Türk Dili ve Edebiyatı

Türk Dili ve Edebiyatı

By Buse Demirci

​

Servetifünun Döneminde Anı​

​

Bir edebî tür olarak anı, toplumca tanınmış ve alanlarında isimleri duyulmuş kişilerin geçmişte yaşadıkları ya da şahit oldukları olayları, durumları anlattıkları yazı türüdür.

Some text here about the topic of discussion

• ​Anılar, yaşanabilecek olanı değil yaşanmış olanı anlatan yazı türleri olduğundan gerçeğe dayalıdır.

​

​

• Bu yönüyle anılar, yaşandığı dönemin ekonomik, toplumsal, siyasal, kültürel ve tarihî yapısını yansıtan birer belge niteliği taşır.

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

• ​Anı, insanların geçmişte yaşadığı olayları başkalarıyla paylaşma ihtiyacından ortaya çıkmıştır.

• Derin gözlem gücünün ürünü olan anılar, sade ve akıcı bir dille anlatılır.

• ​Anılar anlatılırken birinci kişi anlatımı kullanılır.

• ​Anıda anlatılanlar doğru, anı anlatımı samimi bir hava içinde olmalıdır.

​

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​

​Bu yazı türünün yazılma amaçları arasında; hayat tecrübelerini paylaşmak, olaylara açıklık kazandırmak, unutulmaya yüz tutan toplum değerlerini tanıtmak ve yaşatmak gibi unsurlar sayılabilir.

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​

Yazılı anlamda bilinen ilk anı örneği, milattan önce dördüncü yüzyılda Yunan tarihçi Ksenophon’un (Ksenöpon) yazdığı “Anabasis” adlı eserdir.

​

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​

• Türk edebiyatının yazılı ilk eserleri olan Kök Türk kitabeleri, birer söylev olmakla birlikte anı özelliklerini de taşımaktadır.

​

​

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​

XV. yüzyılda Babür Şah’ın yazdığı Babürname, edebiyatta bu türün ilk örneği olarak kabul edilmektedir.

​

​

​

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​

​XVII. yüzyılda Ebul Gazi Bahadır Han’ın yazdığı “Şecere-i Türk” yer yer anı özelliği taşıyan bir tarih kitabıdır.

​

​

​

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​

​Bunların dışında divan edebiyatında yazılan tezkire, gazavatname, vakayiname, menakıpname, sefaretname, seyahatname gibi türlerde anlatılan olaylar, tanınmış kişilerin hayatından örnekler de yer yer anı özelliği göstermektedir.

​

​

​

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​

​Tanzimat’la birlikte gelişen bu tür; II. Meşrutiyet sonrası edebiyatımızda tam olarak yerini bulmuştur.

​

​

​

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​

​XVII. yüzyılda Ebul Gazi Bahadır Han’ın yazdığı “Şecere-i Türk” yer yer anı özelliği taşıyan bir tarih kitabıdır.

​

​

​

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

• ​Tanzimat Dönemi’nde anı türünün diğer türlerle iç içe verilmesi söz konusudur.

​​

​

• Bu türün Batılı anlamda ilk örnekleri Servetifünun Dönemi’nde verilmiştir. Halit Ziya Uşaklıgil’in Kırk Yıl adlı eseri, Batılı anlamda anı türünün ilk örnekleri arasındadır.

​

​

​

​

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​Tanzimat Dönemi

• ​Akif Paşa: Tabsıra

• ​Ziya Paşa: Defter-i Amal

• ​Namık Kemal: Magosa Mektupları

• ​Muallim Naci: Ömer’in Çocukluğu

• ​Ahmet Mithat Efendi: Menfa

​

​

​

​

​

​

Some text here about the topic of discussion

​Servetifünun Dönemi Türk Edebiyatında Anı

​

Bu dönemde yazılan anılarda; Servetifünun sanatçılarının bir araya gelişleri, amaçları, dönemin diğer aydınlarıyla olan tartışmaları işlenmiştir.

​

​

​

​

​

​

Some text here about the topic of discussion

​Servetifünun Dönemi Türk Edebiyatında Anı

• ​Ahmet İhsan Tokgöz: Matbuat Hatıralarım

• ​Ahmet Rasim: Falaka, Gecelerim, Eşkâl-i Zaman

• ​Hüseyin Cahit: Kavgalarım, Siyasal Hatıralar, Edebî Hatıralar

• ​Halit Ziya Uşaklıgil: Kırk Yıl, Saray ve Ötesi, Bir Acı Hikâye

​

​

​

​

​

​

​

​

Some text here about the topic of discussion

​

Milli Edebiyat Dönemi

​

• Yakup Kadri Karaosmanoğlu: Zoraki Diplomat, Politikada 45 Yıl

• ​Yusuf Ziya Ortaç: Portreler, Bizim Yokuş

• ​Halide Edip Adıvar: Türkün Ateşle İmtihanı, Mor Salkımlı Ev

• ​Falih Rıfkı Atay: Çankaya, Zeytindağı, Ateş ve Güneş, Batış Yılları, Atatürk’ün Bana Anlattıkları

​

​

​

​

​

​

​

​

Some text here about the topic of discussion

• ​Anı, başlı başına edebî tür olsa da bir hikâye veya romana da kaynaklık edebilir.

​​

​

• Yazar çoğu zaman kurmaca ile eserini oluştururken kimi zaman da yaşadıkları, şahit oldukları, roman veya hikâyeye konu olur.

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​Ömer Seyfettin’in çocukluk yıllarındaki anılarına dayanan üç-dört öyküsü vardır.

​

Bunlardan At adlı öyküsü, aynı zamanda onun ilk öyküsü olma özelliğini taşır. Bunun dışında “İlk Namaz”, “Ant” ve “Kaşağı”, onun çocukluk yıllarını neredeyse bir anı niteliğinde sergiler özelliktedir.

​

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​

​Yine edebiyatımızda Orhan Kemal’in “Sağ İç” hikâyesi, çocukluğuna ait hikâyeleri anlatmaktadır.

​

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​

​Peyami Safa’nın “Dokuzuncu Hariciye Koğuşu” romanı bir anıdan hareketle yazılmıştır.

​

​

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

Multiple Choice

Halide Edip Adıvar'ın anı türündeki eseri hangisidir?

• Vurun Kahpeye

• Mor Salkımlı Ev

• Sinekli Bakkal

• Ateşten Gömlek

Poll

Anı yazmak diğer edebi türlere göre daha kolay mıdır zor mudur?

• Kolay

• Zor

Open Ended

Anı türünün yazılma amaçları nedir?