การดำรงชีวิตของพืช

การด ารงชีวิตของพืช

Multiple Choice

สไลด์ที่ 1 คำถาม

• 1

• 2

• 3

• 4

การจ าแนกประเภทของพืช
(Kingdom plantae)

พืชไม่มีท่อล าเลียง

Nonvascular plant

พืชมีท่อล าเลียง

vascular plant

พืชไม่มีเมล็ด

Seedless plant

พืชมีเมล็ด

Seed plant

พืชไม่มีดอก

Gymnosperm

พืชมีดอก

Angipsperm

พืชใบเลี้ยงเดี่ยว

พืชใบเลี้ยงคู่

ข้อแตกต่างระหว่างพืชใบเลี้ยงเดี่ยวและพืชใบเลี้ยงคู่

องค์ประกอบ

พืชใบเลี้ยงเดี่ยว

พืชใบเลี้ยงคู่

จ ำนวนใบเลี้ยง

1 ใบ

2 ใบ

ข้อและปล้องบนล ำต้น

มองเห็นชัดเจน

มองเห็นไม่ชัดเจน

เนื้อเยื่อล ำเลียง

กระจำยทั่วล ำต้น

เรียงตัวเป็นระเบียบในแนวรัศมี

เส้นใบ

เรียงตัวขนำน

แตกแขนงเป็นร่ำงแห

ระบบรำก

รำกฝอย

รำกแก้วและรำกฝอย

จ ำนวนกลีบดอก

3 กลีบ ทวีคูณ 3

4-5 กลีบ หรือ ทวีคูณของ 4-5

ตัวอย่ำง

ข้ำว อ้อย ตะไคร้
ข้ำวโพด มะพร้ำว
ตำล ไผ่ หญ้ำ

มะม่วง ยำง สัก มะละกอ
มะยม มะขำม มะนำว ลีลำวดี
ชงโค

7

เนื้อเยื่อพืช (Plant Tissues)

ประเภทของเนื้อเยื่อ
I. จ ำแนกตำมหน้ำที่ ได้ 3 ระบบ
1. Dermal system

: epidermis, cork

2. Fundamental system

: parenchyma, collenchyma, sclerenchyma

3. Vascular system : xylem, phloem
II. จ ำแนกตำมกำรเจริญเติบโต ได้ 2 ชนิด
1. Primary tissue

: เนื้อเยื่อที่อยู่ในกำรเจริญปฐมภูมิ (primary growth)

2. Secondary tissue : เนื้อเยื่อที่อยู่ในกำรเจริญทุติยภูมิ (secondary growth)
III. จ ำแนกตำมควำมสำมำรถในกำรแบ่งตัว ได้ 2 ชนิด
1. Meristematic tissue (เนื้อเยื่อเจริญ)
2. Permanent tissue (เนื้อเยื่อถำวร)

1.Dermal tissue (เนื้อเยื่อบุผิว)

2.Vascular tissue (เนื้อเยื่อล ำเลียง)

3.Ground tissue (เนื้อเยื่อพื้นฐำน)

เนื้อเยื่อพืชแบ่งออกได้เป็น 3 ระบบ

ได้แก่

เนื้อเยื่อพืช (Plant Tissue) คือ กลุ่มเซลล์พืชที่อยู่

รวมกัน อำจมีรูปร่ำงเหมือนกันหรือแตกต่ำงกันก็ได้แต่จะอยู่ร่วมกัน
เพื่อท ำหน้ำที่เดียวกัน

เนื้อเยื่อพืช แบ่งออกได้เป็น 2 ประเภท คือ

1. เนื้อเยื่อเจริญ ( Meristematic tissue)
2. เนื้อเยื่อถำวร (Permanaent tissue

การจัดจ าแนกประเภทของเนื้อเยื่อพืช :

ประกอบขึ้นจำกเซลล์ที่ยังสำมำรถแบ่งเซลล์ได้อยู่แบ่งออกได้เป็น 3
ชนิด คือ
1. เนื้อเยื่อเจริญส่วนปลาย (Apical Meristem)

- พบในพืชทุกชนิด ท ำให้พืชมีกำรเติบโตในแนวสูงขึ้น

(Primary Growth)

- แบ่งออกเป็น 2 ชนิดขึ้นกับต ำแหน่ง คือ เนื้อเยื่อเจริญปลำย

รำก (Root Apical Meristem) และเนื้อเยื่อเจริญปลำยยอด
(Shoot Apical Meristem)

เนื้อเยื่อเจริญ (Meristematic Tissue)

Apical Meristem : เนื้อเยื่อเจริญปลำยยอดและปลำยรำก

Apical meristem

2. เนื้อเยื่อเจริญด้านข้าง (Lateral Meristem)

พบในพืชใบเลี้ยงคู่เป็นส่วนใหญ่ ท ำให้พืชมีกำรเติบโตในแนวด้ำน

กว้ำง (Secondary Growth) แบ่งออกเป็น 2 ชนิด คือ

- Vascular Cambium ส ำหรับสร้ำงเนื้อเยื่อล ำเลียง และ

- Cork Cambium ส ำหรับสร้ำงเนื้อเยื่อในชั้น Periderm

(ส่วนหนึ่งของเปลือกไม้)

15

Cork cambium

Vascular cambium

Secondary xylem

Secondary Meristem / Lateral Meristem
(Vascular cambium & Cork cambium)

3. เนื้อเยื่อเจริญระหว่างข้อ (Intercalary Meristem)
-

พบในพืชใบเลี้ยงเดี่ยว ท ำให้พืชมีกำรเติบโตในแนวสูงขึ้น

(Primary Growth)

เนื้อเยื่อเจริญ (Meristematic tissue)

เนื้อเยื่อเจริญด้ำนข้ำง

Lateral M.

เนื้อเยื่อเจริญระหว่างข้อ

Intercalary M.

เนื้อเยื่อเจริญส่วนปลาย

Apical M.

วาสคิวลาร์ แคมเบียม

(Vascular C.)

คอร์ก แคมเบียม

(Cork C.)

20

รูปตัดตำมยำว (LS) ของล ำต้น

แสดงชั้นต่ำงๆ ในกำรเจริญ ระยะ
ปฐมภูมิ (primary growth) & กำร
เจริญระยะทุติยภูมิ (secondary
growth)

Biology 3 : Plant Tissues

ชีววิทยา 3 โรงเรียนฟากกว๊านวิทยาคม

เนื้อเยื่อถาวร (Permanent tissue) :

เนื้อเยื่อที่เจริญเติบโตเต็มที่แล้วกลุ่มเซลล์ที่เจริญเปลี่ยนแปลงมำ
จำกเนื้อเยื่อเจริญจะไม่มีกำรแบ่งเซลล์อีกต่อไป มีกำรเปลี่ยนแปลง
รูปร่ำง ขนำด เพื่อไปท ำหน้ำที่เฉพำะอย่ำง

1. เนื้อเยื่อถาวรเชิงเดี่ยว(Simper Permanent

tissues ) ประกอบด้วยเซลล์ชนิดเดียวกันล้วน ๆ ท ำหน้ำที่อย่ำง
เดียวกัน ได้แก่ เอพิเดอร์มิส พำเรงคิมำ คอลเลงคิมำ สเกอเรงคิมำ

