Forensic Psychiatry

การดำเนินคดีกับผู้ป่วยทางจิต

ที่กระทำผิดกฎหมาย

ผศ.ดร.ภมรพรรณ์ ยุระยาตร์

Poll

ตอนนี้รู้สึกอย่างไร

การดำเนินคดีกับผู้ป่วยทางจิต

ที่กระทำผิดกฎหมาย

ผศ.ดร.ภมรพรรณ์ ยุระยาตร์

​การดำเนินคดีอาญากับผู้มีปัญหาจิตเวช

​1. ขั้นการสอบสวนฟ้องร้อง

​2. ขั้นตอนการพิพากษาคดี

​3. การส่งตัวผู้กระทำผิดไปรับการบำบัดรักษา

Multiple Choice

คำถามที่ 1 ขั้นการสอบสวนฟ้องร้อง กฎหมายที่เกี่ยวข้องได้แก่

• ปอ.65

• ปอ.66

• ป.วิ อ.14

• ปอ.48

​การดำเนินคดีอาญากับผู้มีปัญหาจิตเวช

​1. ขั้นการสอบสวนฟ้องร้อง

​2. ขั้นตอนการพิพากษาคดี

​3. การส่งตัวผู้กระทำผิดไปรับการบำบัดรักษา

Multiple Select

คำถามข้อ 2 ขั้นตอนการพิพากษาคดี กฎหมายที่เกี่ยวข้องได้แก่

• ปอ.65

• ปอ.66

• ป.วิ อ.14

• ปอ.48

​การดำเนินคดีอาญากับผู้มีปัญหาจิตเวช

​1. ขั้นการสอบสวนฟ้องร้อง

​2. ขั้นตอนการพิพากษาคดี

​3. การส่งตัวผู้กระทำผิดไปรับการบำบัดรักษา

Multiple Choice

คำถามข้อ 3 ขั้นการส่งตัวผู้กระทำผิดไปรับการบำบัดรักษา กฎหมายที่เกี่ยวข้องได้แก่

• ปอ.65

• ปอ.66

• ป.วิ อ.14

• ปอ.48

​​การดำเนินคดีอาญากับผู้มีปัญหาจิตเวช

​1. ขั้นการสอบสวนฟ้องร้อง

​ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 14 ระบุว่า

​"ในกรณีที่พนักงานสอบสวนหรือศาลเห็นว่าผู้ต้องหาหรือจำเลยเป็นผู้วิกลจริต และไม่สามารถต่อสู้คดีได้ ให้งดสอบสวน ไต่มูลฟ้องหรือพิจารณาไว้ จนกว่าผู้นั้นหายวิกลจริต หรือสามารถจะสู้คดีได้"

​​การดำเนินคดีอาญากับผู้มีปัญหาจิตเวช

2. ขั้นตอนการพิพากษาคดี

​

​การเคลื่อนไหวหรือไม่เคลื่อนไหวร่างกายภายใต้การบังคับของจิตใจ เรียกว่าโดยรู้สำนึก ดังนั้น หากมีการเคลื่อนไหวโดยไม่รู้สึก คือ จิตใจบังคับไม่ได้แล้ว ตามกฎหมายถือว่าไม่มีการกระทำ (ปอ.ม.59) เช่น ละเมอ ลมชัก หรือบุคคลวิกลจริต ที่ไม่รู้สภาพหรือสาระสำคัญของการกระทำ เช่น ฟันคอคนโดยคิดว่าเป็นต้นกล้วย ยิงคนคิดว่าแค่ทำให้เกิดเสียงดัง

​​การดำเนินคดีอาญากับผู้มีปัญหาจิตเวช

2. ขั้นตอนการพิพากษาคดี

​

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 65 บัญญัติไว้ว่า

"ผู้ใดกระทำความผิดในขณะไม่สามารถรู้ผิดชอบ​หรือไม่สามารถบังคับตนเองได้ เพราะมีจิตบกพร่อง โรคจิต หรือจิตฟั่นเฟือน ผู้นั้นไม่ต้องรับโทษ (ปอ.65(1) สำหรับความผิดนั้น แต่ถ้าผู้กระทำผิดยังสามารถรู้ผิดชอบอยู่บ้าง หรือยังสามารถบังคับตนเองได้บ้าง ผู้นั้นต้องรับโทษสำหรับความผิดนั้น แต่ศาลจะลงโทษน้อยกว่าที่กฏหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้นเพียงใดก็ได้ (ปอ.65(2)"

