FONETYKA - przypomnienie i uzupełnienie wiadomości

FONETYKA

- przypomnienie

i uzupełnienie wiadomości

opr. mgr Iga Zawadska

Multiple Choice

Fonetyka to dział nauki o języku, który zajmuje się:

• budową i tworzeniem wyrazów

• dźwiękami mowy; głoskami, akcentem i intonacją

• odmianą wyrazów

• poprawnością zapisu

FONETYKA
to nauka, która zajmuje się dźwiękami

POWTÓRZENIE

Multiple Select

Litery:

• widzimy i piszemy

• widzimy i słyszymy

• mówimy i słyszymy

Multiple Select

Głoski:

• słyszymy i widzimy

• widzimy i piszemy

• mówimy i słyszymy

Multiple Choice

Ile liter jest w wyrazie "drzewo"?

• 4

• 5

• 6

Multiple Choice

Ile głosek ma wyraz "burza"?

• 2

• 4

• 5

Multiple Choice

Ile głosek ma wyraz "pszczoła"?

• 6

• 7

• 8

Multiple Choice

Ile liter jest w wyrazie "krzesełko"?

• 8

• 9

• 10

SAMOGŁOSKI

SPÓŁGŁOSKI

​tworzą sylaby

Multiple Choice

Sylabotwórcze są :

• litery

• samogłoski

• spółgłoski

• sylaby

Multiple Select

Litery

a, ą, i, u, ó, e, ę, y

to są :

• spółgłoski

• samogłoski

• głoski

Multiple Select

Ile samogłosek jest w wyrazie "konstruktor"

• 6

• 2

• 4

• 3

Multiple Select

W którym wyrazie jest tylko jedna samogłoska

• śniadanie

• obiad

• kolacja

• wąż

pozostałe

TWARDE

• KRESKA NAD LITERĄ, np.
  ś,ć,ń,ź...

• OBOK "I", np.
  bi = b'

MIĘKKIE

SPÓŁGŁOSKI

Multiple Select

Miękkość głosek oznaczamy:

• kreską na literą, głoską ,,i"

• kropką nad literą

• głoską ,,j"

• kreską nad literą

Multiple Choice

Tylko spółgłoski miękkie znajdują się w szeregu:

• ć, cz, c, dź

• f, g, b`, sz

• s, z, dź, l`

• ś, ć, dź, ń

SZCZENIAK

PODZIAŁ NA GŁOSKI

PODZIAŁ NA LITERY​

SZ-CZ-E-Ń-A-K

S-Z-C-Z-E-N-I-A-K

Multiple Choice

Właściwy podział wyrazu "dziesięcioro" na głoski to:

• dzi - e - s - i - ę - ci - o - r - o

• dzi - e - si - ę - ci - o - r - o

• dzi - e - się - cio - r- o

• d - z - i - e - s - i - ę - c - i - o - r - o

Multiple Choice

Właściwy podział wyrazu "dziesięcioro" na litery to:

• dzi - e - s - i - ę - ci - o - r - o

• dzi - e - si - ę - ci - o - r - o

• dzi - e - się - cio - r- o

• d - z - i - e - s - i - ę - c - i - o - r - o

​samogłoski są dźwięczne

​spół

Multiple Choice

Która głoska jest bezdźwięczna?

• p

• r

• l

• ł

Multiple Choice

Która głoska jest bezdźwięczna?

• j

• k

• l

• ł

Multiple Choice

Wskaż szereg, w którym zapisano tylko głoski bezdźwięczne:

• z m b

• k m n

• w r ł

• p t k

Multiple Choice

Głoski dźwięczne to:

• g, w, d, b

• g, d, ż, cz

• d, t, sz, w

• sz, t, k, p

Multiple Choice

K i G tworzą odpowiednio parę głosek

• twardej i miękkiej

• nosowej i tylnojęzykowozębowej

• bezdźwięcznej i dźwięcznej

• bezdźwięcznych

• Ą, Ę, M, M', N, Ń, N'

NOSOWE

WSZYSTKIE OPRÓCZ NOSOWYCH

USTNE

SPÓŁGŁOSKI

Multiple Choice

W języku polskim występuje:

• dwie samogłoski nosowe

• trzy samogłoski nosowe

• cztery samogłoski ustne

• brak samogłosek nosowych

Multiple Choice

W którym szeregu są tylko głoski nosowe?