2. เนื้อเยื่อถาวรเชิงซ้อน (Compound

Permanent tissues) ประกอบด้วยเซลล์หลำยชนิดรวมกัน
เพื่อท ำหน้ำที่เนื้อเยื่อล ำเลียง (Vascular tissue) ได้แก่ ไซเล็ม
(Xylem)และโฟลเอ็ม(Phloem

22

เนื้อเยื่อถำวร (Permanent Tissue) :

จ ำแนกชนิดตำมลักษณะของเซลล์ที่มำประกอบ
1. เนื้อเยื่อถำวรเชิงเดี่ยว (Simple permanent tissue) ได้แก่
epidermis
parenchyma
collenchyma
sclerenchyma (sclereid & fiber)
cork
2. เนื้อเยื่อถำวรเชิงซ้อน (Complex permanent tissue) ได้แก่
xylem & phloem

เนื้อเยื่อถำวร (Permanent Tissue)

เนื้อเยื่อถำวร (Permanent Tissue) เป็นเนื้อเยื่อที่

ประกอบขึ้นจากเซลล์ที่ไม่แบ่งเซลล์ อาจจะมีการเปลี่ยนแปลง
รูปร่างเพื่อท าหน้าที่เฉพาะอย่างแล้ว แบ่งออกได้เป็น 2 กลุ่มหลัก
คือ

เนื้อเยื่อถำวรเชิงเดี่ยว(Simple Tissue) ประกอบขึ้น

จากเซลล์เพียงชนิดเดียว

เนื้อเยื่อถำวรเชิงซ้อน (Complex Tissue)ประกอบ

ขึ้นจากเซลล์มากกว่า 1 ชนิด

เนื้อเยื่อถาวร(Permanent tissue)

เนื้อเยื่อถาวรเชิงเดี่ยว

Simple T.

เนื้อเยื่อถาวรเชิงประกอบ
Complex T.

เนื้อเยื่อถาวรเชิงเดี่ยว (Simper Permanent tissues)

พบทั้งในรำก ล ำต้น ใบและส่วนต่ำงของพืช ประกอบด้วยกลุ่มเซลล์ชนิด

เดียวกันมำรวมกันเพื่อท ำหน้ำที่อย่ำงเดียวกัน แบ่งออกเป็น 2 ประเภทได้แก่

1. เนื้อเยื่อป้ องกัน (Protective tissue)ท ำหน้ำที่ป้ องกัน

อันตรำยรวมทั้งกำรสูญเสียน ้ำ มักอยู่นอกสุดของรำก ล ำต้น ใบ

-เอพิเดอร์มิส(Epidermis)

-คอร์ก(Cork) หรือ เฟลเลม (Phellem)

2. เนื้อเยื่อพื้น(Ground tissue)เป็นองค์ประกอบในรำก ล ำต้น ใบ

ดอก และเป็นตัวกลำงให้เนื้อเยื่ออื่น ๆ แทรกตัวอยู่ มีหลำยชนิด

-พำเรงคิมำ (Parenchyma)

-คอลเลงคิมำ (Collenchyma)

-สเกลอเรงคิมำ (Sclerenchyma)

-เอนโดเดอร์มิส (Endodermis)

-พิธ (Pith)

Stoma

Guard cell

Subsidiary cell

Dermal tissue (เนื้อเยื่อผิว) : Epidermis

28

Dermal tissue (เนื้อเยื่อผิว) : Epidermis

Trichome & Root hair

Trichome

Trichome
Trichome

Trichome

Trichome

Root hair

Dermal tissue (เนื้อเยื่อผิว) : Cork

ต้น cork oak

X-section ล ำต้นพืชใบเลี้ยงคู่

Pith

Xylem

Phloem

Cortex

Epidermis

Trichome (hair)
Chlorenchyma

Collenchyma

Phloem
fiber
Parenchyma

พาเรงคิมา(Parenchyma)
พบได้ทุกส่วนของอวัยวะพืช
เซลล์รูปร่ำงหลำยแบบ กลม รี
ทรงกระบอกหรือเป็นเหลี่ยม
มีช่องว่ำงระหว่ำงเซลล์
(intercellular space)

หน้าที่พาเรงคิมา(Parenchyma)
-สะสมน ้ำและอำหำรพวกแป้ ง โปรตีน
ไขมันให้แก่พืช

-ในพืชบำงชนิดจะเปลี่ยนเป็นต่อมสร้ำง
กลิ่น ของเหลว และช่วยในกำรหำยใจ

-เป็นส่วนประกอบของท่อล ำเลียงน ้ำและ
ท่อล ำเลียงอำหำร

คอลเลงคิมา (Collenchyma)
เป็นเซลล์ที่มีชีวิตอยู่มีลักษณะคล้ำย ๆ พำเรงคิมำ
เพียงแต่ผนังเซลล์หนำไม่สม ่ำเสมอมักหนำตำมมุม
เซลล์ ผนังเซลล์พบสำร pectin มำสะสม

มีหน้ำที่สร้ำงควำมเหนียวและเพิ่มควำมแข็งแรง
ทรงตัวอยู่ได้ของพืช พบมีอยู่มำกทั้งในส่วนอ่อน
และส่วนแก่ของพืชของพื้นที่บริเวณใต้ชั้นเอพิ
เอเดอร์มิสลงมำพบที่ก้ำนใบ เส้นกลำงใบและ
ขอบมุมของล ำต้นพวกไม้เนื้ออ่อน ที่มีลักษณะ
เป็นเหลี่ยมหรือเป็นสันโค้งไปมำพบในล ำต้น
เช่น กะเพรำ โหระพำ

เป็นเซลล์ที่ให้ควำมแข็งแรงแก่ส่วนต่ำงๆของพืช มักจะกระจำยอยู่

เป็นกลุ่มๆ ผนังเซลล์หนำและแข็งแรง เพรำะมีสำรพวกลิกนิน (lignin)
ควำมหนำของเซลล์สเกลอเรงคิมำต่ำงกับคอลเรงคิมำ ที่ควำมหนำจะ
สม ่ำเสมอกันตลอด ที่เซลล์มีรูเล็กๆ เรียกพิท (pit canal) เมื่อเติบโต
เต็มที่แล้วเซลล์จะตำย บริเวณกลำงเซลล์ที่เคยมี ไซโทพลำซึมอยู่ จะ
กลำยเป็นที่ว่ำงเพรำะไซโทรพลำซึมแห้งไปเรียกบริเวณกลำงเซลล์ว่ำ ลูเมน
(Lumen)

สเกลอเรงคิมา (Sclerenchyma)

35
Bio II Lab : Plant Tissues

ผู้จัดท า : อรัญญา พิมพ์มงคล ช่อทิพย์ กัณฑโชติ และ วาริณี พละสาร

Fiber

Sclereid
(Stone cell)

Sclerenchyma

- scleenchyma ท าหน้าที่อะไร - สังเกต lumen
- sclerenchyma มีผนังเซลล์เป็นแบบใด
- sclereid และ fiber มีความแตกต่างกันอย่างไร

