TARİH 10. SINIF

TARİH 10. SINIF

By Busra Dede

​TIMAR

Osmanlı Devleti’nin en temel kurumlarından biridir. Eyâlet yönetimi esas itibariyle tımar sistemine dayanır. Ayrıca devletin ekonomik, sosyal, ziraî politikaları ile askerî teşkilatı ve vergi düzeni de tımar sistemi ile iç içedir. Tımar sistemi, en kısa biçimiyle, bir kısım asker ve devlet görevlilerine belirli bölgelerden vergi kaynaklarının ayrılması ve buna karşılık onlardan devlet için hizmetbeklenmesi usulü idi. ​

Some text here about the topic of discussion

​Devletin tımar için ayırdığı, miktarı belirlenmiş vergi kaynaklarına ise genel olarak dirlik denirdi. Tımar sahibi, kendisine dirlik olarak ayrılmış gelir kaynaklarının mülkiyeti üzerinde hak iddia edemeyip, yanlızca vergi gelirlerini toplama hakkına sahipti. Esas itibariyle vergi gelirlerinden oluşan tımarı, yalnız toprağa dayalı vergiler değil, şahıslardan ve konar-göçer cemaatlerden alınan vergiler ile birtakım suç ve cezalara ait vergiler de oluşturmakta idi.​

Some text here about the topic of discussion

​İmparatorluğun büyük bir bölümünü oluşturan ve saliyânesiz eyâletler olarak isimlendirilen tipik Osmanlı eyâletlerinde tımar sistemi uygulanırdı. İlk Osmanlı hükümdarı Osman Gazi zamanından itibaren uygulanan ve zamanla geliştirilen bu sistem, büyük bir imparatorluk ordusunu Ortaçağ ekonomisine dayanarak ayakta tutabilme kaygısından doğmuş ve imparatorluğun eyâlet yönetimi ile malî, sosyal ve ziraî politikalarına şekil vermiştir. Nitekim bu politikaların hemen hemen hepsi, devletin askerî ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla geliştirilmişti

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​Para darlığı Ortadoğu devletlerinin temel sorunlarından biriydi. Altın ve daha önemli olan gümüş, para sisteminin temeliydi. Bu metallerin kıtlığı karşısında devlet, büyük çaplı girişimler, özellikle de beslediği büyük bir ordu için para bulmakta zorlanırdı. Öte yandan, aynı nedenlerden dolayı köylüler de en önemli vergi olan tahıl öşrünü nakit olarak ödeyemedikleri için, ürün olarak öderlerdi

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​Bu sistemde sipahi, gelir kaynağı olan köyde yaşar, ürün olarak ödenen bir vergi olan öşrü de kolayca toplayabilirdi. Böylece asker, mültezimin yerini alır, öşrü nakde çevirme sorumluluğunu da üstlenirdi. Böylesi bir sistemin bir üstünlüğü de, Ortaçağ ordularının temel ögesi sipahinin yaşadığı köyde atına kolayca bakabilmesiydi.Tımar sistemi ile devlet çok fonksiyonlu bir uygulamayı gerçekleştirmiş oluyordu. Devlet, vergileri kaynağında toplama işlemini tımar sahibi olan görevlilere bırakıyordu

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

Tımar sisteminde reâyâ, sipahi ve devlet olmak üzere üç temel taraf bulunmaktaydı. Bu sistemde tımara verilen toprağın mülkiyeti devlete aitti. Tımar sahibi olan sipahi ise devlete ait toprağı işleten, devletin reâyâdan alacağı vergileri kendi adına toplayan devlet görevlisi konumundaydı. Topladığı vergi gelirlerinin bir kısmını kendisine ayırmakta, kalan kısmı ile asker besleyip savaşlara beslediği askerler ile katılmaktaydı. Bu haliyle sipahi devlete ait toprağı işleten bir kimseydi ve reâyâ üzerinde herhangi bir tasarruf yetkisi bulunmamaktaydı. Sorumluluğu altında olan topraklarda padişahın otoritesini temsil etmekteydi. Reâyâ ise üzerinde yaşadığı toprakları işleyip vergisini sipahiye vermek zorundaydı.

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​Başta padişah olmak üzere padişahın oğulları, kızları, annesi ve kızkardeşleri ile vezir-i azam, vezirler, beylerbeyileri ve sancakbeyleri gibi yüksek dereceli devlet görevlilerine verilen yıllık geliri 100.000 akçeden çok olan dirliklere hâs denirdi. Yıllık geliri 20 bin akçenin altındaki sipahilere verilen dirliklere ise tımar denilmekteydi. Tımar sisteminde dirliklerin büyük bir bölümünü tımarlı sipahilere verilen dirlikler oluşturmaktaydı.

​Tımar sisteminde hâs ve zeâmetler, sahiplerine görevleri devam ettiği sürece verilirdi. Görevleri sona erdiğinde, yerlerine atananlar aynı dirlikleri tasarruf ederlerdi. Oysa tımar, sipahiye kanuna aykırı bir davranışı olmadığı sürece ömür boyu verilirdi

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

​Bir yönetim kurumu olarak tımar sistemi, beylerbeyinden tımarlı sipahiye kadar, padişahın eyâletlerdeki yürütme gücünü temsil ederdi. Tımarlı sipahilerin çeşitli yöneticilik görevleri vardı. Kırsal alandaki reâyânın korunmasıyla yükümlü bir tür polis gücü oluşturdukları gibi, tımar olarak ayrılmış vergilerin toplanmasında ve devletin mülkiyetindeki tımar topraklarına ait yasaların uygulanmasında önemli görevler üstlenirlerdi.Bu düzen içinde uygulanan tımar sistemi, bir yandan Osmanlı Devleti’ne her an savaşa hazır, askerî donanımı yerinde büyük bir atlı ordusu sağlıyordu Diğer yandan da devletin geniş sınırları içinde köylere kadar ağ gibi yayılmış bir güvenlik kuvvetini oluşturuyordu. Ayrıca merkezden toplanması son derece güç olan vergilerin alınması ve birtakım yükümlülükler ve hizmetler karşılığı olarak kullanılması, bu sistemin getirdiği önemli bir uygulamaydı

Subject | Subject

Some text here about the topic of discussion

Poll

Osmanlı devletinde tımar sisteminin uygulandığı topraklar aşağıdakilerden hangisini kapsamaktadır?

• MÜLK ARAZİ

• MİRİ ARAZİ

• VAKIF ARAZİ

• MERA

Fill in the Blanks

Devletin tımar için ayırdığı, miktarı belirlenmiş vergi kaynaklarına ise genel olarak

denir

Open Ended

TIMAR SİSTEMİNDEKİ DİRLİKLERİN İSİMLERİNİ AÇIKLAMALARI İLE YAZINIZ .