​​การดำเนินคดีอาญากับผู้มีปัญหาจิตเวช

2. ขั้นตอนการพิพากษาคดี

​

ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 66 บัญญัติไว้ว่า

"ความมึนเมาเพราะเสพย์สุราหรือสิ่งเมาอย่างอื่นจะยกขึ้นเป็นข้อแก้ตัวตามมาตรา 65 ไม่ได้ เว้นแต่ความึนเมานั้นจะได้เกิดโดยผู้เสพย์ไม่รู้ว่าสิ่งนั้นจะทำให้มึนเมาหรือได้เสพย์โดยถูกขืนใจให้เสพย์ และได้กระทำความผิดในขณะไม่สามารถรู้ผิดชอบหรือไม่สามารถบังคับตนเองได้ ผู้กระทำความผิดจึงจะได้รับยกเว้นโทษสำหรับความผิดนั้น แต่ถ้าผู้นั้นยังสามารถรับผิดชอบอยู่บ้าง หรือยังสามารถบังคับตนเองได้บ้าง ศาลจะลงโทษน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้นเพียงใดก็ได้"

​​การดำเนินคดีอาญากับผู้มีปัญหาจิตเวช

2. ขั้นตอนการพิพากษาคดี

​

ความผิดทางอาญาของบุคคลมี 3 ประการ

​1) ไม่มีความผิดเลย

​

​​2) มีความผิดแต่ได้รับการยกเว้นโทษ

​​​3) มีความผิดแต่ได้รับการลดหย่อนโทษ

​​การดำเนินคดีอาญากับผู้มีปัญหาจิตเวช

2. ขั้นตอนการพิพากษาคดี

​

ความผิดทางอาญาของบุคคลมี 3 ประการ

​1) ไม่มีความผิดเลย

​เมื่อกระทำไปโดยไม่รู้สภาพและสาระสำคัญของการกระทำ เช่น การกระทำขณะชักหรือมีอาการสับสน (Confusion or Delirium)

​"สภาพ" (Nature) หมายถึง พฤติกรรมของการเคลื่อนไหวร่างกาย

​"สาระสำคัญ" (Quality) หมายถึง ผลของการเคลื่อนไหวร่างกาย

​ความหมายรวมกัน "การไม่รู้สภาพและสาระของการกระทำ" คือไม่รู้ว่ากำลังทำอะไรอยู่ หรือกระทำโดยไม่รู้สำนึก ซึ่งตาม ปอ.ม.59 ถือว่าไม่มีการกระทำ

​​การดำเนินคดีอาญากับผู้มีปัญหาจิตเวช

2. ขั้นตอนการพิพากษาคดี

​

ความผิดทางอาญาของบุคคลมี 3 ประการ

​

​ 2) มีความผิดแต่ได้รับการยกเว้นโทษ

​เมื่อกระทำในขณะที่ไม่สามารถรู้ผิดชอบหรือไม่สามารถบังคับตนเองได้ (ปอ.65(1)

​"ไม่สามารถรู้ผิดชอบ" หมายถึง ไม่รู้ว่าการกระทำของตนถูกหรือผิด ดีหรือชั่ว ควรหรือไม่ควรทำ ซึ่งครอบคลุมถึงทั้งในแง่กฎหมายและศีลธรรม

​​การดำเนินคดีอาญากับผู้มีปัญหาจิตเวช

2. ขั้นตอนการพิพากษาคดี

​

ความผิดทางอาญาของบุคคลมี 3 ประการ

​​​3) มีความผิดแต่ได้รับการลดหย่อนโทษ

​เมื่อกระทำไปในขณะที่ยังสามารถรู้ผิดชอบอยู่บ้างหรือยังบังคับตนเองได้บ้าง (ปอ.65(2)