36

Sclerenchyma

Bio II Lab : Plant Tissues

ผู้จัดท า : อรัญญา พิมพ์มงคล ช่อทิพย์ กัณฑโชติ และ วาริณี พละสาร

Sclereid รูปดำว & Aerenchyma

37

Sclerenchyma

Bio II Lab : Plant Tissues

ผู้จัดท า : อรัญญา พิมพ์มงคล ช่อทิพย์ กัณฑโชติ และ วาริณี พละสาร

Sclereid
(Stone cell)

สเกลอเรงคิมา แบ่งออกเป็น 2 พวก ตามรูปร่าง คือ

1. ไฟเบอร์ (fiber)เป็นเซลล์ที่มีรูปร่ำงเรียวยำวหัวท้ำยแหลม มี

ควำมเหนียวและยืดหยุ่นได้มำก อยู่รวมกันเป็นกลุ่ม จึงช่วยเสริมควำมแข็งแรง
พยุงล ำต้น กิ่งก้ำน ให้คงรูปอยู่ได้ พบอยู่ในชั้นต่ำง ๆ ของต้นไม้ เช่น คอร์เทกซ์
ไซเล็ม โฟลเอ็ม และเพอริไซเคิล มีประโยชน์ในกำรถักทอเป็นเชือก เครื่องนุ่งห่ม
และช่วยในกำรขับถ่ำยของคนได้ดีพบในพืชที่ให้เส้นใยต่ำงๆ เช่น ป่ำน ปอ
สับปะรด เป็นต้น

2. สเกลอรีด (Sclereid) หรือ เซลล์หิน (Stone cell) มีผนัง

เซลล์หนำแต่เซลล์ไม่ยำว คือ มีรูปร่ำงกลมสั้น และป้ อม ๆ มีส่วนยื่นออกไปหลำย
ทิศทำงคล้ำยรัศมี เป็นเซลล์ที่ตำยแล้วมีสำรพวกเพกทิน(pectin)และลิกนิน
(lignin) มำสะสมอยู่มำกจึงแข็งและเหนียว พบกระจำยอยู่ในชั้นเปลือกของล ำ
ต้นพืชใบเลี้ยงคู่ เปลือกผลไม้ที่แข็ง เช่น กะลำมะพร้ำว เป็นต้น สเกลอรีดมี รูปร่ำง
หลำยเหลี่ยม รูปดำว ผนังเซลล์หนำ มีลูเมนและพิทเหมือนกับไฟเบอร์ แต่พิทแตก
แขนงมำกกว่ำ

เนื้อเยื่อพื้น

Ground Tissue

เนื้อเยื่อป้องกัน

Protective Tssue

เนื้อเยื่อถำวรเชิงเดี่ยว(Simple Tissue)

-เอพิเดอร์มิส
(Epidermis)
-คอร์ก (Cork)

-พาเรงคิมา (Parenchyma)
-คอลเลงคิมา (Collenchyma)
-สเกลอเรงคิมา (Sclerenchyma)
-เอนโดเดอร์มิส(Endodermis)
-พิธ (Pith)

เนื้อเยื่อถำวรเชิงซ้อน (Complex permanent tissue)

1. Xylem
Tracheid
Vessel member (vessel element)
Xylem parenchyma
Xylem fiber
2. Phloem
Sieve element (sieve tube member)
Companion cell
Phloem parenchyma
Phloem fiber

เนื้อเยื่อล ำเลียงน ้ำและแร่ธำตุ Xylem Tissue

Tracheid
Vessel member

Parenchyma

Fiber

45

Biology 3 : Plant Tissues

ชีววิทยา 3 โรงเรียนฟากกว๊านวิทยาคม

Xylem & Phloem

- ศึกษา vessel, tracheid, sieve element,
companion cell & fiber
- xylem & phloem ท าหน้าที่อะไร
- vessel & tracheid & fiber มีรูปร่างต่างกันอย่างไร

Vessel & Tracheid

- ศึกษา vessel & tracheid
- สังเกตส่วนปลายเซลล์ และลวดลายผนัง
เซลล์ของ vessel & tracheid
- vessel & tracheid มีผนังเซลล์เป็นแบบใด
- vessel & tracheid ท าหน้าที่อะไร

47

Sieve tube element & Companion cell

ลูกศร = companion cell

Sieve-Tube Members: Food Conducting

Cells

50

เนื้อเยื่อล าเลียงน ้าและแร่ธาตุ (Xylem) ประกอบด้วยกลุ่มเซลล์ที่ท ำหน้ำที่หลักในกำร
ล ำเลียงน ้ำคือ

1. เทรคีด (Tracheid)เป็นกลุ่มเซลล์ที่มีรูปร่ำงยำวปลำยค่อนข้ำงแหลม ที่ผนัง

เซลล์มีสำรพวกลิกนิน ไม่พบในพืชมีดอก มักพบในพวกจิมโนสเปิร์ม(Gymnosperm)และ
พวกเฟิร์น เมื่อโตเต็มที่เซลล์ จะตำย

2. เวสเซล เมมเบอร์ (Vesel member)ซึ่งเป็นกลุ่มเซลล์ที่มีผนังหนำ และมี

สำรพวกลิกนิน เซลล์มีรูปร่ำงยำวหรือสั้นปลำยเซลล์อำจเฉียงหรือตรงและมีช่องทะลุถึงกัน เมื่อ
โตเต็มที่เซลล์จะตำย เรียกเวสเซลเมมเบอร์หลำยเซลล์มำเรียงต่อกันและมีช่องทะลุถึงกันว่ำเวส
เซล (Vesel) ล ำเลียงน ้ำได้ดีกว่ำเทรคีด มักพบในพืชชั้นสูง

3. ไซเล็ม พาเรงคิมา (Xylem parenchyma) เป็นเซลล์พำเรงคิมำที่พบ

ในเนื้อเยื่อล ำเลียงน ้ำและ แร่ธำตุเมื่อเซลล์มีอำยุมำกขึ้นผนังเซลล์จะหนำขึ้นเนื่องจำกมี
ลิกนินมำสะสมและมีพิทเกิดขึ้นบนผนังเซลล์ด้วยท ำหน้ำที่สะสมแป้ ง น ้ำมัน ผนึกและสำรอื่น ๆ

4. ไซเล็ม ไฟเบอร์ (Xylem fiber)เป็นเซลล์ที่มีรูปร่ำงยำวแบน ปลำยเสี้ยม

หน้ำที่ ช่วยสร้ำงควำมแข็งแรงแก่พืช

เนื้อเยื่อล ำเลียงอำหำร Phloem Tissue

Companion cell

Sieve Tube Member

Parenchyma
Fiber

เนื้อเยื่อล าเลียงอาหาร (Phloem)

ประกอบด้วยกลุ่มเซลล์ที่ท ำหน้ำที่หลักในกำรล ำเลียงสำรอำหำร หรือ สำรอินทรีย์ซึ่ง

ละลำยได้ในน ้ำและสังเครำะห์ได้จำกใบไปสู่รำก ล ำต้น

1. ซีฟทิวบ์เมมเบอร์ (Sievetube member) เป็นเซลล์รูปร่ำงทรงกระบอก

ยำวที่ปลำยผนัง 2 ด้ำนจะมีรูพรุนเรียก ซีฟเพลต(Seive plate) ซีฟทิวบ์เมมเบอร์หลำย
เซลล์มำเรียงต่อกันเรียกว่ำซีฟทิวป์ (Sieve tube) ซีฟทิวบ์เมมเบอร์เมื่อโตเต็มที่นิวเคลียส
จะสลำยไปเพื่อให้กำรล ำเลียงอำหำร มีประสิทธิภำพมำกขึ้น