• m, m', n, ń, ą, ę

• l, ł, n, m, ą, ę

• m, n, ą, ę, w, f

• ń, ś, ź, m', f', ć

Multiple Select

t____py

• ę

• em

Multiple Select

w____tpić

• ą

• on

Multiple Select

t____gi

• ę

• en

(ZGŁOSKA)

CZĄSTKA WYRAZU, KTÓRA ZAWIERA SAMOGŁOSKĘ.

PODZIAŁ:
BUŁ-KA

SYLABA

Multiple Choice

Ile sylab ma wyraz CHMURY ?

• 3

• 2

• 1

• 4

Multiple Choice

Źle podzielono na sylaby wyraz :

• ka-czka
• kacz-ka
• wa-nna
• pan-na

Multiple Choice

Ile sylab ma wyraz PIES

• 2

• 1

• 3

• 4

Multiple Choice

WIOLONCZELA to wyraz zawierający:

• 3 sylaby

• 2 sylaby

• 4 sylaby

• 5 sylab

Multiple Choice

Każda sylaba musi mieć co najmniej jedną samogłoskę.

• Prawda

• Fałsz

Funkcje litery "i":

• tworzy sylabę, np. irys

• zmiękcza, np. kierowca [k'ie-ro-wca]

• zmiękcza i tworzy sylabę, np. dzik [dźik]

Multiple Choice

Litera i oznacza tylko zmiękczenie, gdy występuje:

• na początku wyrazu

• na końcu wyrazu

• po spółgłosce, przed samogłoską

• między dwiema spółgłoskami

Multiple Choice

Jaką funkcję pełni głoska "i" w wyrazie PIENIĄDZE?

• zmiękczenia

• samogłoski

• zmiękczenia i samogłoski

• spółgłoski

Multiple Choice

Jaką funkcję pełni głoska "i" w wyrazie SITKO?

• zmiękczenia

• samogłoski

• zmiękczenia i samogłoski

• spółgłoski

Multiple Choice

W języku polskim akcent pada zazwyczaj na ... sylabę.

• drugą sylabę od przodu

• pierwszą sylabę

• przedostatnią sylabę

• trzecią sylabę od końca

Multiple Choice

W wyrazie egzamin akcent pada na sylabę:

• eg-

• -za-

• -min

• w tym wyrazie nie ma akcentu

INTONACJA

ZMIANA WYSOKOŚCI TONU. PRZEZ INTONACJĘ WYRAŻAMY UCZUCIA, INTENCJĘ WYPOWIEDZI.

ROZBIEŻNOŚCI
MIĘDZY MOWĄ A PISMEM

UTRATA DŹWIĘCZNOŚCI
krzak [kszak] rz:sz
wstać [fstać] w:f

UBEŹDZWIĘCZNIENIE

POZYSKANIE DŹWIĘCZNOŚCI
także [tagże] k:g
prośba [proźba] ś:ź

UDŹWIĘCZNIENIE

UPODOBNIENIA FONETYCZNE

postępowe

zabawka [zabafka] w:f
liczba [lidżba] cz:dż




litera po wpływa

wsteczne

kierunek upodobnień

sweter [sfeter] w:f
przesmyk [pszesmyk] rz:sz




litera przed wpływa

międzywyrazowe

W OBRĘBIE WYRAZU
kwiat [kf'at] w:f
mżawka [mżafka] w:f

wewnątrzwyrazowe

miejsce upodobnień

NA GRANICY DWÓCH WYRAZÓW
las dębowy [laz dembopowy] s:z
pod stołem [pot stołem] d:t

Multiple Select

Jakie zjawisko fonetyczne zachodzi w wyrazie KRZYKNĄĆ

• ubezdżwięcznienie na końcu wyrazu

• udźwięcznienie postępowe

• udźwięcznienie wsteczne

• ubezdżwięcznienie postępowe

Multiple Select

W wyrazie TWÓRCA zachodzi:

• udźwięcznienie wsteczne

• udźwięcznienie postępowe

• ubezdźwięcznienie postępowe

• ubezdźwięcznenie wsteczne

Multiple Select

W wyrazie babka zaszło:

• ubezdźwięcznienie wsteczne

• ubezdźwięcznienie postępowe

• udźwięcznienie wsteczne

• nie ma tu upodobnienia fonetycznego

powstają [pofstają] w:f - ............................................................
łódzki [łócki] dz:c - .........................................................................
jakby [jagby] k:g - ..........................................................................
łeb krowy [łep krowy] b:p - .......................................................
kot bury [kod bury] t:d - .............................................................

