Αρχαία Γλώσσα Γ' Γυμνασίου

Γ' τάξη, 2η ενότητα, Θυσία για την πατρίδα​

​

Λυσίας, Ἐπιτάφιος τοῖς Κορινθίων βοηθοῖς 79-81​

ΚΕΙΜΕΝΟ:

Ὥστε προσήκει τούτους εὐδαιμονεστάτους ἡγεῖσθαι, οἵτινες ὑπὲρ μεγίστων καὶ καλλίστων κινδυνεύσαντες οὕτω τὸν βίον ἐτελεύτησαν, οὐκ ἐπιτρέψαντες περὶ αὑτῶν τῇ τύχῃ, οὐδ’ ἀναμείναντες τὸν αὐτόματον θάνατον, ἀλλ’ ἐκλεξάμενοι τὸν κάλλιστον. Καὶ γάρ τοι ἀγήρατοι μὲν αὐτῶν αἱ μνῆμαι, ζηλωταὶ δὲ ὑπὸ πάντων ἀνθρώπων αἱ τιμαί· οἳ πενθοῦνται μὲν διὰ τὴν φύσιν ὡς θνητοί, ὑμνοῦνται δὲ ὡς ἀθάνατοι διὰ τὴν ἀρετήν. Καὶ γάρ τοι θάπτονται δημοσίᾳ, καὶ ἀγῶνες τίθενται ἐπ’ αὐτοῖς ῥώμης καὶ σοφίας καὶ πλούτου, ὡς ἀξίους ὄντας τοὺς ἐν τῷ πολέμῳ τετελευτηκότας ταῖς αὐταῖς τιμαῖς καὶ τοὺς ἀθανάτους τιμᾶσθαι. Ἐγὼ μὲν οὖν αὐτοὺς καὶ μακαρίζω τοῦ θανάτου καὶ ζηλῶ, καὶ μόνοις τούτοις ἀνθρώπων οἶμαι κρεῖττον εἶναι γενέσθαι, οἵτινες, ἐπειδὴ θνητῶν σωμάτων ἔτυχον, ἀθάνατον μνήμην διὰ τὴν ἀρετὴν αὑτῶν κατέλιπον.

Σημ. Ο λόγος γράφτηκε προς τιμήν των νεκρών του Κορινθιακού πολέμου (395–386 π.Χ.), αλλά δεν είναι πιθανό να εκφωνήθηκε από τον ίδιο τον Λυσία, επειδή ήταν μέτοικος.

​

​ΜΕΡΙΚΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ:

​Μετά την ήττα της Αθήνας στον Πελοποννησιακό Πόλεμο (404 π.Χ.), εγκαθιδρύθηκε στην Ελλάδα η ηγεμονία της Σπάρτης. Η Σπάρτη έστειλε στην Ασία τον βασιλιά Αγησίλαο για να απελευθερώσει τις εκεί ελληνικές πόλεις. Τότε η Περσία, για αντιπερισπασμό, έστειλε άφθονο χρυσό στην Ελλάδα για να υποκινήσει τους Έλληνες σε εξέγερση κατά της Σπάρτης, ώστε να την αναγκάσουν να ανακαλέσει τον Αγησίλαο στην Ελλάδα. Έτσι άρχισε ο λεγόμενος Βοιωτικός ή Κορινθιακός Πόλεμος (395-386 π.Χ.), κατά τον οποίο όλοι οι Έλληνες αγωνίστηκαν εναντίον της ηγεμονίας της Σπάρτης.Τα κυριότερα επεισόδια του πολέμου αυτού (που διεξήχθη στη Βοιωτία και στην περιοχή της Κορίνθου) ήταν η μάχη της Αλιάρτου, στην οποία φονεύθηκε ο Λύσανδρος, και οι νίκες των Σπαρτιατών στον ποταμό Νεμέα και στην Κορώνεια, αλλά και η ήττα τους στη ναυμαχία της Κνίδου και η καταστροφή μιας μόρας τους από τον Ιφικράτη και τους πελταστές του. Ο πόλεμος τελείωσε με την επονείδιστη Ανταλκίδειο Ειρήνη, το 386 π.Χ.