2. คอมพาเนียนเซลล์(Companion cell)เป็นเซลล์ที่อยู่ติดกับซีฟทิวป์ เมม

เบอร์เป็นเซลล์ที่มีชีวิตอยู่โดยท ำหน้ำที่สร้ำงสำรที่จ ำเป็นส่ง ให้กับซีฟทิวบ์เมมเบอร์ (Sieve
tube member) ซึ่งไม่มีนิวเคลียส

3. โฟลเอ็มพาเรงคิมา (Phloem parenchyma)เป็นเซลล์พำเรงคิมำที่

พบอยู่ในเนื้อเยื่อโฟลเอ็มเป็นเซลล์ที่ยังคงมีชีวิตท ำหน้ำที่ช่วยสะสมอำหำรและอินทรีย์สำร
ต่ำงๆ เช่น น ้ำมัน ยำงสน ลำเทกซ์(ฯลฯ) ตลอดจนท ำหน้ำที่ล ำเลียงอำหำร

4. โฟลเอ็มไฟเบอร์ (Phloem fiber)เป็นเซลล์คล้ำยไฟเบอร์ทั่ว ๆ ไปมีผนัง

หนำเป็นเซลล์ที่ตำยแล้ว ท ำหน้ำที่ช่วยเสริมสร้ำงควำมแข็งแรงให้แก่ท่ออำหำร

การล าเลียงน ้าและแร่ธาตุ

ราก(Root) : เป็นโครงสร้ำงหลักที่อยู่ใต้ดินของพืช

หน้ำที่
-ยึดล ำต้นใต้ดินให้ติดอยู่กับพื้นดิน
-ดูดซึมน ้ำและแร่ธำตุจำกดิน ส่งไปส่วนต่ำง ๆ ของล ำต้น

รำก (Root)

รำกตัดตำมยำว (LS)
- ศึกษำชั้นต่ำงๆ ของแต่ละ
บริเวณ (zone)

รำกพืชใบเลี้ยงเดี่ยวและใบเลี้ยงคู่

Xylem ตรงกลางเรียงเป็นแฉก

บริเวณตรงกลางพิธ(Pith)

รำกพืชใบเลี้ยงคู่

Tetrarch xylem

ศึกษำชั้นต่ำงๆ ต่อไปนี้
พร้อมทั้งบอกเนื้อเยื่อที่เป็นส่วนประกอบของแต่ละชั้น
- Epidermis
- Cortex
- Vascular bundle :- xylem & phloem
- Pith
 โครงสร้ำงนี้เป็นส่วนใดของพืช........ ใบเลี้ยงเดี่ยวหรือใบเลี้ยงคู่......

ศึกษำชั้น cortex, endodermis และ
stele (pericycle, xylem & phloem) ของรำก
ใบเลี้ยงเดี่ยวและใบเลี้ยงคู่

ศึกษำชั้นต่ำงๆ ต่อไปนี้
พร้อมทั้งบอกเนื้อเยื่อที่เป็นส่วนประกอบของแต่ละชั้น
- Epidermis
- Cortex
- Vascular bundle :- xylem & phloem ……polyarch xylem
- Pith
 โครงสร้ำงนี้เป็นส่วนใดของพืช........ ใบเลี้ยงเดี่ยวหรือใบเลี้ยงคู่......

รำกแขนง (Lateral root)

รำกแขนงเจริญจำกชั้นใด

แบ่งออกได้เป็น3 ชั้น คือ

1. ชั้นเอพิเดอร์มิส (Epidermis)

– ชั้นนอกสุดของราก
– ประกอบด้วย Epidermal Cell เรียงตัวเพียงชั้นเดียว ไม่มีสารพวกคิวติน
เคลือบ
– ในบริเวณที่เซลล์มีการเติบโตเต็มที่อาจจะมีการเปลี่ยนแปลงรูปร่างไปเป็น
เซลล์ขนราก

2. ชั้นคอร์เท็กซ์ (Cortex)

– ชั้นที่กว้างที่สุดของราก
– ประกอบด้วยเนื้อเยื่อ Parenchyma เป็นหลักท าหน้าที่ในการสะสมอาหาร
จ าพวกแป้ง (StorageParenchyma) แต่อาจจะพบเนื้อเยื่อ Collenchyma
และ Sclerenchyma ได้

โครงสร้างของรากตัดตามขวาง (Cross Section)

- ชั้นในสุดของ Cortex เรียกว่า Endodermis จะมี
สารพวกซูเบอริน (Suberin)พอกเป็นแถบเรียกว่า แถบแคสา
เรียน (Casparian Strip) ท าหน้าที่เกี่ยวข้องกับการควบคุม
การล าเลียงน ้าเข้ามาในราก

3. ชั้นสตีล (Stele) ชั้นที่อยู่ในสุดของรำก ประกอบด้วยส่วนต่ำงๆ 3
ส่วน คือ

1. ชั้นเพอริไซเคิล (Pericycle) เป็นชั้นนอกสุดของ

Stele เกี่ยวข้องกับกำรเกิดรำกแขนง (Lateral Root)

2. ท่อล าเลียงน ้าและอาหาร (Vascular Cylinder) มี

ท่อ Xylem อยู่ตรงกลำง และมี Phloemแทรกอยู่โดยรอบ ถ้ำเป็น
พืชใบเลี้ยงคู่มักจะมี Xylem ประมำณ 3-5 แฉก ขณะที่พืชใบเลี้ยง
เดี่ยวจะมี Xylemเป็นแฉกอยู่จ ำนวนมำก

3. ชั้นพิธ (Pith) ส่วนที่อยู่ในสุดของรำก เป็นเนื้อเยื่อ

Parenchyma และมักพบในรำกพืชใบเลี้ยงเดี่ยว

ชั้นของเนื้อเยื่อในราก
1. Epidermis
2. Cortex : ground tissue +
endodermis
3. Stele : - pericycle
- primary Phloem
- primary Xylem
- pith

รำกพืชใบเลี้ยงคู่

รำกพืชใบเลี้ยงเดี่ยว

1.ท่อล ำเลียงน ้ำกลุ่มเซลล์จะเรียงเป็น
แฉกมี 4-5 แฉก และมีกลุ่มเซลล์ท่อ
ล ำเลียงอำหำรแทรกอยู่
ระหว่ำงแฉก 4-5 กลุ่ม
2.มีวำสคิวลำร์แคมเบียม
3.ชั้นเอนโดเดอร์มิสเห็นไม่ชัดเจน
4.ตรงกลำงรำกมักเป็นไซเล็ม

1.ท่อล ำเลียงน ้ำมีจ ำนวนแฉก
มำกกว่ำคือ ประมำณ 6 แฉก เรียง
เป็นวงกลมมีกลุ่มเซลล์ท่อล ำเลียง
อำหำรแทรกอยู่ระหว่ำง 6 กลุ่ม
2.ไม่มีวำสคิวลำร์แคมเบียม

