6 Бөлім .Тыныс алу

6-Бөлім .Тыныс алу

By Yerlan Almahanov

Ағза мен қоршаған орта арасындағы газ алмасу үдерісін атаймыз.

​

​ By Yerlan Almahanov

Тыныс алу -деп

Тыныс алу мүшелері мен қан тамырлары жүйесі денеміздің әрбір жасушасын қажет оттекпен қамтамасыз етеді де, түзілген көмірқышқыл газын шығарады.

Оттекті дене жасушалырына жеткізеді.

Оттексіз дене жасушалары тамақтың органикалық ​ заттарынан бөлінетін энергияны ала алмайды.

​Қан тамырлар жүйесі

Ағза мен сыртқы орта және қан жасушалары арасындағы газ алмасуды жүзеге асырады

​Тыныс алу жүйесі

Көптеген ғалымдар қан тамырлары жүйесі мен тыныс алу жүйесін ағзамыздың бір тұтас кардиореспираторлық жүйесіне біріктіреді

By Yerlan Almahanov

​Мұрын қуысы - жұтқыншақ-көмекей- кеңірдек-бронхылар-өкпе

​ Адамның тыныс алу мүшелері

By Yerlan Almahanov

​Мұрын қуысының барлық ішкі беті шамамен 100 см2.

Ауа мұрын қуысында жылынады​.

Иіс сезу рецепторлары орналасқан

Шаң- тозаңды ұстайтын кірпікшелер орналасқөан​

​​Мұрын қуысы

​11-13 см

Ас қорыту және тыныс алу қызметтерін атқарады​

​Жұтқыншақ

Іші қуыс түтік, ол мойынның алдыңғы бөлігінде орналасқан.

​

Дыбыс саңылаулары орналасқан​.

​

Ең ірі шеміршек- қалқанша

​

​​Көмекей (Көмей)

​ Адамның тыныс алу мүшелері

​Адам тыныс шығарған кезде дыбыс сіңірлерінің тербелісі нәтижесінде дыбыс пайда болады

​​Мұрын қуысы

​Ұзындығы - 9-13 см

Диаметрі - 15 мм өңештің алдында орналасқан түтік.

​

Шеміршекті жартылай сақиналардан тұрады.​

​Кеңірдек

​Бронхылар - оң және сол жақ өкпеге кіреді содан кейін, өкпеде тармақталып , бронхы ағашын түзеді.

​

Ең ұшындағы жіңішке бұтақшалары бронхиоллалар деп аталады да , альвеолалармен (өкпе көпіршіктерімен )​ аяқталады.

​Диаметрі 0,2-0,3 мм

Шамамен-700 млн өкпе көпіршігі бар

Тереңдігі- 0,06-0,3 мм​

Қабырғасы бір қабатты эпителийден тұрады.

Сырты капиллиярдың қалың торымен шырмалған​.

Альвеолалар- ауаға толы өкпе көпіршіктері

Өкпе-кеуде қуысында орналасқан шымыр,кеуекті жұп мүшелер.

Оң жақ өкпе жүлгелермен бөлінген 3 бөліктен.

​

Сол жақ өкпе -2 бөліктен тұрады​.

​

Сырты -өкпе қаппен (плевра)​ жабылған

​

​Өкпе:

​ӨКПЕЛЕРДІҢ СЫРТҚЫ ДӨҢЕС БЕТІН ҚАБЫРҒАЛАР ҚОРШАЙДЫ,АЛ ІШКІ ОЙЫС,ЖҮРЕК ЖАҚТАҒЫ БЕТІНДЕ ӨКПЕ ҚАҚПАСЫ ОРНАЛАСҚАН.