συντάκτης Νεκτάριος Κατσιλιώτης · 24 Μαΐου, 2014​ του ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ ΑΡΕΤΑΙΟΥ

ΤΑ ΡΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ:

προσήκει, ἐτελεύτησαν,πενθοῦνται,ὑμνοῦνται, θάπτονται, τίθενται, μακαρίζω, ζηλῶ, οἶμαι, ἔτυχον, κατέλιπον

​ ΑΡΧΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΡΗΜΑΤΩΝ:

προσήκει =απρόσωπο ρήμα

​τελευτάω - ῶ, Ιων. τελευτέω, Παρ. ἐτελεύτων μέλ. τελευτήσω, αορ.ἐτελεύτησα, παρκ. τετελεύτηκα,υπερ. ἐτετελεύκειν — Παθ., Μέσ. μέλ. τελευτήσομαι· αόρ. ἐτελευτήθην

​πενθέω-ῶ, παρτ. ἐπένθουν, μελ.(συμ-) πενθήσω, αόρ. ἐπένθησα, παρκ. (συμ-)πεπένθηκα

​ὑμνέω -ὑμνῶ, Παρατα. ὕμνουν, μελ. ὑμνήσω, αορ. ὕμνησα, παρ ὕμνηκα

​θάπτομαι, παρ. ἐθαπτόμην, μελ. ταφήσομαι, αόρ. ἐτάφην, παρκμ. τέθαμμαι, υπερσ. ἐτεθάμμην

τίθεμαι: β'συζυγία ρημάτων​, παρτ. ἐτιθέμην, μελλ. θήσομαι, αορ. ἐθέμην, παρακμ τέθειμαι, υπερ. ἐτεθείμην μακαρίζω:​ παρτ. ἐμακάριζον, μελλ. μακαριῶ, αορ.ἐμακάρισα

​Ζηλόω - ζηλῶ , παρτ. ἐζήλουν, μελ. ζηλώσω, αορ. ἐζήλωσα, παρκ. ἐζήλωκα

​Το οἶμαι, σημαίνει νομίζω και έχει ακόμη έναν τύπο που γράφεται οἴομαι. παρατ. ᾠόμην, μέλ. οἰήσομαι, αόρ. ᾠήθην

​τυγχάνω, παρ.ἐτύγχανον, μέλ. τεύξομαι· αόρ. βʹ ἔτῠχον, παρακ. τέτευχα, υπερσ. ἐτετυχήκειν — Παθ., αόρ. ἐτεύχθην

σύνθετο με την πρόθεση κατά και το ρήμα ​λείπω μέλ. λείψω, αόρ. βʹ ἔλῐπον, παρακ. λέλοιπα, υπερσ. ἐλελοίπειν

​​

​ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ:

Ὥστε προσήκει τούτους εὐδαιμονεστάτους ἡγεῖσθαι

• οἵτινες ὑπὲρ μεγίστων καὶ καλλίστων κινδυνεύσαντες οὕτω τὸν βίον ἐτελεύτησαν, οὐκ ἐπιτρέψαντες περὶ αὑτῶν τῇ τύχῃ, οὐδ’ ἀναμείναντες τὸν αὐτόματον θάνατον, ἀλλ’ ἐκλεξάμενοι τὸν κάλλιστον

• Καὶ γάρ τοι ἀγήρατοι μὲν αὐτῶν αἱ μνῆμαι (εἰσί)  

​

• ζηλωταὶ δὲ (εἰσί) ὑπὸ πάντων ἀνθρώπων αἱ τιμαί 

• οἳ πενθοῦνται μὲν διὰ τὴν φύσιν ὡς θνητοί

• ὑμνοῦνται δὲ ὡς ἀθάνατοι διὰ τὴν ἀρετήν

• Καὶ γάρ τοι θάπτονται δημοσίᾳ

• καὶ ἀγῶνες τίθενται ἐπ’ αὐτοῖς ῥώμης καὶ σοφίας καὶ πλούτου, ὡς ἀξίους ὄντας τοὺς ἐν τῷ πολέμῳ τετελευτηκότας ταῖς αὐταῖς τιμαῖς καὶ τοὺς ἀθανάτους τιμᾶσθαι,

• Ἐγὼ μὲν οὖν αὐτοὺς καὶ μακαρίζω τοῦ θανάτου

  • (Ἐγὼ μὲν οὖν αὐτοὺς τοῦ θανάτου) ζηλῶ 

• καὶ μόνοις τούτοις ἀνθρώπων οἶμαι κρεῖττον εἶναι γενέσθαι

  • οἵτινες ἀθάνατον μνήμην διὰ τὴν ἀρετὴν αὑτῶν κατέλιπον.

  • ἐπειδὴ θνητῶν σωμάτων ἔτυχον  

​

* Το κείμενο αποτελείται από ​10 κύριες προτάσεις, 2 αναφορικές προσδιοριστικές και 1α χρονική.

