KAEDAH PENGAWETAN MAKANAN

KAEDAH PENGAWETAN MAKANAN

D6 UNIT 8: PENGAWETAN MAKANAN

KAEDAH PENGAWETAN MAKANAN

• Pengawetan makanan boleh dilakukan dengan pelbagai kaedah

• Kaedah-kaedah pengawetan makanan:

• (a) Pengeringan

• (b) Pendidihan

• (c) Penjerukan

• (d) Pembungkusan vakum

• (e) Pendinginan dan penyejukbekuan

• (f) Pemasinan

• (g) Pelilinan

• (h) Penyalaian

• (i) Pempasteuran

• (j) Pengetinan dan pembotolan

PENGERINGAN

• Pengeringan ialah kaedah menyingkirkan air daripada makanan.

• Makanan dikeringkan dengan cara menjemurnya di bawah cahaya matahari atau memanaskannya di dalam ketuhar.

• Mikroorganisma akan mati atau menjadi tidak aktif apabila kekurangan air.

• Contoh makanan yang diawet melalui pengeringan adalah ikan, udang, sotong dan buah-buahan.

Ikan dikeringkan di bawah cahaya matahari

Makanan dikeringkan di dalam ketuhar

PENDIDIHAN

• Pendidihan ialah proses memanaskan makanan pada suhu yang tinggi.

• Dalam kaedah ini, makanan dimasak sehingga mendidih beberapa lama.

• Haba yang tinggi akan membunuh mikroorganisma pada makanan.

• Contoh makanan yang diawet dengan cara ini ialah rendang dan serunding.

PENJERUKAN

• Penjerukan ialah proses pengawetan makanan dengan merendam makanan dalam larutan gula dan garam.

• Larutan cuka juga boleh digunakan untuk menjeruk makanan.

• Keasidan dan kepekatan larutan gula yang tinggi menghalang pertumbuhan mikroorganisma pada makanan.

• Makanan yang sesuai diawet dengan kaedah penjerukan ialah buah-buahan dan sayur-sayuran.

Contoh buah-buahan yang diawet melalui penjerukan

PROSES PENJERUKAN BUAH-BUAHAN

• (1) Potong buah menjadi kepingan

• (2) Campurkan buah dengan garam

• (3) Basuh dan toskan kepingan buah

• (4) Masukan buah ke dalam larutan gula yang pekat

• (5) Tambah sedikit cuka

• (6) Tutup botol dengan ketat

PEMBUNGKUSAN VAKUM

• Pembungkusan vakum ialah proses mengawet makanan dengan cara memasukkan makanan ke dalam beg atau botol kedap udara dan kemudian mengeluarkan semua udara daripada bekas tersebut.

• Mikroorganisma tidak dapat membiak kerana tidak ada udara.

• Contoh makanan yang boleh diawet dengan kaedah pembungkusan vakum ialah buah-buahan, daging, sosej, cendawan dan kacang.

Proses pembungkusan vakum

PENYEJUKBEKUAN DAN PENDINGINAN

• Dalam proses penyejukbekuan, makanan disimpan pada takat beku (0 °C) dan ke bawah.

• Makanan dapat disimpan lama kerana mikroorganisma menjadi tidak aktif pada sihi bi bawah takat beku.

• Makanan yang diawet melalui penyejukbekuan ialah ayam, daging, udang dan sotong.

• Pendinginan merupakan kaedah menyimpan makanan pada suhu yang rendah, iaitu kurang daripada 18 °C.

• Pada suhu ini, mikroorganisma menjadi kurang aktif dan pembiakan serta pertumbuhannya menjadi lambat.

• Makanan seperti buah-buahan, sayur-sayuran dan susu tahan lebih lama apabila disimpan pada suhu yang rendah.

Bahagian di dalam peti sejuk

PEMASINAN

• Pemasinan ialah proses pengawetan makanan dengan menggunakan garam.

• Garam digunakan untuk menyingkirkan kelembapan dan mencegah pertumbuhan mikroorganisma.

• Contoh makanan yang boleh diawet dengan kaedah ini ialah ikan, telur dan sayur-sayuran.

PELILINAN

• Pelilinan ialah proses mengawet buah-buahan dan sayur-sayuran dengan cara menyalutinya dengan lilin cair.

• Lapisan lilin mencegah pertumbuhan mikroorganisma pada permukaan buah-buahan dan sayur-sayuran.

• Kaedah ini juga dapat membantu mengekalkan kesegaran buah dan sayuran.

• Contoh buah dan sayuran yang boleh diawet dengan kaedah ini ialah epal, oren, tomato dan lemon.

Buah epal yang disalut lilin kelihatan segar dan berkilat

PENYALAIAN

• Penyalaian ialah kaedah mengeringkan makanan dengan cara mengasapnya dalam tempoh yang lama.

• Proses penyalaian akan mengeringkan makanan dan menghalang pertumbuhan mikroorganisma.

• Contoh makanan yang boleh diawet dengan kaedah ini ialah ikan, daging dan pisang.

