Pan Tadeusz - lekcja 3

Pan Tadeusz

lekcja 3​

SZLACHECKIE OBYCZAJE I TRADYCJE

​

​

​

​

​

​

OPRACOWAŁA: MGR IGA ZAWADSKA​

​

​

​

ŻUPAN - szata wierzchnia

KOŁPAK - nakrycie głowy

KONTUSZ​ - płaszcz, kamizelka, bez zapięcia

PAS​ KONTUSZOWY - wiązano nim kontusz

​KARABELA - szabla

SPODNIE

BACZMAGI​ - skórzane buty do kolan

STROJE BOHATERÓW

​Noszenie kontusza podczas Sejmu Czteroletniego

i po rozbiorach było wyrazem postawy patriotycznej

i określeniem swojej przynależności narodowej.

STROJE KOBIET

(…) Całe ubranie gotowe.

Zosia białą sukienkę wrzuciła przez głowę,

Chusteczkę batystową w ręku zwija tak cała wygląda biała jak lilija.

​

Zosia kładnie pończoszki białe, ażurowe,

I trzewiki warszawskie białe, atłasowe;

Tymczasem pokojowa sznurowała stanik…

​

​

​

​

​

Multiple Select

O jakich obyczajach/tradycjach jest mowa w utworze?

• O gościnności

• O zasiadaniu przy stole

• O przesądach związanych z polowaniem

• O modzie

• O chrzcie

ostoja polskości,

"Gość w dom, Bóg w dom" ​

gościnność

tradycja

patriotyzm​

DWOREK W SOPLICOWIE

​hierarchia w usadzaniu gości,

kultury należy uczyć się od starszych,

zwracać uwagę na: wiek, urząd, płeć​

​

PORZĄDEK​

Nauka o grzeczności Sędziego, aby upomnieć Tadeusza, który był rozproszony i nie usługiwał damom przy stole.

GRZECZNOŚĆ​

chłodziec litewski,

​czarna polewka (czernina),

​bigos, rosół,

polewka piwna dla pań,​

​zrazy, ryba niekrojona,

kawa​

​

​

SZLACHECKIE MENU​

​

SZLACHECKIE OBYCZAJE I TRAFYCJE

Multiple Select

Podanie Jackowi Soplicy czarnej polewki oznaczało:

• aprobatę uczuć Jacka Soplicy wobec Ewy Horeszkówny

• wymówienie gościny u Stolnika Horeszki

• że nie ma szans starać się o rękę Horeszkówny

• zachętę do dalszych odwiedzin rodziny Horeszków

Multiple Choice

Hrabia i Tadeusz podczas polowania zostali zaatakowani przez:

• Żubra

• Niedźwiedzia

• Wilka

• Łosia

Multiple Choice

Wojski grał podczas

• ślubu

• śniadania

• grzybobrania

• polowania

umiłowanie przyrody, forma rytuału - od wschodu do zachodu słońca​

​​POLOWANIE

tradycja, wystawna, chęć biesiadowania​

​​UCZTA

​

rozrywka głównie dla kobiet, Wojski uwielbiał zbierać muchomory na muchy​

​​GRZYBOBRANIE

podejmowanie decyzji, kłotliwość​

​​ZJAZDY I SEJMIKI

​

ROZRYWKI SZLACHTY

Multiple Select

Jak nazywa się ten grzyb?

• Pomarańczówka

• Kurka (Pieprznik jadalny)

• Kapelusznik

• Lisówka pomarańczowa

Multiple Select

Jak nazywają się te grzyby?

• Podgrzybki

• Maślaki

• Gołąbki

• Borowiki

sarmatyzm

styl życia, ideologia i obyczaje polskiej szlachty XVII i XVIII wieku. Przekonanie, że wywodzą się od starożytnego, wojowniczego ludu Sarmatów - wyższość polskiej kultury.

Multiple Choice

Sarmatyzm to:

• kierunek artystyczny w XVI w.

• kultura i obyczajowość polskiej szlachty

• prąd kulturowy rozwijający się w XVII w. w Europie

• epoka literacka po renesansie

Multiple Choice

Nazwa "sarmatyzm" pochodzi od:

• nazwiska jednego z XVII- wiecznych szlachciców

• nazwy najstarszego rodu szlacheckiego w Polsce

• miejscowości Sarmacja

• mitu o starożytnym ludzie Sarmatów

Multiple Choice

Symbol sarmackiej anarchii to:

• "liberum veto"

• "Polak-katolik"

• "Maryja-Królowa Polski"

• "Sapere aude"

Według starej tradycji polskiej obowiązywała hierarchia: z przodu szły dzieci z opiekunami, potem starszyzna, za nią panny, o pół kroku młodzież męska.Większość osób uczestniczących w grzybobraniu nawiązywała dużo nowych kontaktów.

JEDNA Z ZASAD

Szlachta wybierając się na grzybobranie, wkładała płócienne opończe, którymi osłaniała kontusze, a na głowy wkładali słomiane kapelusze.

PRZYGOTOWANIA

GRZYBOBRANIE

Multiple Choice

Co założyli na siebie goście Sędziego Soplicy, idąc na grzybobranie?

• kożuchy i kapelusze

• opończe i kapelusze

• płaszcze przeciwdeszczowe

• serdaki i kalosze

Multiple Choice

Czy był urodzaj grzybów?

• Nie, grzybów nie było wcale :-(

• Grzybów było bardzo mało.

• Grzybów było bardzo dużo.

• W zagajniku rosły tylko grzyby trujące.

Multiple Choice

Kto zbierał muchomory?

• Wojski

• chłopcy

• dziewczęta

• wszyscy

Multiple Choice

Czy grzyby trujące są pożyteczne?

• Tak, można je jeść w niewielkich ilościach

• Tak, są mieszkaniem dla owadów i ozdobą lasów

• Nie, należy je niszczyć

Multiple Choice

Do czego Wojskiemu mogły być potrzebne muchomory?

• do ozdoby

• do sporządzenia trucizny na muchy

• chciał je wszystkie zniszczyć

• nie wiedział, ze są trujące

Multiple Select

Które grzyby są trujące?

Multiple Choice

Wojski był mistrzem polowania na...

• jelenie

• muchy

• niedźwiedzie

• zające

WOJSKI NA GRZYBACH....

Otóż podczas grzybobrania Wojski zbiera... muchomory.

​

Grzyby te, zgodnie ze swoją nazwą, od wieków używane były do przygotowania trucizny na muchy. Suszono je, krojono na drobne kawałki i zalewano słodkim mlekiem. Aromat mikstury przyciągał owady. Po skosztowaniu nektaru muchy padały. Interpretatorzy "Pana Tadeusza" przyjęli więc zgodnie, że Wojski zbierał muchomory, by truć nimi owady. Tyle tylko, że w tekście słowa nie ma na ten temat. Za to Mickiewicz szczegółowo opisuje, jak Wojski tępił muchy swoją placką: ​

"Nosił skórzaną plackę: czasem w miejscu stanie, Duma długo i — muchę zabije na ścianie."