Στο κείμενο της ενότητας υπάρχουν κάποιοι τύποι όπως π.χ μεγίστων, καλλίστων κλπ. Εδώ κάνουμε λόγο για τους βαθμούς των επιθέτων και για τα παραθετικά (επιθέτων και επιρρημάτων).

Πρέπει να θυμηθούμε τι είναι τα επίθετα και τα επιρήμματα, πώς τα κατηγοριοποιούμε και στη συνέχεια αναλύουμε τους βαθμούς των επιθέτων και τα παραθετικά (επιθέτων και επιρημμάτων).​

Οι βαθμοί των επιθέτων και των επιρρημάτων είναι: ο θετικός, ο συγκριτικός και ο υπερθετικός.​

ΘΕΤΙΚΟΣ: παρουσιάζει απλά την ιδιότητα του επιθέτου.

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ: όταν το επίθετο έχει την ιδιότητα σε ανώτερο βαθμό σε σύγκριση με πολλά άλλα.

ΥΠΕΡΘΕΤΙΚΟΣ:όταν το επίθετο έχει την ιδιότητα σε ανώτατο βαθμό με όλα τα άλλα.​

​Ο συγκριτικός και ο υπερθετικός αποτελούν τα παραθετικά.

​Ο όρος παραθετικό, προέρχεται από το ρήμα παρατίθημι (παρά +θέτω) αλλά σημασιολογικά προέρχεται από το γαλλικό comparer πού σημαίνει συγκρίνω -παρομοιάζω.

Σχηματίζονται μονολεκτικά και περιφραστικά.​

​

ΟΜΑΛΑ ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΓΙΑ:

ΔΕΥΤΕΡΟΚΛΙΤΑ ΕΠΙΘΕΤΑ ΚΑΙ

ΤΡΙΤΟΚΛΙΤΑ ΕΠΙΘΕΤΑ​

​

ΔΕΥΤΕΡΟΚΛΙΤΑ ΕΠΙΘΕΤΑ​

Συγκριτικός βαθμός Υπερθετικός βαθμός

-ό/ώτερος, - ο/ωτέρα, -ό/ώτερον ό/ώτατος, -ο/ωτάτη, -ό/ώτατον

π.χ. ξηρότερος, ξηροτέρα, ξηρότερον π.χ. ξηρότατος, ξηροτάτη, ξηρότατον

σοφώτερος, σοφωτέρα, σοφώτερον σοφώτατος, σοφωτάτη, σοφώτατον

Πότε χρησιμοποιούμε -ο και πότε -ω;

Εάν το επίθετο έχει μακρά παραλήγουσα τα παραθετικά παίρνουν -ο

Εάν το επίθετο έχει ​βραχύχρονη παραλήγουσα τα παραθετικά παίρνουν -ω

​

ΟΜΑΛΑ ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ

ΤΡΙΤΟΚΛΙΤΩΝ ΕΠΙΘΕΤΩΝ​ ΜΕ ΚΑΤΑΛΗΞΕΙΣ:

-ης, -ης, -ες και -ων, -ων, -ον​

Συγκριτικός βαθμός Υπερθετικός βαθμός

-έστερος, -εστέρα, -έστερον​ -έστατος, -εστάτη, -έστατον

π.χ. πενέστερος, πενεστέρα, πενέστερον​πενέστατος,πενεστάτη,πενέστατον (πένης =φτωχός)

π.χ​. σωφρονέστερος, σωφρονεστέρα, σωφρονέστερον

σωφρονέστατος, σωφρονεστάτη, σωφρονέστατον​ (σώφρων =φρόνιμος, συνετός, εγκρατής)

​

ΑΝΩΜΑΛΑ ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ

Ορισμένα επίθετα, δημιουργούν τα παραθετικά με διαφορετικές καταλήξεις από αυτές που γνωρίζουμε. Τα παραθετικά σε αυτή την περίπτωση ονομάζονται ανώμαλα. ​Τα επίθετα που σχηματίζουν ανώμαλα τα παραθετικά τους είναι 12 συνολικά.