Proses penyalaian

PEMPASTEURAN

• Pempasteuran ialah proses mengawet makanan dengan cara memanaskan makanan sehingga suhu tertentu untuk beberapa ketika dan diikuti dengan pendinginan dengan segera.

• Pemanasan dapa suhu tertentu dapat membunuh kebanyakan mikroorganisma tanpa merosakan rasa dan nilai nutrisi makanan.

Makanan yang diawet melalui pempasteuran

PENGETINAN DAN PEMBOTOLAN

• Pembotolan dan pengetinan ialah proses untuk mengawet dengan cara memasak makanan pada suhu yang tinggi untuk membunuh mikroorganisma dan kemudian menyimpannya di dalam botol atau tin yang kedap udara.

• Contoh makanan yang boleh diawet dengan kaedah ini ialah daging, ikan, buah-buahan dan sayur-sayuran.

LANGKAH-LANGKAH PROSES PENGETINAN BUAH-BUAHAN

• (1) Buah dibasuh

• (2) Buah-buahan dipotong kecil

• (3) Potongan buah-buahan diisikan ke dalam tin

• (4) Jus atau air gula dimasukkan ke dalam tin

• (5) Tin ditutup supaya kedap udara

• (6) Tin dipanaskan pada suhu yang tinggi

• (7) Tin dilabelkan dan dibungkus

KUIZ

Multiple Select

Antara yang berikut, yang manakah bahan makanan yang sesuai diawetkan dengan kaedah salutan lilin supaya tahan lebih lama? Pilih 2 jawapan.

• Buah oren

• Ikan

• Buah anggur

• Keju

Multiple Choice

Antara yang berikut, yang manakah pasangan yang betul berdasarkan kaedah pengawetan dan tujuannya?

• Penjerukan

  Membunuh bakteria dan kulat

• Pengeringan

  Mengelak bahan makanan dari kehilangan lembapan

• Penyejukbekuan

  Bakteria dan kulat tidak aktif dalam keadaan dingin dan beku

• Pembungkusan vakum

  Mengeluarkan air dari bahan makanan

Multiple Select

Antara cara pengawetan makanan berikut, yang manakah mengawal pembiakan bakteria dengan menaikkan suhu? Pilih 2 jawapan.

• Pengeringan

• Penjerukan

• Pengetinan

• Pemasinan

Multiple Choice

Pernyataan berikut menunjukkan ciri-ciri salah satu cara pengawetan makanan.

(1) Cuka digunakan untuk mengawet makanan

(2) Makanan yang diawet adalah kurang berkhasiat

Apakah cara pengawetan tersebut?

• Pengasinan

• Penjerukan

• Pengeringan

• Penyejukbekuan

Multiple Choice

Antara yang berikut, yang manakah pasangan yang betul berdasarkan kaedah pengawetan dan tujuannya?

• Penyejukbekuan

  Bakteria dan kulat tidak membiak dalam keadaan berasid

• Pengeringan

  Bakteria dan kulat tidak aktif dalam keadaan dingin dan beku

• Penjerukan

  Menyingkirkan udara dari bahan makanan

• Salutan lilin

  Menghalang bahan makanan dari kehilangan lembapan

Multiple Choice

Mengapakah ikan yang dikeringkan tahan lama?

• Tidak dihinggapi oleh lalat

• Ikan sudah dibersihkan sebelum dikeringkan

• Cahaya matahari bertindak sebagai pengawet

• Bakteria dan kulat tidak dapat hidup tanpa air

Multiple Choice

Maklumat berikut menunjukkan urutan suatu proses pengawetan makanan.

(1) Makanan dibersihkan

(2) Makanan dilumurkan dengan garam

(3) Makanan didedahkan kepada cahaya matahari

Antara bahan makanan berikut, yang manakah paling sesuai diawet dengan cara ini?

• Cili merah

• Biji koko

• Ikan kembung

• Daging ayam

Multiple Choice

Antara yang berikut, yang manakah merupakan tujuan makanan diawet secara pengasinan?

• Untuk memberi rasa masin

• Untuk menambahkan zat makanan

• Untuk menghentikan aktiviti bakteria dan kulat

• Untuk menyedapkan makanan

Multiple Choice

Antara yang berikut, yang manakah pasangan yang betul berdasarkan kaedah pengawetan dan tujuannya?

• Penjerukan

  Menghalang pertumbuhan bakteria dan kulat

• Pengeringan

  Mengelakkan kehilangan air dari bahan makanan

• Penyejukbekuan

  Bakteria dan kulat mati dalam keadaan dingin dan beku

• Pembungkusan vakum

  Mengeluarkan air dari bahan makanan

Multiple Choice

Antara makanan berikut, yang manakah boleh diawet dengan menggunakan kaedah pendinginan, penjerukan dan pengetinan?

• Telur

• Pisang

• Buah mangga

• Buah tembikai

Multiple Choice

Maklumat berikut menerangkan tentang satu kaedah pengawetan makanan.

Proses pemanasan makanan sehingga suhu 70 ^oC untuk beberapa ketika dan diikuti dengan pendinginan segera.

Antara yang berikut, kaedah pengawetan yang manakah dimaksudkan oleh maklumat ini?

