ARALIN EDITORYAL

ARALIN EDITORYAL

by Emmylyn Semil

PAGSUSUNOD-SUNOD NG MGA PANGYAYARI​

HINILAWOD: EPIKO NG KABISAYAAN​

Draw

Lagyan ng bilang 1-6 ang larawan ayon sa pagkakasunod-sunod

Pagtukoy sa bahagi ng pahayagan​

​

Multiple Select

• Obitwaryo

• Pahinang isports

• Pamukhang Pahina

• Balitang Panlalawigan

Multiple Select

• Pamukhang Pahina

• Balitang Pandaigdig

• Pahinang Opinyon

• Anunsiyo Klasipikado

Multiple Select

• Tanging lathalain

• Editoryal

• Pahinang Opinyon

• Pahinang Isports

Multiple Select

• Pahinang Opinyon

• Pahinang Isports

• Tanging Lathalain

• Pahinang Panlibangan

Multiple Select

• Editoryal o Pangulong tudling

• Pamukhang Pahina

• Anunsiyo klasipikado

• Tanging Lathalain

Multiple Select

• Editoryal

• Balitang Panlalawigan

• Balitang Pandaigdig

• Pahinang Panlibangan

Multiple Select

• Balitang Panlalawigan

• Balitang Pandaigdig

• Pahinang Opinyon

• Pahinang Isports

​Ang editoryal na tinatawag ding pangulong tudling ay bahagi ng pahayagang nagsasaad ng mapanuring pananaw o kuro-kuro ng pahayagan tungkol sa isang isyu. Itinuturing itong tinig ng pahayagan dahil ditto mababasa ang paninindigan nila ukol sa isang isyu.

Pagbasa ng isang halimbawa ng editoryal​

Modyul 5, pahina 32-33

​Edukasyon Para sa mga Katutubo

Editoryal mula sa Online Balita

​

Ang karapatan ng mga katutubo sa edukasyon ay nakatadhana sa Konstitusyon ng Pilipinas, sa Republic Act 8371, ang Indigenous Peoples Right Act ng 1997, at sa 200 7 United Nations Declaration on the Rights of Indigineous Peoples. Atas ng Konstitusyon sa Estado na kilalanin, irespeto, at protektahan ang mga 33 karapatan ng mga katutubo upang mapreserba at mapaunlad ang kanilang mga kultura, tradisyon, at mga institusyon. Ginagarantiya ng IPRA ang karapatan ng mga katutubo sa kanilang ancestral domain, self-governance, at empowerment, social justice at karapatang pantao, edukasyon at integridad ng kultura. Saklaw ng nasabing UN Declaration ang karapatan ng mga katutubo sa edukasyon

​Kaugnay ng pagsisikap ng bansa upang matamo ang Education for All by 2015 at ang Millennium Development Goals, at upang isulong ang Basic Education Sector Reform Agenda, ipinatutupad ng gobyerno ang National Indigenous People Education Police Framework. Sa edukasyon, nagkakaroon ng kapangyarihan ang mga katutubo at tinutulungan sila nito na igiit ang kanilang karapatan at pansariling determinasyon. Ipinagkakaloob sa kanila nito ang kasangkapan upang matuklasan ang kanilang pagkakakilanlan, itaguyod ang tradisyonal na karunungan, husay, at pamanang pagkultura, upang maihalo sila sa lipunan. I

​Inilunsad ng Department of Education ang isang angkop sa kultura na alternative learning system curriculum para sa mga katutubo sa pakikipagtulungan ng National Commission for Indigeneous Peoples. Ang Curriculum ay lapat sa kahusayan ng isang pormal na paaralan ngunit nagkakaiba sa laman at pamamaraan ng pagtuturo.

​May mahigit 14 milyong katutubo sa bansa, na ang karamihan ay nasa Mindanao. Patuloy silang namumuhay bilang organisadong mga komunidad. Patuloy silang namumuhay bilang organisadong mga komunidad, napapanatili ang kanilang mga kaugalian at tradisyon, at pinaninindigan ang kanilang mga karapatan. Maraming tribo ang matatagpuan sa buong Pilipinas, kabilang ang mga Apayao, Isneg, at Tinggian sa Cordillera; Aeta, gadding, at Ibanag sa Cagayan Valeey; ang mga Pinatubo at Baluga sa Central Luzon; ang mga Hanunoo at Iraya sa Mindoro; ang Bata, Ke-ney, at Tagbanua naman sa Palawan; ang mga Ati st Sulod sa Kabisayaan; at ang mga Ata, Bagobo, Badjao, bilaan sa Mindanao.