OKREŚL RODZAJ UPODOBNIEŃ, KIERUNEK I MIEJSCE:

ćwiczenie

Multiple Choice

W wyrazie ławka zachodzi...

• udźwięcznienie wsteczne

• udźwięcznienie postępowe

• ubezdźwięcznienie wsteczne

• ubezdźwięcznienie postępowe

Multiple Choice

Jakie zjawisko fonetyczne zachodzi w wyrazie prędkość?

• udźwięcznienie

• ubezdźwięcznienie wsteczne

• ubezdźwięcznienie postępowe

• uproszczenie grupy spółgłoskowe

• utrata dźwięczności w wygłosie

Multiple Choice

Jakie zjawisko zachodzi w wyrazie przemoc?

• ubezdźwięcznienie postępowe

• ubezdźwięcznienie wsteczne

• udźwięcznienie

• utrata dźwięczności w wygłosie

• uproszczenie grupy spółgłoskowej

Multiple Choice

Jakie zjawisko zachodzi w wyrazie także?

• ubezdźwięcznienie postępowe

• ubezdźwięcznienie wsteczne

• udźwięcznienie

• utrata dźwięczności w wygłosie

• uproszczenie grupy spółgłoskowej

Multiple Select

Oznacz wyrazy, w których nie zachodzą żadne zjawiska fonetyczne:

• miska

• bez

• strach

• warszawski

lot balonem [.............................] - ....................................................
przepiękny [.............................] - ....................................................
także [.............................] - ....................................................
przygoda [.............................] - ....................................................

OKREŚL RODZAJ UPODOBNIEŃ, KIERUNEK I MIEJSCE:

ćwiczenie

lot balonem [lod balonem] - t:d -> udźw., międzywyr. wsteczne
przepiękny [pszepiękny] - rz:sz -> ubezdźw., wewwytr. postępowe
także [tagże] - k:g -> udźw., wewwytr. wsteczne
przygoda [pszygoda] - rz:sz -> ubezdźw., wewwytr. postępowe

OKREŚL RODZAJ UPODOBNIEŃ, KIERUNEK I MIEJSCE:

ćwiczenie

Multiple Select

To samo zjawisko co w wyrazie chleb zachodzi w wyrazach:

• wiara

• wóz

• miód

• grzech

Multiple Choice

Uproszczenie grupy spółgłoskowej następuje w wyrazie:

• chrzest

• chrzcić

• chrzestny

• chrzcielnica

Multiple Choice

Uproszczenie grupy spółgłoskowej zachodzi w wyrazie:

• chrzcić

• jabłko

• swoboda

• prośba

Multiple Choice

Jakie zjawisko zachodzi w wyrazie wódz?

• ubezdźwięcznienie postępowe

• ubezdźwięcznienie wsteczne

• udźwięcznienie

• utrata dźwięczności w wygłosie

• uproszczenie grupy spółgłoskowej

Wskaż zjawiska fonetyczne (udźwięcznienie/ ubezdźwięcznienie / uproszczenie / zanik dźwięczności w wygłosie),  zaznacz je, a w przypadku upodobnień nazwij ich typ (międzywyrazowe / wewnątrzwyrazowe oraz postępowe /wsteczne):

• ŁAD

• BRZYTWA

• STRZYGA

• KOD

• MAZAK

• ŁAWKA

• BRAT GRZESIA

• SPOD STOŁU

• ŁEB

• KRAKOWSKI

• ŁAD – utrata dźwięczności w wygłosie (*łat)

• BRZYTWA – upodobnienie wewnątrzwyrazowe postępowe – ubezdźwiecznienie (*brzytfa)

• STRZYGA – uproszczenie grupy spółgłoskowej (*szczyga)

• KOD – utrata dźwięczności w wygłosie (*kot)

• MAZAK – nie zachodzi tu żadne zjawisko fonetyczne

• ŁAWKA – upodobnienie wewnątrzwyrazowe wsteczne – ubezdźwięcznienie (*łafka)

• BRAT GRZESIA – upodobnienie międzywyrazowe wsteczne – udźwięcznienie (*brad_grzesia)

• SPOD STOŁU – upodobnienie międzywyrazowe wsteczne – ubezdźwięcznienie (*spot_stołu)

• ŁEB – utrata dźwięczności w wygłosie (*łep)

• KRAKOWSKI – uproszczenie grupy spółgłoskowej (*krakoski), może też być wewnątrzwyrazowe ubezdźwięcznienie wsteczne (*krakofski)