Şəbəkə texnologiyaları

Open Ended

Rabitə vasitələri ilə birləşdirilmiş kompüterlər və onlarla bağlı qurğular qrupuna nə deyilir?

Multiple Choice

Bunlardan hansı aktiv şəbəkə avadanlığı deyil?

• modem

• şəbəkə kartı

• yönləndirici

• RJ-45 bağlayıcısı

Multiple Choice

Bunlardan hansı passiv şəbəkə avadanlığı deyil?

• şəbəkə kabeli (CAT5)

• RJ-45 bağlayıcısı

• Wi-Fi adapteri

• montaj şkafı

Multiple Choice

Şəbəkədə paketləri qəbul edib ən səmərəli marşrut üzrə göndərən qurğu hansıdır?

• şəbəkə keçidi

• körpü

• yönləndirici

• toparlayıcı

Multiple Choice

Şəbəkəni altşəbəkələrə ayırmaq və ya eynitipli şəbəkələri birləşdirmək üçün hansı qurğudan istifadə olunur?

• şəbəkə keçidindən

• körpüdən

• toparlayıcıdan

• yönləndiricidən

Multiple Choice

Ayrı-ayrı rabitə kanalları ilə işləyən müxtəlif tipli şəbəkələr arasında informasiya mübadiləsini gerçəkləşdirmək üçün birləşdirici qurğu hansıdır?

• şəbəkə keçidi

• körpü

• yönləndirici

• hab

Open Ended

Kompüterin simsiz şəbəkəyə qoşula bilməsi üçün hansı qurğu tələb olunur?

Multiple Choice

Bunlardan hansı İnternet xidməti deyil?

• FTP

• Access

• İP-Phone

• WWW

Multiple Choice

İnternetdə faylı bir kompüterdən başqasına köçürmək üçün hansı xidmətdən istifadə olunur?

• WWW

• FTP

• İP-Phone

• Telnet

Open Ended

Resurs nədir?

Open Ended

Kompüter şəbəkələri nə üçün faydalıdır?

Şəbəkədə kompüterlərin "Ünsiyyəti"

By Hemide Abbasova

​​Ünsiyyət nədir?

​

Home

Open in new tab

Copy link

Şəbəkədə kompüterlər bir-biri ilə ünsiyyət qurmaq üçün ardıcıl yerinə yetirilən və

şəbəkə protokolları

adlandırılan bir sıra prosedurdan istifadə edirlər.

​Protokol - şəbəkədəki kompüterlərin qarşılıqlı əlaqə ardıcıllığını tənzimləyən qaydalar və prosedurlar toplusudur.

​1984-cü ildə Beynəlxalq Standartlaşdırma Təşkilatı (İnternational Organization for Standardization, İSO) kompüterlər arasında bağlantının qurulması və informasiya mübadiləsinin minimal xətalarla aparılmasını nizamlayan qaydalar və ya standartlar toplusunu - OSİ modelini (Open Systems İnterconnection) təsdiq etdi.

Bu model İSO/OSİ modeli kimi də tanınır.​

​OSI nəzəri modeldir, ("o-es-ay") kimi oxunur. "Bərabər" - "isos" sözündən götürülüb.

Hər birinin öz funksiyası olan 7 səviyyəli şaquli struktura malikdir. Hər bir səviyyəyə avadanlıq, protokol uyğundur.

Səviyyələr arasında gerçək qarşılıqlı əlaqə - yəni bir kompüter daxilində informasiyanın ötürülməsi yalnız şaquli istiqamətdə və yalnız qonşu səviyyələrə mümkündür.​

​1-ci səviyyə - Fiziki (Physical) - bağlantını dəstəkləməyə cavabdehdir və elektrik, optik, mexaniki və funksional interfeysləri ətraflı təsvir edir.

Məs: gərginliyi, tezliyi, dalğa uzunluğunu, bağlayıcıların növlərini və s.​

​Kanal səviyyəsində verilənlərin fiziki mühitlə (işıq və elektrik siqnalları şəklində) ötürülməsini təmin edir.

​2-ci səviyyə - Kanal (data-link) - xətasız ötürülməni təmin edir, çünki, fiziki səviyyə özü xətaları yoxlamağa zəmanət vermir və verilənləri təhrif edə bilər.

​

​İnformasiya burada "Kadrlara (frame)" yerləşdirilir.