​Ang probisyon ng angkop na edukasyon para sa mga katutubo ay isinusulong nang tuloy-tuloy. Ang mga silid-arala’y nananatiling mabuting development arena kung saan mapauunlad ng mga kapatid nating katutubo ang kanilang mga sarili at gamitin ang kanilang mga potensyal upang mapabuti ang kanilang mga pamilya at mga komunidad.

​Gabay na tanong

​1. Tungkol saan ang editoryal?

2. Bakit mahalagang makamtam ng mga katutubo ang kanilang karapatan sa edukasyon?

3. Paano nito maaaring mabago ang kanilang buhay?

4. Kilalanin ang mga salitang ginamit na nagsasaad ng panghihikayat sa usapan ng magkaibigan.

​Bahagi ng editoryal

Multiple Choice

Ito ay paglalahad ng sapat na katibayan, patotoo o patunay ay ginagamit upang ang isang paksa ay maging kapani-paniwala.

• Nagsasalaysay

• Nanghihikayat

• Naglalahad

• Nangangatuwiran

Multiple Choice

Bahagi ng editoryal na nagpapakilala ng paksa at kinakailangang ito maikli ngunit nakatatawag-pansin.

• Panimula

• Katawan

• Wakas

• Pamagat

Multiple Choice

Alin sa mga sumusunod ang HINDI katangian ng isang mabisang editoryal?

• Nailalahad sa malinaw na paraan ang panimula, gitna, at wakas ng- editoryal upang mabigyang-diin ang isyung pinapaksa nito. b. Ito ay dapat magkaroon ng kawili-wiling simulang makaakitsa mga mambabasa.

• Ito ay dapat magkaroon ng kawili-wiling simulang makaakitsa mga mambabasa.

• Gumamit ito ng mga salitang makasasakit sa damdamin ng tinutuligsa upang matuto sila

• Taglay nito ang paninindigan o pinaniniwalaan ng pahayagan ukol sa isang napapanahong isyu.

Multiple Choice

Alin sa mga sumusunod ang nagpapahayag ng Wakas o Paglalagom ng isang editoryal?

• Sana maging matagumpay ang bagong mode sa pagtuturo na ipakikilala ng DepEd at makasabay ang mga bata. Kailangang matuto ang mga bata lalo pat nakaharap ang bansa sa isang pagsubok sa pagbagsak ng ekonomiya.

• Sabi ni DepEd Secretary Leonor Briones, sa blended learning na ipatutupad sa pagbubukas ng klase sa Agosto 24, natitiyak umano niya na magugustuhan ito ng mga estudyante. Pabor si Briones sa paggamit ng radyo sapagkat lumabas sa kanilang survey na maraming school ang may radio stations. Patuloy umano ang paghahanda ng DepEd sa blended learning

• Una nang tumutol si Pangulong Duterte sa balak ng DepEd na buksan ang klase. Ayon sa Pangulo, napakadelikado kung bubuksan ang klase sapagkat posibleng magkahawahan ang mga estudyante habang nasa silid-aralan. Dikit-dikit umano sa upuan ang mga bata nt tiyak na tatamaan ang mga ito. Sabi ng pangulo, hangga't walang bakuna, walang pasok ang mga bata. Hayaan na munang maglaro ang mga bata. Maglaro-laro na lang muna sila at kapag nakatuklas ng bakuna, saka buksan ang klase.

• Mabuti at nakapagdesisyon na ang Department of Education (DepEd) hinggil sa pagpasok ng mga estudyante ngayong may banta ng COVID 19. Walang "face-to-face classes' hangga't walang bakuna. Dati, nagpupuhiwatig ang DepEd na tuloy ang "uce-to-fuce classes su kabila ng pandemic. Hindi raw dapat maatrasado ang pag-aaral ng mga bata kaya ipinaggigitan nila na tuloy ang pagsisimula ng school year.

Multiple Choice

Bahagi ng editoryal na nagpapakilala ng paksa at kinakailangang ito maikli ngunit nakatatawag-pansin.

• Panimula

• Katawan

• Wakas

• Pamagat

Multiple Choice

Bahagi ng pahayagan na nagbibigau-kahulugan, pumupuna, at nakikipagtalo.

• Pangunahing balita

• Pampalakasan

• Editoryal

• Anunsiyo klasipikado