Literatura wojny i okupacji

Literatura wojny i okupacji

Wydarzenia

II wojna światowa: 1939-1945

​

Powstanie w getcie warszawskim: 19 IV - 16 V 19​43

Powstanie warszawskie: 1 VIII - 3 X 194​4

​

Pojęcia: Okupacja, obozy​, holokaust, pokolenie Kolumbów

​Literatura okupacyjna

• tworzona w trakcie wojny

• tematyka wojenna

• głównie autorstwa pisarzy z pokolenia Kolumbów

• osobisty ton

​

​Autorzy: Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy, Czesław Miłosz, Władysław Broniewski, Arkady Fiedler, Aleksander Kamiński

​Pokolenie Baczyńskiego

Nas nauczono. Nie ma miłości. Jakże nam jeszcze uciekać w mrok przed żaglem nozdrzy węszących nas, przed siecią wzdętą kijów i rąk, kiedy nie wrócą matki ni dzieci w pustego serca rozpruty strąk.

​https://wolnelektury.pl/media/book/pdf/baczynski-pokolenie.pdf

Elegia o... Baczyńskiego

I wyszedłeś, jasny synku, z czarną bronią w noc,

i poczułeś, jak się jeży w dźwięku minut — zło.

Zanim padłeś, jeszcze ziemię przeżegnałeś ręką.

Czy to była kula, synku, czy to serce pękło?

https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/baczynski-elegia-o-chlopcu-polskim.html​

​Literatura o tematyce wojennej po 1945

• człowiek w sytuacjach skrajnych

• heroizacja i dehoroizacja

• rozrachunek z doświadczeniami wojennymi

​

​Autorzy: Tadeusz Borowski, Zofia Nałkowska, Gustaw Herling-Grudziński, Hanna Krall, Miron Białoszewski

Zdążyć przed Panem Bogiem

Hanna Krall​

• wywiad z Markiem Edelmanem

• 1977 r.

• powstanie w getcie warszawskim + praca lekarza > co je łączy?

• kompozycja..?

• w jaki sposób Edelman mówi o powstańcach?

Opis życia w getcie

• bez patosu

• czego dopuszczali się ludzie w getcie?

  • pielęgniarka i dzieci w szpitalu

  • Mordechaj Anielewicz - ryby, samobójstwo

  • gwałt uczennicy

  • matka próbująca zjeść własne dziecko

Godne życie i godna śmierć

• jaka śmierć jest godna?

• jak Edelman ocenia postępowanie ludzi w getcie?

Chodziło tylko o wybór sposobu umierania.

​

Przecież ludzkość umówiła się, że umieranie z bronią jest piękniejsze niż bez broni.​

​

Niegodna śmierć jest tylko wtedy, kiedy się próbowało przeżyć cudzym kosztem.

​

​

​

​

Pamięć

• jak na Edelmana - i innych - wpłynęły doświadczenia wojenne?

• jak działa pamięć? Jak ludzie chcą pamiętać wojnę, a jak jest naprawdę?

• dlaczego książka Krall wzbudziła kontrowersje?

• indywidualna wizja przeszłości

W medycynie liczy się każde życie - każda najmniejsza szansa uratowania życia.

​

Kiedy się dobrze zna śmierć, ma się większą odpowiedzialność za życie. Każda, najmniejsza nawet szansa życia staje się bardzo ważna.

​

Pan Bóg już chce zgasić świeczkę, a ja muszę szybko osłonić płomień.​

​

​

​

​

Motywy literackie

Test:

https://www.quizme.pl/q/lektury-szkolne/zdazyc-przed-panem-bogiem-test​

​Pożegnanie z Marią

Tadeusz Borowski​

• 1948 r.

• zbiór opowiadań

• narrator jest świadkiem wydarzeń

• życie w obozie Auschwitz

U nas w Auschwitzu

• forma listów

• opis życia obozowego

• dostosowanie się do zasad obozu - zlagrowanie

​

To właśnie nadzieja każe ludziom apatycznie iść do komory gazowej, każe nie ryzykować buntu, pogrąża w martwotę.

Proszę państwa do gazu

• współczucia a chęć przeżycia

​

Jest prawo obozu, że ludzi idących na śmierć oszukuje się do ostatniej chwili. Jest to jedyna dopuszczalna forma litości.​

Inny świat

Gustaw Herling-Grudziński

• 1950 r.

• powieść autobiograficzna

• opis życia w łagrze - miniatura państwa totalitarnego

Przekonałem się wielokrotnie, że człowiek jest ludzki w ludzkich warunkach, i uważam za upiorny nonsens naszych czasów próby sądzenia go według uczynków, jakich dopuścił się w warunkach nieludzkich.