экожүйедегі энергия тасымалдау

​Экожүйедегі эенергия тасымалы

​9.3.1.2 - энергия ағымының тиімділігін есептеу

9.3.1.3 - энергия, биомасса және сандар пирамидаларын салыстыру

Оқушылар ойын картасындағы түстер арқылы төрт топқа бөлінеді​

Топқа бөлу

​

​Өткен тақырыпты қайталау

экранда берілген сұрақтарға тез әрі жылдам жауап беру

Open Ended

популяция дегеніміз не?

репродуктивті потенциял ұғымы

популяция қисық сызығының түрлері

​Қоректік тізбек дегеніміз не?

Тірі ағзалар энергияны қайдан алады?

Экологиялық ​ перамиданы қалай түсінесіз?

​

Жаңа сабақ

​қоретік тізбекте белгілі бір орыны алатын ағзалар тобы

қоректік деңгей:

​

өндірушілер

күннен энергия алатын, фотосинтезге қатысып органикалық заттар түзетін түзушілер​

​​продуценттер

​

тұтынушылар

І консументтер: фитофактар​

ІІ консумент: зоофактар

ІІІ консумент: талғамсыз қоретілер​

консументтер

ыдыратушылар

микроағзалар құрайды

бактерия, саңырауқұлақ​

редуценттнр

Алғаш рет графикалық модельді 1927ж америкалық зоолог Чарльз Элтон жасады​

​

​экологиялық перамида

​

​

​•Сандар пирамидасы (м2/даралар саны) - әртүрлі қоректік деңгейдегі организмдердің санын көрсетеді.

​•Биомасса пирамидасы-(г/м2)әрбір қоректік деңгейдегі тірі заттардың жалпы құрғақ салмағын сипаттайды.

​•Энергия пирамидасы- (Дж/м2 жыл)-қоректік деңгейдегі энергия ағынының немесе "өнімділігінің" шамасын көрсетеді.

​ағзалардың әрбір нақты қауымдастықтың қоректік тізбегіндегі энергия беру реті белгілі бір қоректік құрылымға ие болады. Оны әдетте экологиялық перамида түрінде бейнелейді

Бұл заңды 1942 жылы Р.Линдеман ашқандықтан, кейде оны «Линдеман заңы» деп те атайды.

​

Раймонд Линдеман

.Заттар мен энергия тасымалдануының әрбір кезеңінде шамамен 90 %- і жоғалады және олардың 1/10 бөлігі ғана келесі тұтынушыға көшеді. Организмдердің қоректік тізбегіндегі энергияның берілу заңы «10 % ереже» деп аталады.​

​10% ереже немес Раймонд Линдеман ережесі

Draw

қоректік деңгейді құрастырыңыз?

Fill in the Blanks

1.топ: он пайыздық ереже

2.топ: қоректік тор

3.топ: қоректік тізбек

4.топ: экологиялық перамида