3.ชั้นเอนโดเดอร์มิสเห็นชัดเจน
4.ตรงกลำงมักเป็นพิธ

ตำรำงเปรียบเทียบโครงสร้ำงภำยในรำกพืชใบเลี้ยงเดี่ยวและใบเลี้ยงคู่

หน้ำที่ของรำก

1. ดูด (Absorption)น ้าและแร่ธาตุที่ละลายน ้าจากดินเข้า
ไปในล าต้น
2. ล ำเลียง (Conduction)น ้าและแร่ธาตุรวมทั้งอาหารซึ่ง
พืชสะสมไว้ในรากขึ้นสู่ส่วนต่าง ๆ ของล าต้น
3. ยึด (Anchorage)ล าต้นให้ติดกับพื้นดิน
4. แหล่งสร้ำงฮอร์โมน (Producing hormones)รากเป็น
แหล่งส าคัญในการผลิตฮอร์โมนพืชหลายชนิด เช่น ไซ
โทไคนิน จิบเบอเรลลิน ซึ่งจะถูกล าเลียงไปใช้เพื่อการ
เจริญพัฒนาส่วนของล าต้น ส่วนยอด และส่วนอื่น ๆ ของ
พืช นอกจากนี้ยังมีรากของพืชอีกหลายชนิดที่ท าหน้าที่
พิเศษ

ชนิดของรำกจ ำแนกตำม
แหล่งก ำเนิดชนิดของรำกจ ำแนกตำมแหล่งก ำเนิด

1. รำกแก้ว(Primary root

หรือ Tap root)

2. รากแขนง(Secondary
root หรือ Lateral root)

3. รากพิเศษ

(Adventitious root)

เป็นรากที่เจริญมาจาก แรดิ
เคิล(Radicle)ของเอ็มบริโอ
แล้วพุ่งลงสู่ดิน ตอนโคน
รากจะใหญ่แล้วค่อย ๆ
เรียวไปจนถึงปลายราก พืช
หลายชนิดมีรากแก้วเป็น
รากส าคัญตลอดชีวิต

เป็นรำกที่เจริญมำจำกเพอริ
ไซเคิล(pericycle) ของรำก
แก้วกำรเจริญเติบโตของ
รำกชนิดนี้จะขนำนไปกับ
พื้นดินและสำมำรถแตก
แขนงได้เรื่อยไป

เป็นรำกที่งอกจำก
ส่วนต่ำง ๆ ของพืช
กิ่ง ใบ และก้ำน ที่
ไม่ได้เกิดจำก radicle
และ pericycle ของ
primary root

รำกของพืชบำงชนิดอำจจะมีกำรปรับเปลี่ยนไปเพื่อท ำหน้ำที่ต่ำงๆ
1. รำกฝอย (fibrous root )เป็นรากที่งอกออกจากโคนล าต้น เพื่อแทนรากแก้วที่ฝ่อไป
2.รำกสะสมอำหำร เช่น หัวผักกาด แครอท มันเทศ มันแกว กระชาย มันส าปะหลัง เป็นต้น
3.รำกหำยใจ ที่มีปลายรากโผล่ขึ้นมาเหนือดินและผิวน ้า เช่น รากของต้นล าพู โกงกาง แสม
เป็นต้น
4.รำกค ้ำจุนล ำต้นพืช เช่น รากต้นเตยทะเล รากต้นไทร เป็นต้น
5.รำกสังเครำะห์ด้วยแสง เช่น รากสีเขียวของกล้วยไม้ เป็นต้น
6.รำกยึดเกำะเช่น รากของต้นพลู พริกไทย พลูด่าง เป็นต้น
7.รากกาฝาก ที่ใช้ในการแทงเข้าไปแย่งน ้าและอาหาร เช่น รากกาฝาก รากต้นฝอยทอง เป็น
ต้น
8. รำกหนำม ( root thorn )เป็นรากที่มีลักษณะเป็นหนามงอกมาจากบริเวณโคนต้น
9. รำกพูพอน (Buttress Root) ในพืชที่มีขนาดใหญ่ ช่วยในการค ้าจุน
* รำกพิเศษ (Adventitious Root) คือ รากส่วนที่เจริญมาจากส่วนอื่นของพืชที่
ไม่ใช่รากแก้ว เช่น ล าต้น หรือใบ เป็นต้น

รำกพิเศษ (Adventitious root)

เป็นรากที่งอกจากส่วนต่าง ๆ ของพืช เช่น ล าต้นหรือใบ อาจจ าแนก
ตามรูปร่างและหน้าที่ได้เป็น

1.รำกฝอย (fibrous root )เป็นรากที่
งอกออกจากโคนล าต้น เพื่อแทนรากแก้ว
ที่ฝ่อไป พบมากในพืชใบเลี้ยงเดี่ยวเช่น
รากข้าวหญ้า หมาก มะพร้าว เป็นต้น

2. รากค ้าจุน(Prop root )เป็นรำกที่
แตกออกมำจำกข้อของล ำต้น ที่อยู่ใต้
ดินหรือเหนือดินเล็กน้อยที่งอกจำกโคน
ต้นหรือกิ่งบนดินแล้วหยั่งลงดินเพื่อ
พยุงล ำต้น เช่น รำกข้ำวโพด รำกเตย
ทะเลหรือล ำเจียก รำกโกงกำง และไทร
ย้อย เป็นต้น

3. รากสังเคราะห์แสง(photosyntheticroot)
เป็นรำกที่แตกจำกข้อของล ำต้นหรือกิ่งและอยู่
ในอำกำศจะมีสีเขียวของคลอโรฟิลล์จึงช่วย
สังเครำะห์ด้วยแสงได้ เช่น รำกกล้วยไม้ ไทร
โกงกำง ซึ่งจะมีสีเขียวเฉพำะตรงที่ห้อยอยู่ใน
อำกำศเท่ำนั้น รำกกล้วยไม้นอกจำกมีสีเขียว
ช่วยในกำรสังเครำะห์แสงแล้วพบว่ำมีเนื้อเยื่อ
พิเศษลักษณะนุ่มคล้ำยฟองน ้ำเป็นเซลล์พวก
พำเรนคิมำเรียงตัวกันอย่ำงหลวมๆมีช่องว่ำง
ระหว่งเซลล์มำกเรียกนวม(Velamen)หุ้มตำม
ขอบนอกของรำกไว้เพื่อดูดควำมชื้นและเก็บน ้ำ
ให้แก่รำก

4. รากหายใจ (Pneumatophore root/
Respiratory root/Aerating root)เป็นรำกที่ยื่น
ขึ้นมำจำกดินหรือน ้ำเพื่อรับออกซิเจน เช่น รำกล ำพู
แสม และรำกส่วนที่อยู่ในนวมคล้ำยฟองน ้ำ ของผัก
กระเฉด แพงพวยน ้ำ ก็เป็นรำกหำยใจ โดยนวมจะ
เป็นที่เก็บอำกำศและเป็นทุ่นลอยน ้ำด้วย

5. รำกเกำะ (climbing root ) เป็นรากที่
แตกออกจากส่วนข้อของล าต้น แล้วเกาะ
กับสิ่งยึดเกาะ เช่นเสาหรือหลักเพื่อพยุง
ล าต้นให้ติดแน่นและชูล าต้นให้สูงขึ้น
เช่น พลู พริกไทย กล้วยไม้พลูด่าง เป็น
ต้น

