14. Po obu stronach żelaznej kurtyny

Po obu stronach
żelaznej kurtyny

Blok wschodni- początek sowietyzacji

- Stalin dążył do całkowitego podporządkowania i sowietyzacji państw
Europy Środkowej,
- władzę w tych krajach sprawowali sowieccy agenci
- stacjonowały tam jednostki Armii Czerwonej (Armii Sowieckiej), NKWD i
kontrwywiadu
- stosowana była polityka terroru
- początkowo starano się uzyskać przychylność ludności głosząc hasła
reform: dostępność oświaty, nadanie ziem bezrolnym i małorolnym
chłopom, upaństwowienie zakładów przemysłowych
- zmuszano lub nakłaniano ugrupowania polityczne do współpracy aż do
momentu sfałszowania wyborów parlamentarnych w Polsce

Komuniści uważali się za prawdziwych obrońców klasy
robotniczej- konkurenci partii socjalistycznej.
Partie komunistyczne i socjalistyczne połączyły się - w
praktyce likwidacja tych drugich.
Komuniści realizowali hasło stalinowskie: walka klasowa.
Wrogiem klasowym był każdy kto nie popierał ustroju.

Jugosławia- wyzwoliła się z okupacji przy niewielkiej
pomocy Armii Czerwonej. Zachowała niezależność od
ZSRS lecz była państwem komunistycznym.

Podział Niemiec

Po zakończeniu II wojny światowej
Stany Zjednoczone i Wielka
Brytania rozpoczęły jednoczenie
swoich stref okupacyjnych.

W I 1947 r. powstała tzw.Bizonia.

bi= podwójny

zona= strefa

Multiple Choice

Po wojnie zjednoczenie stref okupacyjnych rozpoczęły:

• Stany Zjednoczone,

  ZSRS

• Stany Zjednoczone,

  Wielka Brytania

• Francja,

  ZSRS

• Francja,

  Wielka Brytania

W IV 1949 r. dołączono do
niej strefę francuską
i powstała tzw. Trizonia.

Multiple Choice

Trizonię tworzyły strefy:

• Brytyjska,

  Amerykańska,

  Francuska

• Brytyjska,

  Amerykańska,

  Sowiecka

• Brytyjska,

  Sowiecka,

  Francuska

• Sowiecka,

  Amerykańska,

  Francuska

IX 1949 r.- Trizonie
przekształcono w Republikę
Federalna Niemiec ze stolica
w Bonn.

Na obszarze strefy sowieckiej
utworzono Niemiecką Republikę
Demokratyczna ze stolica
w Berlinie.

Multiple Choice

Trizonie przekształciła się w:

• Niemiecką Republikę Demokratyczna

• Republikę Federalną

  Niemiec

Berlin został podzielony na
2 sektory:

Berlin Wschodni-stolica NRD-
dawny sektor sowiecki

Berlin Zachodni-należący do
RFN- podzielony na 3 sektory:
francuski, brytyjski i
amerykański.

Multiple Select

Berlin podzielił się na:

• Wschodni- sektor sowiecki

• Wschodni- sektor francuski, brytyjski, amerykański

• Zachodni- sektor francuski, brytyjski, amerykański

• Zachodni- sektor sowiecki

Podział gospodarczy

Plan Marshalla- IV 1948 r.- Sekretarz
stanu George Marshall - plan
pomocy gospodarczej dla całej
Europy łącznie z Niemcami.

Państwa te otrzymały 13,5 miliarda
dolarów.

Polska, podobnie jak inne państwa
podporządkowane ZSRR- pod
naciskiem Stalina- nie mogła
skorzystać z tych pieniędzy.

Multiple Choice

Z planu Marshalla skorzystała Polska:

• prawda

• fałsz

Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej-
powołana w 1949 r. z inicjatywy ZSRS
zrzeszająca państwa bloku wschodniego.

