Сызықша

Сызықша

By Gaukhar Moldagali

​

​

​​

дефис​

​

​

​

сызықша​

​

​

​Бастауыш пен баяндауыштың арасына қойылатын сызықша:

1. Баст,баянд. сан есім болса: Екі екім - төрт.​

2. Баст.тұйық етістік, баянд.зат есім: Жақсы оқу - басты талап.​

3. Баст.зат есім, баянд.тұйық етістік: Басты талап - жақсы оқу.​

4. Баст. есімше, баянд. зат есім, есімше, есімдік: Менің қуанғаным - Абайдың басын көтергені. Екінші болып келген - Азиза. Үшінші болып келген - мына мен.

​5. баст.пен баян.арасында "дегеніміз" "деген" сөздері кездессе: Сызықша дегеніміз - сөйлем ішінде қойылатын тыныс белгісі.

6. Баст. пен баянд. атау септігіндегі зат есім болса: Мектеп - кеме, білім - теңіз.

7. Баст. одан кейінгі сөзбен тұлғалас болса: Мынау- қазақтың белді ақыны. ​

​Тырнақша

1. Сөйлеуші өз сөзінде біреудің сөзін айтса: Мұғалім: "Ертең сабақтан қалмаңдар",- деді.

   ​

2. Газет, журнал, кітап аттарын біреудің сөзінде қолданғанда: Мен "Абай жолын" оқып бітірдім.​

​

​3. Кәсіпорын, фирма, зауыт, фабрика, ұйым аттарын қолданғанда: "Буренка" үздік сүт шығарушы атағын жеңіп алды.

​

4. Мақал-мәтел, нақыл сөздер қолданылғанда: Атам "Көп түкірсе - көл" дегенді жиі айтатын. ​

​Жақша

1. Алдында келген сөзді түсіндіру керек болса. Шүкімән (Айгерім) - Абайдың сүйікті жары.

2. Автор ойын я көзқарасын ашып көрсететін​ тұста. Абай өз көзіне өзі сенбей (өткенде көрген түсінің рас боп шыққанына таң қалып) тұрып қалды.

3. Мысалдан кейін авторын көрсету үшін: ... (М.Ә.)

4. Бір сөйлемде әрі қыстырма, әрі түсіндірме болса.

5. Кейіпкердің мінезін білдіретін сөздер: Ділдә ернін сылп еткізіп (жақтырмағанын көрсетіп) сыртқа шығып кетті. ​