6. รำกหนำม ( root thorn ) เป็น
รากที่มีลักษณะเป็นหนามงอกมา
จากบริเวณโคนต้น ตอนงอกใหม่
ๆ เป็นรากปกติแต่ต่อมาเกิด
เปลือกแข็งท าให้มีลักษณะคล้าย
หนามแข็ง ช่วยป้องกันโคนต้น
ได้ เช่น ปาล์ม ระก า

7. รำกกำฝำก (parasitic root)
เป็นรากของพืช ที่ไปเกาะต้นพืช
ชนิดอื่น เป็นรากของพืชพวก
ปรสิตที่สร้าง ฮอสทอเรีย
(Haustoria) แทงเข้าไปในล าต้น
ของพืชที่เป็นโฮสต์ แล้วมีราก
เล็กๆ แตกออกมาเป็นกระจุก
แทงลงไปในล าต้นจนถึงท่อ
ล าเลียงเพื่อแย่งน ้าและอาหาร
จากโฮสต์ เช่น รากกาฝาก
ฝอยทอง เป็นต้น

8. รากสะสมอาหาร(storage root )
เป็นรำกที่สะสมอำหำรพวกแป้ ง
โปรตีนไขมัน หรือน ้ำตำลไว้ จนรำก
เปลี่ยนแปลงรูปร่ำงมีขนำดใหญ่ซึ่ง
มักจะเรียกกันว่ำ“หัว” เช่น หัวแค
รอท หัวผักกำดหรือหัวไชเท้ำ หัว
ผักกำดแดงหรือแรดิช (Radish) หัว
บีท (Beet root) และหัวมันแกว เป็น
รำกสะสมอำหำรที่เปลี่ยนแปลงมำ
จำกรำกแก้วส่วนรำกสะสมอำหำร
ของ มันเทศ รักเร่ กระชำย
เปลี่ยนแปลงมำจำกรำกแขนง

9.รากพูพอน(Buttress root) เป็น
รากที่มีลักษณะคล้ายล าต้น แผ่
ขยายออกเป็นปีก เป็นสัน เป็นพู
หรือเป็นปมที่โคน ซึ่งแผ่ขยาย
ออกไปรอบ ๆ เพื่อพยุงล าต้น
เพื่อช่วยให้ล าต้นทรงตัวได้ดี
ยิ่งขึ้น เช่น งิ้ว ตะแบก กระบาก

ล ำต้น (Stem)

ล ำต้น

พืชใบเลี้ยงเดี่ยว

ล ำต้น

พืชใบเลี้ยงคู่

กำรเจริญระยะปฐมภูมิ

(Primary growth)

Bilogy III

โดยครูสุปรีชำสูงสกุล
86

ล ำต้นพืชใบเลี้ยงเดี่ยว

Bilogy III

โดยครูสุปรีชำสูงสกุล
87

ล ำต้นพืชใบเลี้ยงคู่

ศึกษำชั้นต่ำงๆ ต่อไปนี้ พร้อมทั้งบอกเนื้อเยื่อที่เป็นส่วนประกอบของแต่ละชั้น

- Epidermis
- Cortex
- Vascular bundle :- xylem & phloem
- Pith
 โครงสร้ำงนี้เป็นส่วนใดของพืช........ ใบเลี้ยงเดี่ยวหรือใบเลี้ยงคู่......

X-section ล ำต้นหมอน้อย (พืชใบเลี้ยงคู่)

Pith

Xylem

Phloem

Cortex

Epidermis

Trichome (hair)
Chlorenchyma

Collenchyma

Phloem
fiber
Parenchyma

X-section ล ำต้นตะขบ

Pith

Xylem
(vessel)

Cortex

Epidermis &
Trichome
Phloem

ล าต้นใบเลี้ยงคู่

ล าต้นใบเลี้ยงเดี่ยว

1.วาสคิวลาร์บันเดิล เรียงเป็น
ระเบียบในแนวรัศมี

1.วาสคิวลาร์บันเดิล กระจัดกระจาย
ทั่วล าต้น

2.มีแคมเบียมระหว่างโฟลเอ็มและ
ไซเล็ม จึงมีการเจริญเติบโตขั้นที่สอง

2.ส่วนใหญ่ไม่มีแคมเบียมระหว่าง
โฟลเอ็มและไซเล็มจึงไม่มีขนาด
ทางด้านข้าง มีแต่การเพิ่มความสูง

3.ชั้นคอร์แทกซ์รวมกับโฟลเอ็มที่มี
อายุกลายเป็นเปลือกไม้

3.ชั้นคอร์แทกซ์บาง ๆ ไม่มีการ
รวมตัวเป็นเปลือกไม้

4.เมื่อมีอายุมากขึ้นไซเล็มที่มีอายุ
มากจะถูกดันเข้าไปข้างในกลายเป็น
ไม้เนื้อแข็ง (วงปี)

4.ส่วนใหญ่ไม่มีการสร้างไม้เนื้อแข็ง
และกลางล าต้นอาจกลวง (ไม่มีวงปี)

เปรียบเทียบโครงสร้างล าต้นพืช

กำรเจริญระยะทุติยภูมิ (Secondary growth) ของล าต้น

Cork cambium

Vascular cambium

Secondary xylem

1. ชั้นเอพิเดอร์มิส (Epidermis)
2. ชั้นคอร์เท็กซ์ (Cortex)
3. ชั้นสตีล (Stele) ประกอบด้วย

- มัดท่อล าเลียง (Vascular bundle)

ได้แก่ ไซเล็ม(Xylem) โฟลเอ็ม (Phloem)

- พิธ (Pith

โครงสร้างของล าต้น มี 3 ชั้น คล้ายกันกับราก คือ

โครงสร้างของล าต้นตัดตามขวาง (Cross Section)
เรียงจำกทำงด้ำนนอกเข้ำมำด้ำนใน แบ่งออกได้เป็น 3 ชั้น คือ

1. ชั้นเอพิเดอร์มิส (Epidermis)

– ชั้นนอกสุดของล ำต้น
– โดยทั่วไปมักเรียงตัวแถวเดียว ประกอบขึ้นจำก Epidermal Cell
– ด้ำนนอกของเอพิเดอร์มิสในล ำต้นจะมีสำรคิวติน (Cutin) เคลือบอยู่
อำจพบเซลล์คุม (Guard Cell) ได้

2. ชั้นคอร์เทกซ์ (Cortex)

– ชั้นที่อยู่ถัดเข้ำมำจำกชั้นเอพิเดอร์มิส
– ชั้นคอร์เทกซ์ในล ำต้นแคบมำกเมื่อเทียบกับในรำก
– ประกอบด้วยเนื้อเยื่อ Parenchyma ส่วนใหญ่ อำจพบเนื้อเยื่อ
Collenchyma และ Sclerenchyma ได้

3. ชั้นสตีล (Stele) ของล ำต้นจะไม่สำมำรถแยกจำกชั้นคอร์เทกซ์ชัดเจนเหมือนในรำก โดยทั่วไป
ชั้นสตีลจะกินบริเวณกว้ำงมำกและกว้ำงที่สุดในล ำต้น ชั้นนี้ประกอบด้วยส่วนหลักต่ำงๆ 3 ส่วน คือ

