LURRAZALAREN KANPO ERAGILEAK

LURRAZALAREN KANPO ERAGILEAK

By Bego Martínez

• Haizeak material txikiak garraiatu eta lekuz aldatzen ditu.

• Material horiekin batera​ marruskadura-lana egiten du haitzetan forma bitxiak sorrarazten.

HAIZEA

• Itsasoko urak materialak higatu, garraiatu eta sedimentatu egiten ditu.

• Olatuek kostaldeko haitzak kolpeatu eta higatzen dituzte.

• Askatutako harriek lan hau areagotzen dute eta baita pilatzen dira hondartzak osatuz.​

ITSASOA

Some text here about the topic of discussion

Ibaien urek arroko materiala higatu, garraiatu eta sedimentatu egiten du hiru fasetan V formako haranak sortzen:

1. Goi-ibilgua

2. Erdi-ibilgua

3. Behe-ibilgua

Some text here about the topic of discussion

IBAIAK

​GOI-IBILGUA​

• Aldapatsuena da

• Abiadura handia du eta higadura handia dago.

• Materialak jasotzen ditu.

Some text here about the topic of discussion

IBAIAK

​

ERDI-IBILGUA

• Mantsuago doa​.

• Materialak garraiatu egiten ditu.

• Meandroak (bihurguneak) sortzen ditu.​

Some text here about the topic of discussion

IBAIAK

​

BEHE-IBILGUA

• Lauena da​.

• Garraiatutako materialak metatu egiten dira itsasoaren ertzean (sedimentazioa).

Some text here about the topic of discussion

IBAIAK

​

Multiple Choice

Zeintzuk dira lurrazala aldatzen duten kanpo eragileak?

• Haizea, glaziarrak, ekaitzak eta ibaiak

• Itsasoa, haizea, ibaiak,glaziarrak eta sumendiak

• Itsasoa, haizea, ibaiak,glaziarrak eta lurpeko urak

• Haizea, itsasoa, ibaiak, glaziarrak eta iturriko urak

Multiple Choice

Zer esan nahi du higatu hitzak?

• Mugitu

• higitu

• metatu

• gastatu

Multiple Choice

Zer da marruskadura-lana?

• Haizeak materialalak lekuz aldatzea

• Haizeak haitzak higatzea

• Haizeak materialak garraiatzea

• Haizeak gogor jotzea

Multiple Choice

Dunak

• Hareazko muinoak dira, haizeak sortutakoak

• Haizeak mugitzen ditu lekuz

• Basamortuetan zein hondartzetan sortu daitezke

• Aurreko guztiak zuzenak dira

Multiple Choice

Zeintzuk dira ibaien faseak?

• Goi-ibilgua, erdi-ibilgua eta behe-ibilgua

• Iturbura, meandroak eta arroa

• Goi-ibilgailua, erdi-ibilgailua eta behe-ibilgailua

Multiple Choice

Zer gertatzen da ibaien fase bakoitzean?

• Lehenengoz materialak garraiatzen dira, gero higatzen dira eta azkenik metatu egiten dira.

• Lehenengoz higadura gertatzen da, gero materialen garraiatzea eta azkenik metatu egiten dira.

• Lehenengoz materialak pilatzen dira, gero garraiatzen dira eta azkenik metatu egiten dira.

Multiple Choice

Ibaien zein fasetan gertatzen da higadurarik handiena?

• Goi-ibilguan

• Erdi-ibilguan

• Behe-ibilguan

Multiple Choice

Zer da sedimentazioa?

• Materialak jasotzea

• Materialak metatu eta pilatzea

• Materialak garraiatzea

• Lehorreko izotz-masa higikorrak dira.

• Bere bidean zehar materialak higatu, jaso eta sedimentatu egiten dituzte morrenak sortzen.

• U formako haranak sortzen dituzte.

• Haran horietaraino itsasoa sartzen denean fiordo izeneko golkoak sortzen dira.

Some text here about the topic of discussion

GLAZIARRAK

Glaziar kontinentalak

​

Mendi edo haran-glaziarrak

​ ​

​ Mendi-oineko glaziarrak

GLAZIAR MOTAK

• Eskualde polarretan sortzen dira

• ​Itsasora heltzean zatitzen dira iceberg edo izozmendi izeneko izotz-bloke handiak sortuz.

• ​Icebergak norazean ibiltzen dira nabigaziorako arriskutsuak izaten.

Glaziar kontinentalak

Mendi altuetan sortzen dira eta beherako mugimendua egiten dute.

Hiru zati dituzte:​

• Zirkua: zapaldutako elurra izotza bihurtzen da ondoko arrokak higatuz eta zirko sakonunea sortzen du.

• Mihia: beherantz eta mantso-mantso mugitzen den izotz masa, alboetako arrokak higatuz.

• Morrenak: garraiatutako material metaketa.

Mendi edo haran glaziarrak

• Mendi edo haran glaziarrak lautadetara ailegatzen direnean eratzen duten abaniko formako eremu zabalak.

• Batzutan aintzira glaziarra sor daiteke.

Mendi-oineko glaziarrak

Multiple Choice

Non aurkitu ahal ditugu glaziarrak?

• Ipar eta Hego poloetan soilik

• Ipar eta Hego poloetan eta mendi altuetan

• Mendi altuetan soilik

Multiple Choice

Zer dira morrenak?

• Aintzira glaziarretan bizi diren izaki bizidunak

• Glaziarrak garraiatzen duen materiala

• Glaziarretan metatuta gelditzen den materiala

Multiple Choice

Glaziarrak mugitzen dira?

• Bai, pisu handia hartzen dutenean eta poliki-poliki

• Bai, haizearen eraginez

• Ez, pisu gehegi dute eta.

Multiple Choice

Noraezean mugitzen diren izotz-bloke handiak deitzen dira:

• Iceberjak

• Icebergak

• Izebergak

• Icedergak

• Lurrazalarera erortzen den ura (euria, elurra) lur iragazkorretan zehar barneratzen da geruza iragaitz bat topatu arte.

• Barnealdean ura-masa pilatzen.

• Ur-masa horrek irteera bat topatzen duenean iturburua sortzen du.

LURPEKO URAK

• Askotan lurpeko urek lur iragaitzak topatu beharrean beste era bateko harriak topatzen dituenean deskonposatu eta kareharrien hainbat osagai disolbatzen .

• Milaka urteren buruan estalagmitak eta estalaktitak sortzen dira.

HAITZULOAK

Multiple Choice

Zer da iturburua?

• Ibaiak jaiotzen diren lekuak.

• Euria edota elurra sartzen den lurreko irekidurak

Multiple Choice

Zer diferentzia dago lur iragazkor eta iragaitz artean?

• Lur iragazkorra ura pasatzen uzten ez duena da.

• Lur iragaitza ura pasatzen uzten duena da.

• Lur iragazkorra ura pasatzen uzten duena da.

Adibide batzuk:​

• ​Landareen sustraiek lurra eutsi eta haitzak puzkatzen dituzte.

• ​Animali batzuk lurra zulatzen dute.

• Hildako animalien hezurrak sedimentatu eta ​harri bihurtzen dira.

BIZIDUNAK ETA LURRAZALEKO ALDAKETAK

Open Ended

Nola eraldatzen dute lurrazala satorrek?

Azaldu zure hitzekin