Θετικός	Συγκριτικός		Υπερθετικός	​
1.αἰσχρός	ὁ, ἡ αἰσχίων	τὸ αἴσχιον	αἴσχιστος	​
2.ἐχθρὸς	ὁ, ἡ ἐχθίων	τὸ ἔχθιον	ἔχθιστος	​
​	και ομαλά	ἐχθρό-τερος	ἐχθρό-τατος	​
3.ἡδὺς	ὁ, ἡ ἡδίων	τὸ ἥδιον	ἥδιστος	​
4.καλός	ὁ, ἡ καλλίων	τὸ κάλλιον	κάλλιστος	​
5.μέγας	ὁ, ἡ μείζων	τὸ μεῖζον	μέγιστος	​
6.ῥᾴδιος	ὁ, ἡ ῥᾴων	τὸ ῥᾷον	ῥᾷστος	​
7.ταχύς	ὁ, ἡ θάττων	τὸ θᾶττον	τάχιστος	​
				​
					​
				​
				​
				​
				​
	​			​
	​			​
	​
				​
				​
				​

ἀγαθὸς	ὁ, ἡ ἀμείνων	τὸ ἄμεινον	ἄριστος	​	​
»	ὁ, ἡ βελτίων	τὸ βέλτιον	βέλτιστος	​	​
»	ὁ, ἡ κρείττων	τὸ κρεῖττον	κράτιστος	​	​
»	ὁ, ἡ λῴων	τὸ λῷον	λῷστος	​	​
9.κακός	ὁ, ἡ κακίων	τὸ κάκιον	κάκιστος	​	​
»	ὁ, ἡ χείρων	τὸ χεῖρον	χείριστος	​	​
	​			​	​
	​			​	​
μικρός	​	μικρό-τερος	μικρό-τατος	​	​
»	ὁ, ἡ ἐλάττων	τὸ ἔλαττον	ἐλάχιστος	​	​
»	ὁ, ἡ ἥττων	τὸ ἧττον	επίρρ. ἥκιστα	​	​
11.ὀλίγος	ὁ, ἡ μείων	τὸ μεῖον	ὀλίγιστος	​	​
12.πολὺς	ὁ, ἡ πλείων	τὸ πλέον	πλεῖστος	​	​

ΚΛΙΣΗ ΑΝΩΜΑΛΩΝ ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΩΝ

​

.

Ενικός αριθμός
ον.	ὁ	ἡ	βελτίων	τὸ	βέλτιον
γεν.	τοῦ	τῆς	βελτίον-ος	τοῦ	βελτίον-ος
δοτ.	τῷ	τῇ	βελτίον-ι	τῷ	βελτίον-ι
αιτ.	τὸν	τὴν	βελτίον-α	τὸ	βέλτιον
κλ.	(ὦ)		βέλτιον	(ὦ)	βέλτιον
Πληθυντικός αριθμός
ον.	οἱ	αἱ	βελτίον-ες ή βελτίους	τὰ	βελτίον-α
γεν.	τῶν		βελτιόν-ων	τῶν	βελτιόν-ων
δοτ.	τοῖς	ταῖς	βελτίοσι(ν)	τοῖς	βελτίοσι(ν)
αιτ.	τοὺς	τὰς	βελτίον-ας	τὰ	βελτίον-α
κλ.	(ὦ)		βελτίον-ες ή βελτίους	(ὦ)	βελτίον-α

 

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

​

​Επομένως ταιριάζει να θεωρούμε πολύ ευτυχισμένους αυτούς οι οποίοι, αφού διακινδύνευσαν για τα πιο μεγάλα και τα πιο ωραία, πέθαναν μ’ αυτό τον τρόπο, χωρίς να εμπιστευτούν τους εαυτούς τους στην τύχη ούτε να περιμένουν τον φυσικό θάνατο, αλλά διαλέγοντας τον ωραιότερο θάνατο. Και γι’ αυτό βέβαια οι αναμνήσεις γι’ αυτούς θα είναι αγέραστες και οι τιμές αξιοζήλευτες απ’ όλους τους ανθρώπους· αυτοί πενθούνται βέβαια λόγω της φύσης τους ως θνητοί, υμνούνται όμως λόγω της γενναιότητάς τους ως αθάνατοι. Και γι’ αυτό βέβαια θάβονται με δημόσια φροντίδα και καθιερώνονται προς τιμήν τους αγώνες δύναμης, σοφίας και πλούτου, με την ιδέα ότι είναι άξιοι αυτοί που έχουν σκοτωθεί στον πόλεμο να τιμούνται με τις ίδιες τιμές με τους αθάνατους. Εγώ λοιπόν αυτούς και καλοτυχίζω για το θάνατό τους και τους ζηλεύω, και νομίζω ότι μόνο αυτοί από τους ανθρώπους άξιζαν περισσότερο να ζήσουν, οι οποίοι, αφού είχαν σώματα θνητά, άφησαν πίσω λόγω της γενναιότητάς τους αθάνατη μνήμη.