• Pendidihan

• Pendinginan

• Pempasteuran

• Pembotolan

Multiple Choice

Maklumat berikut menunjukkan empat jenis kaedah pengawetan makanan.

Penyejukbekuan

Pengetinan

Pengeringan

Pemasinan

Antara yang berikut, bahan makanan yang manakah boleh diawet dengan menggunakan semua kaedah ini?

Multiple Select

Antara yang berikut, kaedah yang manakah boleh digunakan untuk mengawet sotong? Pilih 2 jawapan.

• Pempasteuran

• Penjerukan

• Penyejukbekuan

• Pengeringan

Multiple Choice

Maklumat berikut menunjukkan beberapa jenis bahan makanan.

Kerepek ubi

Kacang

Biskut

Apakah kaedah yang sesuai dalam pengawetan makanan tersebut?

• Melilin

• Penjerukan

• Pengasinan

• Pembungkusan vakum

Multiple Choice

Maklumat berikut menunjukkan beberapa jenis bahan makanan.

Kurma

Kismis

Buah zaitun

Apakah kaedah pengawetan yang sesuai bagi bahan makanan tersebut?

• Penjerukan

• Pembotolan

• Pengeringan

• Pengasinan

Multiple Choice

Maklumat berikut menunjukkan satu kaedah pengawetan makanan.

Bahan makanan dipanaskan sehingga suhu 70^oC untuk beberapa ketika, kemudian disejukkan dengan segera.

Apakah kaedah pengawetan makanan yang diwakili oleh maklumat ini?

• Pempasteuran

• Pendidihan

• Pendinginan

• Penyejukbekuan

Multiple Choice

Maklumat berikut menunjukkan langkah dalam proses pengawetan makanan.

Makanan dididihkan di bawah tekanan tinggi dan ditutup rapat dalam tin tanpa udara

Apakah nama proses pengawetan makanan tersebut?

• Penyejukbekuan

• Pendinginan

• Pembotolan

• Pengetinan

Multiple Choice

Maklumat berikut menunjukkan langkah dalam proses pengawetan makanan.

Makanan direndam dalam larutan gula atau larutan cuka

Apakah nama proses pengawetan makanan tersebut?

• Pengeringan

• Pengetinan

• Pengasinan

• Penjerukan

Multiple Choice

Antara yang berikut, yang manakah menunjukkan jenis bahan makanan dan kaedah pengawetan yang sesuai?

• Ikan

  Pempasteuran

• Minuman

  Pengasinan

• Daging

  Pembotolan

• Udang

  Pengeringan

Multiple Choice

Maklumat berikut menunjukkan sejenis kaedah pengawetan.

Bahan makanan dicampur dengan sedikit garam dan dijemur di bawah cahaya matahari.

Makanan juga boleh disalai.

Kaedah pengawetan makanan apakah yang dinyatakan ini?

• Pengeringan

• Pemanasan

• Penyejukbekuan

• Pencahayaan

Multiple Choice

Antara makanan berikut, yang manakah paling sesuai diawet dengan cara pempasteuran?

• Roti

• Telur

• Susu

• Cili

Multiple Select

Antara yang berikut, yang manakah kaedah yang sesuai untuk mengawet cili? Pilih 2 jawapan.

• Pemasinan

• Penjerukan

• Pengeringan

• Penyejukbekuan

Multiple Choice

Maklumat berikut menunjukkan langkah-langkah dalam proses pengetinan nanas.

P-Kupas nanas dan potong dalam bentuk kubus

Q-Masukkan nanas ke dalam tin dan tuangkan air gula ke dalam tin

R-....................

S-Paterikan tin

Apakah langkah R?

• Bersihkan nanas

• Tuangkan air masak

• Biarkan selama seminggu

• Panaskan tin

Multiple Choice

Antara yang berikut, yang manakah merupakan keburukan kaedah pemasinan makanan?

• Mengubah rasa asal makanan

• Mengelakkan pembaziran makanan

• Membolehkan makanan disimpan dalam tempoh yang lebih lama

• Makanan boleh dihantar ke tempat yang jauh tanpa merosakkannya

Multiple Choice

Maklumat berikut menunjukkan beberapa jenis bahan makanan.

• Kacang tanah

• Jeruk buah

• Ikan potong

• Halwa

Apakah kaedah pengawetan yang paling sesuai untuk menyimpan bahan makanan itu?

• Penjerukan

• Pembungkusan vakum

• Pengetinan dan pembotolan

• Pempasteuran

Multiple Choice

Maklumat berikut menunjukkan suatu proses pengawetan.

• Susu segar dipanaskan pada suhu 63 °C selama setengah jam atau 72 °C selama 15 saat.

• Susu tersebut kemudiannya disejukkan dengan segera.

Apakah proses pengawetan itu?

• Penjerukan

• Pendidihan

• Pempasteuran

• Pembungkusan vakum

Multiple Choice

Rajah menunjukkan sekeping daging.

Apakah cara terbaik untuk memastikan daging itu tahan lebih lama?

• Diletakkan di dalam almari

• Dibungkus dengan kertas minyak

• Simpan di dalam bekas kedap udara

• Simpan di tempat sejuk beku