Budowa komórki eukariotycznej

Budowa komórki eukariotycznej​

By Karolina Kobus

Komórka jest podstawową jednostką strukturalną wszystkich organizmów, zdolną do wykonywania czynności życiowych.

​

Organizmy dzielą się na jednokomórkowe i wielokomórkowe​

​

​

Definicja komórki​

​Podział komórek ze względu na obecność jądra komórkowego

​

-komórki prokariotyczne (bezjądrowe)- ich DNA jest luźno ułożony w cytozolu; są to komórki bakterii

​

-komórki eukariotyczne (jądrowe)- ich DNA jest w większości zawarte w jądrze komórkowym; są to komórki roślinne, zwierzęce oraz grzybowe

​

​

​

​Rodzaje komórek

​(MÓZG)

​

-wydłużony kształt,

-liczne wypustki

​

Umożliwia im to kontakt z innymi komórkami i szybkie przekazywanie informacji.​

​

​Komórki nerwowe

-komórka eukariotyczna​

​(ŻYŁY)

​

-małe,

-okrągłe,

-spłaszczone ​

Co ułatwia im przeciskanie się w drobnych naczyniach krwionośnych​

​

-wypełnione są hemoglobinami, dzięki czemu transportują tlen ​

​

​

​

​Krwinki czerwone

-komórka prokariotyczna​

​(KOŚCI)

​

-liczne wypustki

Wymiana substancji odżywczych między naczyniami krwionośnymi, a​ komórkami tkanki kostnej

​Komórki tkanki kostnej

​(OCZY)

​

​-podłużny kształt,

- zawierają światłoczułe barwniki ​(Odbiór bodźców świetlnych z otoczenia)​

​Pręciki (komórki siatkówki)

​(KOŚCI)

​

-długie

-poprzeczne

-prążkowane (wynika to z naprzemiennego ułożenia białek, dzięki którym mięśnie mogą się kurczyć)​

​

​Włókna mięśnia szkieletowego

​-opływowy kształt

-wić, dzięki której mogą się one przemieszczać w kierunku komórki jądrowej​

​

​Plemniki

​-błona komórkowa- oddziela wnętrze komórki od otoczenia. Zapewnia transport substancji do wnętrza i na zewnątrz komórki.

-jądro komórkowe​- zawiera DNA. Kontroluje przebieg większości procesów życiowych komórki.

-cytoplazma- (cytozol + organelle komórkowe- mitochondria, aparaty Golgiego, wakuole oraz siateczka śródplazmatyczna) ​

​Aparat Golgiego- modyfikuje białka i lipidy oraz transportuje je w odpowiednie rejony komórki lub poza nią.

Cytozol- wypełnia przestrzeń między organellami oraz pośredniczy w transporcie substancji między różnymi rejonami komórki. ​

Mitochondrium- zachodzą w nim główne etapy oddychania tlenowego.

Rybosomy- uczestniczą w syntezie białek.

Siateczka śródplazmatyczna- ​bierze udział głównie w produkcji białek i lipidów.

​

​

​

​We wszystkich komórkach eukariotycznych występują:

​Aparat Golgiego- modyfikuje białka i lipidy oraz transportuje je w odpowiednie rejony komórki lub poza nią.

Cytozol- wypełnia przestrzeń między organellami oraz pośredniczy w transporcie substancji między różnymi rejonami komórki. ​

Mitochondrium- zachodzą w nim główne etapy oddychania tlenowego.

Rybosomy- uczestniczą w syntezie białek.

Siateczka śródplazmatyczna- ​bierze udział głównie w produkcji białek i lipidów.

Lizosom-​ zachodzi w nim trawienie składników pokarmowych i uszkodzonych organelli.

​

​

​Budowa komórki zwierzęcej

​Chloroplast- odpowiada za wytwarzanie substancji pokarmowych podczas fotosyntezy.

Wakuola- ​jej główną funkcją jest gromadzenie wody.

Ściana komórkowa- nadaje kształt komórce i chroni ją przed uszkodzeniami. Jest zbudowana głównie z celulozy.​

​

​Budowa komórki roślinnej

​-Ściana komórkowa zbudowana z chityny

​-Wakuole są zwykle małe i liczne.

​Budowa komórki grzybowej

​

​Budowa i znaczenie błon biologicznych

​Każda komórka ma błonę komórkową, która oddziela ją od środowiska zewnętrznego. Ponadto w komórce występują błony organelli. Wszystkie te rodzaje błon określamy wspólną nazwą: błony biologiczne.​

Błony biologiczne są zbudowane przede wszystkim z lipidów i białek. Lipidami budującymi błony są głównie fosfolipidy. Tworzą one tzw. dwuwarstwę. ​Ogony fosfolipidów są zwrócone do wnętrza dwuwarstwy, a głowy w stronę wodnych roztworów.

Białka budujące błony mogą być połączone tylko z jedną warstwą lipidów lub mogą przechodzić przez obie warstwy. ​

​

​Budowa błony biologicznej

​Po zewnętrznej stronie błony występują łańcuchy cukrowe połączone z cukrami (glikolipidy) lub białkami (glikoproteiny). Tworzą one płaszcz węglowodanowy, który odgrywa znaczną rolę we wzajemnym rozpoznawaniu się komórek oraz chroni je przed uszkodzeniami.

​

W komórkach zwierzęcych występują​ cząsteczki cholesterolu, które usztywniają błonę.

​

Białka m.in. transportują substancje ​oraz odbierają sygnały ze środowiska zewnętrznego

​

​-Selektywnie przepuszczalna (przepuszcza tylko niektóre substancje)

-Asymetryczność (warstwy błony różnią się występującymi w nich lipidami i białkami) ​

-Półpłynność​

​Właściwości błony biologicznej

​-tworzą barierę ochronną (oddziela komórkę od środowiska zew.)

-pośredniczą w transporcie kontrolują przepływ substancji między wnętrzem komórki, a środowiskiem zewnętrznym

-tworzą przedziały dzięki czemu w komórce mogą zachodzić jednocześnie różne procesy (często przeciwstawne)

-odbierają sygnały ze środowiska zewnętrznego​

​

​Funkcje błon biologicznych

​Jeden z kryteriów podziału transportu przez błony jest podział ze względu na nakład energii.

​

-transport​ bierny (pasywny)

-transport czynny (aktywny)​

​

​Rodzaje transportu przez błony

​Swobodne przenikanie substancji przez błonę biologiczną.

Rodzajem dyfuzji prostej jest osmoza. Polega ona na tym, że przez błonę przemieszczają się cząsteczki wody.​

​

​Dyfuzja prosta

​Zachodzi wtedy, gdy cząsteczki są przenoszone biernie, ale z udziałem transportujących białek błonowych.

​

​Dyfuzja ułatwiona

​Transport pęcherzykowy