Kadrın başlanğıcında alanın ünvanları, idarəedici informasiya, sonunda isə ötürülmə zamanı yaran xətaları aşkarlmağa yoxlama cəmi (checksum) olur.​

​3-cü səviyyə - Şəbəkə (Network) - şəbəkənin istənilən nöqtəsi arasında rabitənin təmin edilməsinə cavabdehdir.

​

​Şəbəkə çoxlu rabitə xətləri ilə birləşmiş şəbəkələrdən təşkil oluna bilər, informasiya həmişə birbaşa marşrutla deyil müxtəlif yollarla ötürülə bilər. Məqsəd bu marşrutları qurulmaq, dəstəkləmək və açıq saxlamaqdır.

​4-cü səviyyə - Nəqliyyat (Transport)- informasiyanın bir kompüterdən başqasına şatdırılmasına zəmanət verir.

​

​Göndərən kompüterdə verilənlər blokları kiçik paketlərə bölünür və alan kompüterə ötürülür. Alan kompüterdə paketlər yenə ilkin bloklara yığılır. Bu səviyyə verilənlərin ötürülməsi prosesini başa çatdırır.

​5-ci səviyyə - Seans (Session)- Şəbəkənin müxtəlif kompüterlərindəki iki şəbəkə proqramı arasında bağlantını qurmağa, saxlamağa və bitirməyə imkan verir. Belə bağlantıya şəbəkə seansı deyilir.

​

​Bu səviyyə yarımçıq kəsilmiş rabitə seanslarının bərpasına cavabdehdir. Həm də Kompüter adlarının tanınması bu səviyyədə yerinə yetirilir.

​6-cı səviyyə - Təqdimat (Presentation)- ötürülən informasiyanın formatını müəyyənləşdirir.

​

​Verilənlərin yenidən kodlaşdırılması, sıxlaşdırılması və açılması, şifrləmə və şifrin açılması bu səviyyədə yerinə yetirilir.

​7-ci səviyyə - Tətbiqi proqram (Application)- Şəbəkədəki kompüterlərdə işləyən tətbiqi proqramlar arasında qarşılıqlı əlaqə interfeysini təmin edir.

​

İstifadəçi bu proqramların köməyi ilə faylların mübadiləsi, elektron poçtun göndərilməsi, uzaqdan erişim və başqa xidmətlərdən istifadə edir.

Şəbəkə

arxitekturası

By Hemide Abbasova

Open Ended

Hansı şəbəkə topologiyalarını tanıyırsınız?

Draw

Sxemlərdə hansı şəbəkə topologiyaları təsvir edilib?

Draw

Daha az kabelli şəbəkə qurun.

Draw

Daha az kabelli şəbəkə qurun.

Draw

Daha az kabelli şəbəkə qurun.

Şəbəkə arxitekturası - standartlar, topologiyalar, protokollar

Ethernet - "ether"-efir, "network"-şəbəkə - efir şəbəkəsi, şəbəkə mühiti.

​1970-ci illərin ortalarında Xerox PARC şirkəti tərəfindən yaradılıb.

İntel və DEC şirkətlərinin iştirakı ilə təkmilləşdirilib və 1985-ci ildə qəbul olunmuş IEEE 802.3 standartının əsasını təşkil edir.​

Ethernet yaradılarkən 3 əsas problemi həll etmək lazım idi:

1. Kabel vasitəsilə məlumatı necə göndərmək?

2. Göndərən və qəbul edən kompüter necə təyin olunacaq?

3. Müəyyən bir anda kabeldən istifadə etmək necə təyin olunaaq?

​№	​Parametr	Qiyməti​
​1	​Topologiya	Şin​
2​	​Erişim metodu (texnologiya)	CSMA/CD​
3​	​Ötürülmə sürəti	10 Mbit/san​
4​	​Ötürülmə mühiti	koaksial kabel​
5​	Sonlandırıcıların (terminatorların)tətbiqi​	hökmən​
6​	​Şəbəkə seqmentinin mak. uzunluğu	​500 m-dək
7​	​Şəbəkənin maksimal uzunluğu	​2,5 km-dək
8​	​Seqmentdəki komp-in mak. sayı	​100
9​	​Şəbəkədəki komp-lərin mak. sayı	​1024

​1995-ci ildə ötürməni 100 MBit/san-dək sürətlə təmin edən - Fast Ethernet (IEEE 802.3u)

1998-ci ildə Gigabit Ethernet (IEEE 802.3z və 802.3ab)​

2002-ci ildə 10 Gigabit Ethernet (IEEE 802.3ae) standartları yarandı.​