წყალი და მისი თვისებები

წყალი და მისი თვისებები

​სად გვხვდება წყალი?

​წყალი ყველგანაა: ჩვენ გარშემო და ჩვენს ორგანიზმში.

​მას ჩვენი პლანეტის ზედაპირის დიდი ნაწილი უკავია.

​

​წყალი რომ არ იყოს, როგორ პლანეტას დაემსგავსებოდა დედამიწა?

​რა ფრად არის გამოსახული წყალი გლობუსზე?

​რა სახით გვხვდება წყალი დედამიწაზე:

• ​ოკეანეები;

• ​ზღვები;

• ​მდინარეები;

• ​ტბები;

• ​ჭაობები.

• ნიადაგიც, სხვა ნივთიერებებთან ერთად წყალს შეიცავს. მასში გახსნილია მარილები, რომლებიც მცენარის ზრდა-განვითარებისთვისაა საჭირო.

​წყლის უდიდესი ნაწილი მსოფლიო ოკეანეშია, მტკნარი* წყლის მარაგი კი ძალიან მცირეა.

​*მტკნარი წყალი - სასმელად ვარგისი წყალი.

​წყლის გარეშე სიცოცხლე ვერ იარსებებდა. წყალი ყველა ცოცხალი ორგანიზმის შემადგენლობაშია.

​ორგანიზმის მნიშვნელოვან ნაწილს წყალი შეადგენს.

​მცენარე ფესვებით წყალს შეიწოვს.

​

​რა მოუვა მცენარეს უწყლოდ?

​მრავალი მცენარისა და ცხოველისათვის წყალი ერთადერთი საარსებო გარემოა.

​​

​გაიხსენე და ჩამოთვალე წყალში მობინადრე ორგანიზმები.

​

​შენი აზრით, რატომ არ შეუძლიათ სხვა გარემოში ცხოვრება?

​წყლის თვისებები

წყალი არის:

• ​გამჭვირვალე;

• ​უფერო;

• ​უსუნო;

• ​უგემო.

​

​წყალს არ აქვს საკუთარი ფორმა. ის იმ ჭურჭლის ფორმას იღებს, რომელშიც მოვათავსებთ.

​თუ ორი წყლიანი ჭიქიდან ერთში ჩავყრით ქვიშას, მეორეში კი - შაქარს და ორივეს მოვურევთ კოვზით, როგორ ფიქრობთ, რა გაიხსნება წყალში და რა არა?

​​წყალს ერთი კარგი თვისება აქვს: ის კარგი გამხსნელია.

წყალში გარდა მყარი სხეულებისა, ზოგიერთი სითხე და აირიც იხსნება. თევზები სწორედ წყალში გახსნილი ჟანგბადით სუნთქავენ.

​ჟანგბადიც ხომ აირია.

​მდინარისა და ზღვის წყალი

​რითი განსხვავდებიან ერთმანეთისგან?

​

• ​გემოთი (ზღვის წყალი მომწარო-მომლაშო, მდინარისა - არა);​

​რატომ????

​ბუნებაში სუფთა წყალი იშვიათად გვხვდება.

​წყლის სამი მდგომარეობა

არსებობენ მყარი სხეულები, რომლებიც შეიძლება აირად ან სითხედ იქცეს.

​აირი ➡სითხე

აირი ➡ მყარი სხეული

სითხე ➡ მყარი სხეული

​სითხე ➡ აირი.

​დაიმახსვორე!

​სხეულის სხვადასხვა მდგომარეობას აგრეგატული მდგომარეობა ჰქვია.

​რაზეა დამოკიდებული სხეულის მდგომარეობის ცვლილება?

​წყალი ბუნებაში სამივე აგრეგატულ

მდგომარეობაში გვხვდება.

• ​თხევადი (წვიმა, ზღვა);

• ​მყარი (თოვლი, ყინული)

• ​აირი (ორთქლი).

​

​წყალი ერთი აგრეგატული მდგომარეობიდან მეორეში ადვილად გადადის.

​დააკვირდი სურათებს. 

​რომელ აგრეგატულ მდგომარეობაშა წყალი თითოეულ მათგანზე?

​თხევადი➡მყარი

როგორ ფიქრობ, როდის გადავა წყალი თხევადი მდგომარეობიდან მყარ მდგომარეობაში?

​ანუ როდის იქცევა ყინულად?

​

​დაიმახსოვრე!

​წყლის თხევადი მდგომარეობიდან მყარ მდგომარეობაში გადასვლას გაყინვა ეწოდება.

​თუ წყლით სავსე ბოთლს მაცივრის საყინულეში შედგამ, ან ზამთარში გარეთ დაგრჩება, ნახავ, რომ წყალი გაყინული ბოთლი კი გამსკდარი დაგხვდება.

​

​რატომ?

ამის მიზეზი ისაა, რომ გაყინვისას წყალი ფართოვდება, ბოთლში ვეღარ ეტევა და ბოთლიც სკდება.

​მყარი ➡თხევადი

​როგორ ფიქრობ, როდის გადავა წყალი მყარი მდგომარეობიდან თხევად მდგომარეობაში?

​

​დაიმახსოვრე!

​წყლის მყარი მდგომარეობიდან თხევად მდგომარეობაში გადასვლას ლღობა ჰქვია.

როგორ ფიქრობ, რატომ შრება სველი ტანსაცმელი?

​თხევადი➡აირი

​როგორ ფიქრობ, როდის გადავა წყალი თხევადი მდგომარეობიდან აირად მდგომარეობაში?

​

​

​დაიმახსოვრე!

​წყლის თხევადი მდგომარეობიდან აირად მდგომარეობაში გადასვლას აორთქლება ჰქვია.

წყალი დედამიწის ზედაპირიდან - ოკეანეებიდან და ზღვებიდან მდინარეებიდან და ტბებიდან და ა.შ. წელიწადის ნებისმიერ დროს მუდმივად ორთქლდება.

​რატომ მოდის თოვლი და წვიმა?

​გამთბარი წყლის ორთქლი ჰაერში სითბოს გასცემს, ცივდება და კვლავ წყლის წვეთებად იქცევა.

​დაიმახსოვრე!

​პროცესს, როდესაც წყალი აირადი მდგომარეობიდან თხევად მდგომარეობაში გადადის კონდენსაცია ჰქვია.

​დასკვნა!

​წყლის ერთი მდგომარეობიდან მეორე მდგომარეობაში გადასვლა დამოკიდებულია სითბოს გაცემა-მიღებაზე.

​

სითბოს მიღებისას წყალი მყარიდან ➡ თხევადში, თხევადიდან ➡ აირად მდგომარეობაში გადადის.

​

სითბოს გავცემისას კი პირიქით: აირადი მდგომარეობიდან წყალი თხევად მდგომარეობაში გადადის ანუ კონდენსირდება.

​თხევადიდან კი მყარ მდგომარეობაში ანუ იყინება.

​ცდა

​დაგჭირდება:

​სარკე, საათი, საყინულე.

​მსვლელობა:

1. ​საყინულეში 5-6 წუთით მოათავსე სარკე.

2. ​დროის გასვლის შემდეგ გამოიღე, დააორთქლე სარკის ზედაპირს.

3. ​დააკვირდი რამდენიმე წუთის განმავლობაში.

4. ​უპასუხე კითხვებს:

​ა) რა მოუვიდა სარკეს დაორთქლებისთანავე?

​ ბ) ცოტა ხნის შემდეგ?

​ გ) რას დაარქმევდი ამ მოვლენას?

​მადლობა

ყურადღებისთვის!