select

ระบบประสาท เกี่ยวข้องกับ

• สมอง

• หัวใจ

• เส้นเลือด

• เส้นประสาท

• ไขสันหลัง

Nervous system

ระบบต่าง ๆ ภายในร่างกายของมนุษย์ทำงานประสานกันได้จากการเชื่อมโยงของระบบประสาท และระบบประสาทของสัตว์มีกระดูกสันหลังนั้นมีความซับซ้อนอย่างมาก พวกมันทำงานร่วมกันโดยการส่งกระแสประสาทซึ่งเป็นสัญญาณไฟฟ้าจากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่ง

ระบบประสาทของมนุษย์ แบ่งออกเป็น 2 ส่วนใหญ่ ๆ ได้แก่

• ระบบประสาทส่วนกลาง (Central Nervous System, CNS)

• ระบบประสาทรอบนอก (Peripheral Nervous System, PNS)

ระบบประสาทส่วนกลาง (Central Nervous System, CNS)

ประกอบด้วย สมองและไขสันหลัง ซึ่งมีเยื่อหุ้ม (meninges) 3 ชั้น เพื่อป้องกันการกระทบกระเทือนของสมอง โดยสมองจะมีกะโหลกศีรษะปกป้องอีกชั้นหนึ่ง ส่วนไขสันหลังก็มีกระดูกสันหลังปกป้องไว้เช่นกัน

สมอง (ฺBrain)

สมองของผู้ใหญ่มีน้ำหนักประมาณ 1.3-1.4 กิโลกรัม รูปร่างคล้ายเห็ด ในช่วงที่เป็นตัวอ่อน (embryo) จะถูกแบ่งเป็น 3 บริเวณ ได้แก่ สมองส่วนหน้า (forebrain) สมองส่วนกลาง (midbrain) และสมองส่วนหลัง (hindbrain)

สมองส่วนหน้า (Forebrain) เจริญไปเป็น

- ซีรีบรัม (cerebrum) ทำหน้าที่ควบคุมความคิด ความจำ ความรู้สึกต่าง ๆ

- ทาลามัส (thalamus) เป็นศูนย์รวมกระแสประสาทที่มาจากส่วนต่าง ๆ ของร่างกายเข้าสู่สมองและไขสันหลัง

- ไฮโพทาลามัส (hypothalamus) ทำหน้าที่ควบคุมการหลั่งฮอร์โมน การนอนหลับ ความหิว การรักษาสมดุลของร่างกาย เช่น อุณหภูมิในร่างกาย

สมองส่วนกลาง (Midbrain) 

- บางส่วนของก้านสมอง (brainstem) โดยก้านสมองทั้งหมดจะประกอบไปด้วย เมดัลลาออบลองกาตาและพอนส์ซึ่งอยู่ในบริเวณของสมองส่วนหลัง และมิดเบรน

- มิดเบรน (midbrain) เป็นส่วนที่อยู่เหนือ brainstem ควบคุมการเคลื่อนไหวของลูกตา

สมองส่วนหลัง (Hindbrain)

- พอนส์ (pons) ควบคุมการเคี้ยว การกลืน การหลั่งน้ำลาย และการแสดงสีหน้า

- เมดัลลาออบลองกาตา (medulla oblongata) ทำหน้าที่ควบคุมการหายใจ การเต้นของหัวใจ และเป็นศูนย์กลางของระบบประสาทอัตโนมัติ (ANS) โดยทำงานร่วมกับไฮโพทาลามัส

- ซีรีเบลลัม (cerebellum) ทำหน้าที่ควบคุมการเคลื่อนไหวของร่างกาย การทรงตัว

ไขสันหลัง (Spinal cord)

หากตัดไขสันหลังตามขวาง จะเห็นพื้นที่หน้าตัดเป็นลักษณะคล้ายผีเสื้อ โดยแบ่งบริเวณออกเป็น 2 บริเวณ คือ ส่วนที่เป็นเนื้อสีเทา (Gray matter) ซึ่งเป็นบริเวณที่มีเซลล์ประสาทจำนวนมากอยู่รวมกันที่ด้านในของไขสันหลัง และส่วนที่เป็นเนื้อสีขาว (White matter) ซึ่งเป็นบริเวณที่มีเส้นประสาทหุ้มด้วยเยื่อไมอิลินอยู่เป็นจำนวนมาก สีขาวที่พบในบริเวณนี้เป็นสีของปลอกไมอิลิน (myelin sheath) นั่นเอง

เซลล์ประสาท (Neuron)

หน่วยย่อยสำคัญของสมองและไขสันหลัง มีอยู่จำนวนมากนับพันล้านเซลล์

เซลล์ประสาท

(Neuron หรือ Nerve cell) 

ประกอบด้วยส่วนสำคัญ 2 ส่วน คือ ตัวเซลล์ (Cell body) และส่วนที่ยื่นออกนอกตัวเซลล์ คือ เดนไดรต์ (Dendrite) ทำหน้าที่รับกระแสประสาทเข้าสู่เซลล์ มีหลายแขนง และแอกซอน (Axon) ทำหน้าที่ส่งกระแสประสาทออกจากเซลล์ มีความยาวมากกว่าเดนไดรต์และมีแขนงเดียว และมีแผ่นไมอีลิน (Myelin sheath) หุ้มอยู่เป็นปล้อง ๆ ทำให้การส่งกระแสประสาทมีความเร็วมากขึ้น