1. มัดท่อล ำเลียง (Vascular Bundle) ประกอบด้วยท่อ Xylem, Phloem

และ Vascular Cambium (ใบเลี้ยงคู่) โดยในพืชใบเลี้ยงคู่มัดท่อล ำเลียงจะเรียงเป็นวงรอบ
ล ำต้น โดยมีท่อ Xylem อยู่ทำง ด้ำนในและมีท่อ Phloem อยู่ทำงด้ำนนอก และมี
Vascular Cambium กั้นอยู่ระหว่ำงเนื้อเยื่อล ำเลียงทั้งสอง ขณะที่ในพืชใบเลี้ยงเดี่ยว มัดท่อ
ล ำเลียงจะเรียงกระจำยทั่วล ำต้น แต่จะอยู่หนำแน่นมำกบริเวณที่ใกล้กับชั้นเอพิเดอร์มิส

2. วำสคิวลำร์เรย์ (Vascular Ray) หรือพิธเรย์ (Pith Ray) เป็นกลุ่มของ

เนื้อเยื่อพำเรนไคมำ(Parenchyma) ที่อยู่ระหว่ำงแต่ละมัดของท่อล ำเลียง เชื่อมระหว่ำงชั้นคอร์
เทกซ์กับพิธ ส่วนของ Vascular Ray นี้จะพบได้เฉพำะในพืชใบเลี้ยงคู่เท่ำนั้น

3. พิธ (Pith) เป็นชั้นในสุดของล ำต้น พบได้ทั้งในพืชใบเลี้ยงคู่และพืชใบเลี้ยงเดี่ยว

ประกอบ ด้วยเนื้อเยื่อ Parenchyma เป็นหลัก มีบทบำทหน้ำที่สะสมแป้ งหรือสำรต่ำงๆ เช่น
ผลึกแทนนิน (Tannin) ในพืชใบเลี้ยงคู่ที่มีกำรเติบโตทุติยภูมิ (Secondary Growth)
ส่วนของพิธจะสลำยไปกลำยเป็นช่องกลวงที่เรียกว่ำ Pith Cavity

การเจริญขั้นปฐมภูมิ (Primary Growth)

กำรเจริญขั้นปฐมภูมิ หรือกำรเจริญขั้นแรก เป็นกำรเจริญ

ที่เน้นยืดควำมยำวเป็นหลัก เนื้อเยื่อที่มีผลต่อกำรเจริญขั้นปฐมภูมิ
มำกที่สุดคือ Apical meristem

Apical meristem พบที่บริเวณส่วนปลำยของต้นซึ่ง

ได้แก่ ปลำยรำก และ ปลำยยอด

การเจริญขั้นปฐมภูมิ (Primary Growth)

Meristem
Permanent

Tissue

mitosis

การเจริญขั้นปฐมภูมิ (Primary Growth)

ขั้นตอนที่ 1

Apical Meristem ไมโทซิสให้เนื้อเยื่อเจริญ 3 ชนิด

ได้แก่

- Protoderm

- Ground meristem

- Procambium

การเจริญขั้นปฐมภูมิ (Primary Growth)

ขั้นตอนที่ 2

เกิดกำรแบ่งเซลล์ เกิดเป็นกลุ่มเซลล์ เป็นเนื้อเยื่อชั้น

ต่ำง ๆ ดังนี้

Protoderm  Epidermis

Ground Meristem  Ground Tissue

Procambium  Vascular Bundle

การเจริญขั้นปฐมภูมิ (Primary Growth)

1)Protodermแบ่งตัวได้ Epidermis

2) Ground Meristemแบ่งตัวได้ Ground Tissue

ซึ่งได้แก่เนื้อเยื่อชั้น

- Cortex

- Pericycle(พบที่รำก)

- Pith(พบที่รำกพืชใบเลี้ยงเดี่ยว , ล ำต้นพืชใบเลี้ยงคู่)

3)Procambiumแบ่งตัวได้ Xylem, Phloem

เนื้อเยื่อชั้นต่าง ๆ ที่ได้จาก Primary Growth

1) Epidermisเรียงตัวอยู่ด้ำนนอกสุด

2) Cortex เรียงตัวอยู่ถัดเข้ำมำ โดยพบทั้ง

parenchyma , collenchymaและ
sclerenchyma และพบ endodermis ที่รำก

3) Pericycleพบเฉพำะในรำก โดยอยู่ถัดเข้ำไป

ด้ำนในของคอร์เทกซ์ พบเนื้อเยื่อ parenchyma

เนื้อเยื่อชั้นต่าง ๆ ที่ได้จาก Primary Growth

4) Phloem Tissueอยู่ถัดเข้ำมำด้ำนใน

5) Xylem Tissue อยู่ถัดเข้ำมำด้ำนใน

6) Pith อยู่ถัดเข้ำมำลึกที่สุดคืออยู่ตรงกลำง พบ

เฉพำะในรำกพืชใบเลี้ยงเดี่ยว และล ำต้นพืชใบเลี้ยงคู่

การเจริญขั้นที่ทุติยภูมิ (Secondary Growth)

การเจริญขั้นทุติยภูมิ หรือการเจริญขั้นที่สอง เป็นการเจริญที่

เพิ่มขนาด ความกว้างของพืช

การเจริญนี้เกิดกับพืชมีเนื้อไม้ (woody plant)ได้แก่ พืช

ใบเลี้ยงคู่(dicot)ส่วนใหญ่ พืชใบเลี้ยงเดี่ยว(monocot)
บางส่วน และพวก gymnosperm

การเจริญนี้ที่เกิด ต้องอาศัยการ redifferentiation

ร่วมด้วย คือ เนื้อเยื่อถาวรบางส่วนเปลี่ยนเป็นเนื้อเยื่อเจริญ

การเจริญขั้นทุติยภูมิ (Secondary Growth)

Previous Meristem

Permanent Tissue

Meristem

redifferentiation

Permanent

Tissue

mitosis

การเกิดเนื้อเยื่อชั้น periderm

ขั้นตอนที่ 1

parenchymaในคอร์เทกซ์บำงส่วนredifferentiate

เป็นcork cambiumแทรกระหว่ำงเอพิเดอร์มิสกับคอร์เทกซ์

Parenchyma

Cork

cambium

redifferentiation

Outer layer : Epidermis

Inner layer : Cortex

การเกิดเนื้อเยื่อชั้น periderm

ขั้นตอนที่ 2

cork cambiumเกิด mitosisโดย

- แบ่งตัวออกด้ำนนอกได้ phellem

- แบ่งตัวเข้ำด้ำนในได้ phelloderm

Cork cambium

Phellem

Phelloderm

mitosis

การเกิดSecondary Vascular Tissue

ขั้นตอนที่ 1

primary vascular tissueเกิดredifferentiateเป็น

vascular cambiumแทรกตัวอยู่ระหว่ำง Primary
Phloem และ Xylem

1st vascular tissue
Vascular

cambium

redifferentiation

Outer layer : 1st phloem

Inner layer : 1st xylem

ขั้นตอนที่ 2

vascular cambiumกับprocambiumที่

เหลืออยู่ร่วมกันmitosisโดยที่

- แบ่งตัวออกด้ำนนอกได้secondary phloem

- แบ่งตัวเข้ำด้ำนในได้ secondary xylem

การเกิด Secondary Vascular Tissue

Vascular cambium

2nd phloem

2nd xylem

mitosis

เนื้อเยื่อชั้นต่าง ๆ ที่ได้จาก Secondary Growth

1. Phellem เรียงตัวระหว่ำงเอพิเดอร์มิสกับคอร์ก แคม

เบียม

2.Phelloderm เรียงตัวระหว่ำงคอร์กแคมเบียม กับ

คอร์เทกซ์

Phellem , Cork cambium (Phellogen) และ

Phelloderm รวมกันเรียกว่ำชั้น Periderm

เนื้อเยื่อชั้นต่าง ๆ ที่ได้จาก Secondary Growth

3. Secondary Phloem อยู่ระหว่างชั้นคอร์เทกซ์

กับวาสคูลาร์ แคมเบียม

4. Secondary Xylem อยู่ระหว่างชั้น วาสคูลาร์

แคมเบียมและพิธ

เนื้อเยื่อทั้งหมดในอุดมคติ(Ideal Tissue)

