12r angi

12r

angi ОУ-ын харилцааны улс оролцогч

By ochirpurew undarmaa

​

​Засгийн газрын оролцоо, дэмжлэггүйгээр улс, үндэстэн дамнасан үйл ажиллагаа явуулдаг глобал түвшиний оролцогчид, тоглогчид, олон улсын байгууллагыг хамруулан үздэг.

​Улс оролцогч гэдэг нь

1. Олон улсын байгууллага

2. Олон улсын төрийн бус байгууллага

3. Олон улсын хэвлэл мэдээллийн сүлжээ

4. Үндэстэн дамнасан корпорацууд

5. Нөлөө бүхий хүн

6. Шашны байгууллага

7. Олон улсын гэмт хэргийн сүлжээ

8. Террорист байгууллага, зэвсэгт бүлэглэлүүд

Олон улсын харилцааны улс бус оролцогчдыг дээрх байдлаар ангилна. ​

​Олон улсын төрийн бус байгууллага

Төрийн бус байгууллага нь хувийн, сайн дурын үндсэн дээр бий болсон, үүрэг даалгаварт чиглэсэн олон нийтийн байгууллага юм. ТББ-ууд нь үндэстэн дамнасан нийгэм, хүмүүнлэгийн асуудлуудад байнга анхаарч ажилладаг. 

Үндэстэн дамнасан корпорац​

Олон улсын харилцаа даяаршихын хэрээр олон улсын улс төр, эдийн засгийн харилцаанд ихээхэн нөлөө үзүүлэх болсон субъектын нэг ҮДК юм. Энэ нь хоёр болон түүнээс олон улсад үйлдвэрлэл, үйлчилгээ явуулдаг корпорацууд (компани) юм.

Хувь хүмүүс ​

Энэ бол засгийн газрыг төлөөлөхгүй энгийн иргэд юм. Жишээ нь, Нобелийн энх тайвны шагналыг хүртсэн, Буддын шашны тэргүүн XIV Далай лам, Ромын Пап лам зэрэг шашны удирдагчид, Билл Гейтс, Жорж Сорос зэрэг томоохон сангийн тэргүүнүүд, Осама Бин Ладен асан зэрэг террорист ч орж болно.

Шашны бүлгүүд ​

Дэлхийд түгээмэл тархсан буддын  шашин,  ислам,  христын  гэх мэт голлох шашны төв, байгууллагаас гадна олон шашны урсгал, чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг бүлгэм олон улсын харилцаанд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Жишээ нь, манай улсад Далай лам айлчлах болсонтой холбогдуулан Хятад улстай харилцах харилцаанд үл ойлголцол үүсэж байсан.

Олон улсын хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл ​

​1991 оны Персийн булангийн үйл явцын талаар CNN дайны талбараас шуурхай мэдээ хүргэснээр дэлхийн улс орнуудад бодит мэдээллийг газар дээрээс нь шууд хүргэх эхлэл болсон. Хожим интернэт бий болсноор хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл улам бүр өргөжиж цахим хэрэгслээр дамжуулан иргэд олон улсын харилцааны үйл явдлын талаарх сэтгэгдлээ чөлөөтэй илэрхийлэх орчин бүрдсэн. 

Гэмт хэргийн сүлжээ ​байгууллагууд

Олон улсын хэмжээнд мансууруулах бодис, санхүүгийн луйвар, өндөр технологийн хулгай, хүний наймаа, террорист халдлага түгээмэл үйлдэгддэг. Зохион байгуулалттай бүлгүүд хэд хэдэн улс оронд үйлчилдэг олон төрлийн гэмт хэргийн үйл ажиллагаанд ихэвчлэн оролцдог. Эдгээр гэмт хэрэг нь улс хоорондын хил дамнан эсвэл үндэстэн дамнан үйлдэгддэг тул улс орнууд ОУБ болох интерполоор дамжуулан гэмт хэргийн эсрэг хамтран тэмцэж байна.

Террорист ба зэвсэг бүлэглэлүүд ​

​Терроризм нь үзэл сурталжсан хүчирхийлэлд үндэслэсэн системтэйгээр хэрэглэгддэг, тэмцлийн хурц, сөрөг арга хэлбэр бөгөөд улс төрийн зорилго бүхий алан хядах үзэл бодол, бодлого, үйл ажиллагааг бүхэлд нь хэлж болно. Террорист байгууллага ХХ зууны сүүлээс эхлэн олон улсын харилцааны улс бус оролцогчийн нэг болсон. Террорист байгууллагуудын хамгийн алдартай нь 1980-аад онд Осама Бин Ладены байгуулсан Аль-Каида юм.