​

ӨКПЕ ҚАҚПАСЫ АРҚЫЛЫ НЕГІЗГІ БРОНХЫЛАР,ӨКПЕ АРТЕРИЯЛАРЫ,ЖҮЙКЕЛЕР КІРІП, ВЕНАЛАР МЕН ЛИМФА ТАМЫРЛАРЫ ШЫҒАДЫ,​

​

​

By Yerlan Almahanov

By Yerlan Almahanov

By Yerlan Almahanov

By Yerlan Almahanov

By Yerlan Almahanov

By Yerlan Almahanov

​ Атмосфера ауасында 78,09 % азот , 20,95% оттек , 0,03 % көмірқышқыл газы

​

​78,09 % азот , 16% оттек , 4 % көмірқышқыл газы

​

Тыныс алғанда

​

Тыныс шығарғанда​

Қабырғааралық бұлшық еттер мен көкет (диафрагма) тыныс алу қозғалыстарын жүзеге асырады

​Тыныс алу және тыныс шығарудың ырғақты ауысымын сопақша мида орналасқан тыныс орталығы қамтамасыз етеді

Егер тыныс алу кезінде қабырғааралық бұлшық еттер едәуір белсенді болса, мұндай тыныс алу типі кеуделік деп аталады. Тыныс алудың бұл типі әйелдерде жиі кездеседі,

Ер адамдарда көбінесе құрсақтық тыныс алу болады.Оларда тыныс алу кезінде көкет едәуір белсенді болады.​

​ By Yerlan Almahanov

Адам ең терең тыныс алғаннан кейін шығаратын ауа көлемі өкпенің тіршілік сыйымдылығы деп аталады

Өкпенің тіршілік сыйымдылығы.(ӨТС)

• Әйелдерде - 2,7 литр немесе 2700 см³

• Ер адамдарда -3,5 литр немесе 3500 см3

​Өкпенің тіршілік сыйымдылығын арнайы аспап - спирометрмен өлшейді

​Тыныс алу көлемі

Адам қалыпты тыныс алғанда , шамамен 500 см³ ауа жұтып сонша шығарады.

Subject | Subject

BY YERLAN ALMAHANOV

​Ауаның қосымша көлемі

Адам қалыпты тыныс алып ,артынша терең тыныс алғанда онда қосымша 1500 см³

​АДРЕНАЛИН- ГАРМОНЫ ТЫНЫС ОРТАЛЫҒЫНЫҢ ІС-ӘРЕКЕТІНЕ ГУМОРАЛЬДЫ ӘСЕР ЕТІП,ТЫНЫСТЫ ЖИІЛЕТЕДІ

By Yerlan Almahanov

By Yerlan Almahanov

By Yerlan Almahanov

Бұлардан басқа тағы 2 көрсеткіш бар

Бұл өкпенің қордағы және қалдық көлемі

​

Қордағы көлем - бұл адам қалыпты тыныс шығарғанан кейін шығаратын ауа мөлшері- 1-1,2 литр.

​

Қалдық көлем -адам қайтыс болғаннан кейін де өкпеде қалатын ауа мөлшері. Ол шамамен 1 литр ​

​

by Yerlan Almahanov

Тыныс алу қозғалыстарының саны және 1 мин көлемі.​

ЖАҢА ТУҒАН НӘРЕСТЕ 1 МИНУТТА 60 РЕТ

ЕРЕСЕК АДАМДА -16-18 РЕТ​

​

1МИН ТЫНЫС АЛУ КӨЛЕМІН ЕСЕПТЕУГЕ БОЛАДЫ.​

ТЫНЫС АЛУ КӨЛЕМІ 400 СМ³ АДАМ 1 МИНУТТА 20 ТЫНЫС АЛУ ҚОЗҒАЛЫСЫН ЖАСАСА, ОНЫҢ 1 МИНУТТАҒЫ ТЫНЫС АЛУ ҚОЗҒАЛЫСТАРЫ 800 СМ³ ( 20 X400 СМ³

​

​

by Yerlan Almahanov

​Тыныс алу мүшелерінің аурулары : Тұмау,бронхит,өкпе қабыну,туберкулез

​Темекіде адам организіміне зиян 400 дей әр түрлі заттар болатыны ғылымда дәлелденген.Ең зияндысы никотин. Таза никотиннің (0,05 г) адамды өлтіруге жеткілікті.