 เซลล์ประสาท

จำแนกตามหน้าที่ได้ 3 ชนิด

1. เซลล์ประสาทรับความรู้สึก (sensory neuron) รับกระแสประสาทจากหน่วยรับความรู้สึกแล้วถ่ายทอดกระแสประสาทไปยังเซลล์ประสาทสั่งการโดยอาจผ่านเซลล์ประสาทประสานงานหรือไม่ผ่านก็ได้ ตัวเซลล์ประสาทรับความรู้สึกอยู่ที่ปมประสาทรากบนของไขสันหลัง

2. เซลล์ประสาทสั่งการ (motor neuron) มักมีใยประสาทแอกซอนยาวกว่าเดนไดรต์ อาจยาวถึง 1 เมตร เพราะเซลล์ประสาทสั่งการที่อยู่ในไขสันหลังต้องส่งกระแสประสาทออกจากไขสันหลัง เพื่อนำกระแสประสาทไปยังหน่อยปฏิบัติงานเช่นกล้ามเนื้อแขนขา ซึ่งอยู่ห่างไกลจากไขสันหลังมาก

3. เซลล์ประสาทประสานงาน (association neuron) เซลล์ประสาทชนิดนี้อยู่ในสมองและไขสันหลัง จะเชื่อมต่อระหว่างเซลล์ประสาทรับความรู้สึกกับเซลล์ประสาทสั่งการ ใยประสาทของเซลล์ประสาทประสานงาน อาจมีความยาวเพียง 4-5 ไมโครเมตรเท่านั้น

 อย่างไรก็ตามเซลล์ประสาทไม่ได้อยู่เดี่ยวๆ แต่จะสานต่อกันเป็นเครือข่าย ส่วนปลายแอกซอนของเซลล์ประสาทอาจแตกออกเป็นกิ่งก้านหลายอัน แล้วไปอยู่ชิดกับตัวเซลล์ประสาทหรือส่วนของเดนไดรต์ของเซลล์ประสาทอื่นหรือเซลล์กล้ามเนื้อหรือหน่วยปฏิบัติงานเพื่อถ่ายทอดกระแสประสาท บริเวณที่อยู่ชิดกันนั้น เรียกว่า ไซแนปส์ (synapse)

ระบบประสาทรอบนอก (Peripheral Nervous System, PNS)

ประกอบด้วย

cranial nerve 12 คู่ ซึ่งเป็นเส้นประสาทที่มาจากสมอง

spinal nerve 31 คู่ ซึ่งเป็นเส้นประสาทที่มาจากไขสันหลัง

ระบบประสาทรอบนอกนี้แบ่งการทำงานออกเป็น

1) ระบบประสาททำงานภายใต้อำนาจจิตใจ (Somatic Nervous System, SNS) ซึ่งจะมีเส้นประสาทเชื่อมต่อไปถึงผิวหนัง ข้อต่อ กล้ามเนื้อ

2) ระบบประสาททำงานภายนอกอำนาจจิตใจหรือระบบประสาทอัตโนมัติ (Autonomic nervous system, ANS)  ซึ่งจะมีเส้นประสาทเชื่อมต่อไปถึงอวัยวะภายใน เส้นเลือด และต่อมต่าง ๆ โดยการทำงานของระบบประสาทภายนอกอำนาจจิตใจนี้จะมีลักษณะการทำงาน 2 แบบที่ตรงข้ามกัน ได้แก่ ซิมพาเทติก (sympathetic) และพาราซิมพาเทติก (parasympathetic division)

ปฏิกิริยารีเฟล็กซ์ Reflect action

รีเฟล็กซ์ คือการตอบสนองที่อยู่นอกอำนาจจิตใจ รีเฟล็กซ์ เป็นตัวอย่างการทำงานอีกชั้นหนึ่งของระบบประสาทที่ต้องอาศัย การทำงานร่วมกันของเซลล์ประสาท เช่น เมื่อปลายนิ้วมือไปแตะ ถูกวัตถุที่มีความร้อนเข้า ปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นคือ ดึงแขนเข้าหาตัว หนีออกมาจากวัตถุนั้น หรืออาจขยับตัวหนีออกมาด้วย ต่อมาจึง เกิดความรู้สึก ปวด ร้อน ที่นิ้วมือและนึกลำดับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น การงอแขนหรือขยับตัวหนีออกมาเป็นการสนองของรีเฟล็กซ์ ซึ่งไม่อยู่ในอำนาจจิตใจ แต่ความรู้สึก ปวด ร้อน และการลำดับ เหตุการณ์ เป็นการทำงานของสมองที่อยู่ในอำนาจจิตใจไม่ใช่ รีเฟล็กซ์

Multiple Choice

จากภาพ A คือ ส่วนใดของเซลล์ประสาท

• Nucleus

• Axon

• Dendrite

• Myelin sheath

Multiple Choice

จากภาพ B คือ ส่วนใดของเซลล์ประสาท

• Nucleus

• Axon

• Dendrite

• Myelin sheath

Multiple Choice

เยื่อไมอิลิน หรือ Myelin sheath ช่วย...