เมื่อตัดพืชตำมขวำง (cross section)จะพบส่วน

ต่ำง ๆ ในอุดมคติ จำกชั้นนอกสุดไปในสุด ดังนี้

1. Epidermis

2. Phellem

3. Cork Cambium

(Phellogen)

4. Phelloderm

Periderm

Bark

5. Cortex

6. Endodermis(รำก)

7. Pericycle(รำก)

8. 1st Phloem

9. 2nd Phloem

10. Vascular Cambium

11. 2nd Xylem

12. 1st Xylem

13. Pith(รำก monocot

ล ำต้น dicot)

Stele

(เรียกในราก)

Wood

Bark

Modified Stems

• Special purpose modifications

–bulbs
–corms
–rhizomes
–runners and stolons
–tubers
–tendrils
–cladophylls

ล ำต้นเหนือดินบำงชนิดมีกำรเปลี่ยนแปลงรูปร่ำงและหน้ำที่ไปจำกที่ตั้งตรงอยู่เหนือ
ดินไปท ำหน้ำที่พิเศษ (Modified stem) ท ำให้จ ำแนกได้เป็น 4 ชนิดได้แก่

ล ำต้นเหนือดิน ( Terrestrial stem)

1. ล ำต้นเลื้อย (Creeping stem)

2. ล ำต้นไต่ (Climbing stem)
3. แคลโดฟิลล์ (Cladophyll)

4. บัลบิล (Bulbil) บำงทีเรียก Crown หรือ Slip

ล าต้นใต้ดินท ำให้จ ำแนกได้เป็น 4 ชนิดได้แก่

1.แง่งหรือเหง้ำ(rhizome)

2.ทูเบอร์(tuber)

3.หัวกลีบ(bulb)

4.คอร์ม(corm)

ใบ (Leaf)

ใบพืชแบ่งออกได้เป็น 2 กลุ่ม คือ
1. ใบเดี่ยว (Simple Leaf)

- ใบที่มีแผ่นใบ 1 แผ่นติดอยู่บนก้าน 1 ก้าน

- ตัวอย่างเช่น ใบมะละกอ มะม่วง มะยม พริก

ชมพู่ สาเก ต าลึง อ้อย ละหุ่ง มันส าปะหลัง ลูกใต้ใบ
2. ใบประกอบ (Compound Leaf)

- ใบที่มีแผ่นใบหลายใบติดอยู่บนก้าน 1 ก้าน

เรียกแต่ละใบนี้ว่า ใบย่อย (Leaflet)

- ตัวอย่างเช่น ใบมะขาม มะพร้าว กุหลาบ ถั่ว

กระถิน มะขาม ก้ามปู ชมพูพันธุ์ทิพย์

Leaf Cross Section

1. ชั้นเอพิเดอร์มิส (Epidermis) แบ่งออก2 ชั้น

1.1 Upper Epidermis – มีสารคิวตินเคลือบ

หนาเป็นชั้น Cuticle และมักมีเซลล์คุมจ านวนน้อย

1.2 Lower Epidermis – มีสารคิวตินเคลือบบาง

และมักจะมีเซลล์คุมจ านวนมาก

โครงสร้างของใบตัดตามขวาง (Cross Section)

ประกอบขึ้นจำกบริเวณต่ำงๆ 3 บริเวณ ดังนี้

2. ชั้นมีโซฟิลล์ (Mesophyll) แบ่งออกได้เป็น 2 ชั้นย่อย คือ

2.1 Palisade Mesophyll

ประกอบขึ้นจำกเนื้อเยื่อ Parenchyma ชนิดที่มีคลอโร

พลำสต์หนำแน่นมำก เป็นบริเวณหลักที่เกิดกำรสังเครำะห์ด้วยแสงสูง
ที่สุด

2.2 Sponge Mesophyll

ประกอบขึ้นจำกเนื้อเยื่อ Parenchyma เช่นเดียวกับ

Palisade Mesophyll แต่จะมีจ ำนวนคลอโร พลำสต์ต่อเซลล์
น้อยกว่ำ มีกำรเรียงตัวกันอย่ำงหลวมๆ เกิดเป็นช่องว่ำงท ำหน้ำที่
ในกำรแลกเปลี่ยนแก๊ส

3. มัดท่อล ำเลียง (Vascular Bundle) หรือ

เส้นใบ (Vein)โดยทั่วไปมักมีท่อ Xylem

อยู่ทางด้านบนส่วนท่อ Phloem มักอยู่ทางด้านล่าง
ในพืชใบเลี้ยงเดี่ยวอาจจะไม่ได้เห็นแยกชั้น

ภาพที่ โครงสร้างภายในใบเลี้ยงเดี่ยว

ภาพโครงสร้างพืชใบเลี้ยงคู่

ใบพืชบางชนิดอาจจะมีการเปลี่ยนแปลงไปเพื่อท าหน้าที่เฉพาะ

1. ใบของพืชบางชนิด

เปลี่ยนเป็นหนามเพื่อลดกำรคำย
น ้ำ ตัวอย่ำงเช่น ใบต้น
กระบองเพชร เป็นต้น

2. ใบของพืชบางชนิด

ท าหน้าที่ในการสะสมน ้าหรือ
อาหาร ตัวอย่ำงเช่น ใบว่ำนหำง
จระเข้ เป็นต้น

3. ใบของพืชบางชนิดมี

ก้านใบพองโตช่วยในการลอยน ้า
ตัวอย่ำงเช่น ผักตบชวำ เป็นต้น

ใบพืชบางชนิดอาจจะมีการเปลี่ยนแปลงไปเพื่อท าหน้าที่เฉพาะ

4. ใบของพืชบางชนิดท าหน้าที่ในการ
ยึดเกาะและพยุงล าต้น ตัวอย่ำงเช่น
ดองดึง ถั่วลันเตำ เป็นต้น
5. ใบของพืชบางชนิดเปลี่ยนแปลงไป
ส าหรับจับแมลง ตัวอย่ำงเช่น
หม้อข้ำวหม้อแกงลิง เป็นต้น
6.ใบของพืชบางชนิดอาจจะท าหน้าที่
ในการสืบพันธุ์ ตัวอย่ำงเช่น ใบต้นตำย
หงำยเป็น เป็นต้น