​​การดำเนินคดีอาญากับผู้มีปัญหาจิตเวช

2. ขั้นตอนการพิพากษาคดี

​

ความผิดทางอาญาของบุคคลมี 3 ประการ

​​​3) มีความผิดแต่ได้รับการลดหย่อนโทษ

​ระดับความวิกลจริตและการรับผิดทางอาญา แบ่งดังนี้

​ - รู้ผิดชอบและสามารถบังคับตนได้อย่างคนปกติ

​ - หย่อนในความรู้ผิดชอบ แต่ไม่ถึงขั้นวิกลจริต

​- พอรู้ผิดชอบหรือบังคับตนได้บ้าง

​ - ไม่สามารถบังคับตนเองได้

​ - ไม่สามารถรู้ผิดชอบ

​- ไม่รู้สภาพและสาระสำคัญของการกระทำ

​การดำเนินคดีอาญากับผู้มีปัญหาจิตเวช

​​3. การส่งตัวผู้กระทำผิดไปรับการบำบัดรักษาตามมาตรา 48

​หากผู้กระทำผิดได้รับการยกเว้นโทษแล้ว ศาลเห็นว่าการปล่อยตัวไปจะไม่เป็นการปลอดภัยกับประชาชน ศาลจะสั่งให้ควบคุมตัวไว้ในโรงพยาบาลนิติจิตเวช ส่วนการจำหน่ายผู้ป่วยคดีจะมีเจ้าพนักงานตำรวจมารับ หรือญาติมารับตัวกรณีที่ศาลสั่งจำหน่ายคดีแล้วหรือพนักงานอัยการสั่งไม่ฟ้องเด็ดขาด จึงจำหน่ายผู้ป่วยได้

​การดำเนินคดีอาญากับผู้มีปัญหาจิตเวช

​​3. การส่งตัวผู้กระทำผิดไปรับการบำบัดรักษาตามมาตรา 48

​การรักษาผู้ป่วยจิตเวชในปัจจุบันจะเน้นที่การสร้างความเป็นกันเอง และให้อิสรภาพเสรีภาพพอสมควร แต่ผู้ป่วยคดีจะต้องมีการดูแลที่กวดขันเข้มงวดกว่าจึงไม่เหมาะสมที่จะให้อยู่รวมกับผู้ป่วยจิตเวชทั่วไป

​การดำเนินคดีอาญากับผู้มีปัญหาจิตเวช

​​3. การส่งตัวผู้กระทำผิดไปรับการบำบัดรักษาตามมาตรา 48

​ขณะอยู่ในสถานพยาบาลก็จะมีการทำจิตบำบัดและสังคมบำบัดแก่ผู้ป่วย

​การดำเนินคดีอาญากับผู้มีปัญหาจิตเวช

​​3. การส่งตัวผู้กระทำผิดไปรับการบำบัดรักษาตามมาตรา 48

​การจำหน่ายผู้ป่วยคดีก็จะทำแบบผู้ป่วยทั่วไปไม่ได้ จะต้องมีเจ้าพนักงานตำรวจมารับหรือญาติมารับตัวกรณีที่ศาลสั่งจำหน่ายคดีแล้วหรือพนักงานอัยการสั่งไม่ฟ้องเด็ดขาด จึงจำหน่ายผู้ป่วยได้

Multiple Choice

ข้อคำถาม 4 หากผู้กระทำผิดได้รับการยกเว้นโทษแล้ว ศาลเห็นว่าการปล่อยตัวไปจะไม่เป็นการปลอดภัยกับประชาชน ศาลจะสั่งให้ควบคุมตัวไว้ในโรงพยาบาลนิติจิตเวช ตรงกับมาตรากฎหมายใด

• ปอ.65(1)

• ปอ.65(2)

• ปอ.66

• ปอ.48

Multiple Choice

ข้อคำถาม 5 ผู้ใดกระทำความผิดในขณะไม่สามารถรู้ผิดชอบ​หรือไม่สามารถบังคับตนเองได้ เพราะมีจิตบกพร่อง โรคจิต หรือจิตฟั่นเฟือน ผู้นั้นไม่ต้องรับโทษ ตรงกับมาตรากฎหมายใด

• ปอ.65(1)

• ปอ.65(2)

• ปอ.66

• ปอ.48

Multiple Choice

ข้อคำถาม 6 ถ้าผู้กระทำผิดยังสามารถรู้ผิดชอบอยู่บ้าง หรือยังสามารถบังคับตนเองได้บ้าง ผู้นั้นต้องรับโทษสำหรับความผิดนั้น แต่ศาลจะลงโทษน้อยกว่าที่กฏหมายกำหนดไว้ ตรงกับมาตรากฎหมายใด

• ปอ.65(1)

• ปอ.65(2)

• ปอ.66

• ปอ.48

​