• ปกป้องอันตรายให้กับเซลล์ประสาท

• ช่วยให้เซลล์ประสาทส่งข้อมูลได้เร็วขึ้น

• ช่วยป้องกันเชื้อโรค

• ช่วยให้สมองจำได้ดีขึ้น

Multiple Choice

พฤติกรรมใด ไม่ใช่ การท้างานของสมอง

• สะดุ้งเมื่อถูกของร้อน

• เหงื่อออกเมื่อรู้สึกร้อน

• จามเมื่อร่างกายได้รับเชื้อโรค

• หิวเมื่อไม่ได้รับประทานอาหาร

Multiple Choice

ระบบประสาทส่วนกลางประกอบด้วย

• สมองและไขสันหลัง

• สมองและเส้นประสาทสมอง

• เส้นประสาทสมองและไขสันหลัง

• เส้นประสาทสมองและเส้นประสาทไขสันหลัง

Multiple Choice

ข้อใดเป็นหน้าที่ของสมองส่วนกลาง

• ควบคุมการหายใจ

• ควบคุมการทรงตัวของร่างกาย

• ควบคุมการเคลื่อนไหวของนัยน์ตา

• ศูนย์รวบรวมกระแสประสาทที่ผ่านเข้า – ออก

Multiple Choice

การปฏิบัติตนตามข้อใดช่วยให้ระบบประสาททำงานตามปกติ

• รับประทานอาหารเสริมเป็นประจำ

• เข้านอนเร็วและตื่นนอนเช้าตรู่

• เล่นเกมคอมพิวเตอร์ฝึกสมองทุกวัน

• ดูแลร่างกายให้สะอาดอยู่เสมอ

Multiple Choice

การสะดุ้งเมื่อสัมผัสของร้อนเกิดจากการทำงานส่วนใด

• สมองส่วนเซรีบรัม

• สมองส่วนกลาง

• เส้นประสาทสมอง

• ไขสันหลัง

Multiple Choice

แจ็ส ง่วงนอน บ่นว่าอยากนอน จึงไปนอนที่เตียงนอน พยายามข่มตานอน แต่ก็ไม่นอน ทั้งๆที่ทิ้งตัวลงนอน จนในที่สุด แจ็คทนไม่ไหวจึงลุกขึ้นมา

สรุปแล้วแจ็สนอนหรือไม่

• นอน

• ไม่นอน

• ไม่รู้

Multiple Choice

การเป็นอัมพาตหรืออัมพฤกษ์เกิดจากความปกติใดในร่างกาย

• ระบบหายใจ

• ระบบไหลเวียนเลือด

• ระบบกำจัดของเสีย

• ระบบประสาท

Multiple Choice

สารไอโอดีนมีความส้าคัญต่อร่างกายอย่างไร

• ช่วยละลายสารพิษในร่างกาย

• ช่วยป้องกันการเกิดโรคผิวหนัง

• ช่วยสร้างเสริมพัฒนาการของสมอง

• ช่วยบำรุงสายตา

Multiple Choice

ข้อใดเป็นส่วนประกอบของสมองท้าย

• ทาลามัส

• เซรีบรัม

• เมดัลลา ออบลองกาตา

• ไฮโพทาลามัส

Multiple Choice

ด.ช.ปรายาทุด ไม่ฉลาด ทำข้อสอบชีววิทยาไม่ค่อยได้ และไม่มีความมั่นใจว่าจะสอบผ่าน จึงรู้สึกซึมเศร้าไม่สบายใจ ความรู้สึกที่เกิดขึ้นนี้เป็น

เพราะสมองส่วนใดถูกกระตุ้น

• เซรีเบลลัม

• ไฮโพทาลามัส

• เมดัลลาออบลองกาตา

• ทาลามัส

Multiple Choice

สมองส่วนหน้าประกอบด้วยสมองส่วนใดบ้าง

• ซีรีบรัม, ทาลามัส, ซีรีเบลลัม

• ซีรีบรัม, ซีรีเบลลัม, ไฮโพทาลามัส

• ซีรีบรัม, ทาลามัส, ไฮโพทาลามัส

• ซีรีบรัม, ซีรีเบลลัม, พอนส์

Multiple Choice

พฤติกรรมไดที่แสดงให้เห็นถึงการทำงานของระบบประสาทที่มีผลต่อพัฒนาการ

• การแสองออกของอารมณ์ต่าง ๆ

• การดูแลสุขภาพของตนเองให้แข็งแรงสมบูรณ

• การพักผ่อนที่ไม่พอเพียงท้าให้อ่อนเพลีย

• การเลือกรับประทานอาหารที่เหมาะกับความต้องการของร่างกาย

Poll

• ดีย์

• เก่ง

• ฉลาด

• 🙄