Wprowadzono kolektywizację rolnictwa-
likwidacja własności ziemskiej i tworzenie
gospodarstw państwowych,zgodnie z
modelem sowieckim.

Przemysł ciężki- główna dziedzina
gospodarki ze względu na wyścig zbrojeń.

Podział militarny

IV 1949 r.- Waszyngton-
USA, Kanada i większość
państw Europy Zachodniej
podpisały Pakt
Północnoatlantycki-
NATO- gwarantujący
pomoc na wypadek agresji z
zewnątrz.

Maj 1955 r.- utworzono
Układ Warszawski-
wojskową organizację bloku
wschodniego kontrolowaną
przez ZSRS.

NATO i Układ
Warszawski=
konsekwencje
zimnej wojny

Multiple Choice

W 1955 r. Polska należała do:

• Układu Warszawskiego

• NATO

Blok wschodni po śmierci Stalina

Nikita Chruszczow- nowy przywódca ZSRS po
śmierci Stalina w 1953 r.:

-złagodził terror- tzw. odwilż

-skrytykował rządy Stalina- zw. kultem
jednostki

-ujawnił jego niektóre zbrodnie pomimo że sam
był wykonawcą poleceń Stalina

-deklarował poprawę stosunków z państwami
kapitalistycznymi

-nie planował rezygnacji z utrzymania wpływów
sowieckich w bloku wschodnim

Węgry- dążenie do reform i niepodległości:

-1956r.- wybuch powstania narodowego

-organizowanie ośrodków lokalnej władzy

-premier Imre Nagy zapowiedział
przeprowadzenie demokratycznych wyborów
i wystąpienie Węgier z Układu
Warszawskiego

-wojska sowieckie spacyfikowały cały kraj

-zginęło kilka tysięcy osób, ponad 200 tys
opuściło ojczyznę

https://www.youtube.com/watch?v=r36Px43GcP0

Lato 1961r.

Władze NRD na polecenie
Chruszczowa zleciły budowę
muru dzielącego Berlin Zachodni
od Berlina Wschodniego, który
stał się symbolem podziału
Europy.

1964 r.- po odsunięciu Chruszczowa
od władzy - przywódcą zostaje Leonid
Breżniew- nadal utrzymuje sowieckie
wpływy.

Breżniew oficjalnie twierdził że
państwa bloku wschodniego maja
ograniczona niezależność ze względu
na dobro wspólnoty- doktryna
Breżniewa.

Praska Wiosna

1968 r.- Czechosłowacja.

Aleksander Dubcek - przywódca partii
komunistycznej ogłosił program reform
ustrojowych czyli budowę socjalizmu z ludzka
twarzą.

Breżniew zdecydował na zbrojna interwencję.

Sierpień 1968 r. do Czechosłowacji wkraczają
wojska Układu Warszawskiego: ZSRS, Polski,
Węgier, Bułgarii.

Zginęło ok 200 osób a ponad 100 tys
wyemigrowało.

Multiple Choice

Praska Wiosna zakończyła się:

• wkroczeniem państw Układu Warszawskiego do Czechosłowacji

• wkroczeniem państw NATO do Czechosłowacji

• wkroczeniem państw Układu Warszawskiego na Węgry

• wkroczeniem państw Układu Warszawskiego i NATO do Czechosłowacji

Na drodze do jedności europejskiej

Początkowo najważniejsze było przezwyciężenie wrogości pomiędzy Francja i
Niemcami.

Ważną rolę odegrali tutaj tzw. ojcowie integracji europejskiej:

-Robert Schuman- minister spraw zagranicznych Francji

-Jean Monet- francuski dyplomata

Europejska Wspólnota Węgla i Stali (EWWiS)- 1952 r.( Francja, RFN, Belgia, Holandia,
Luksemburg, Włochy) tzw. “szóstka” Miała na celu służyć współpracy gospodarczej i
doprowadzić do jedności politycznej.

Trybunał Sprawiedliwości- powołany do rozstrzygania sporów między państwami
członkowskimi.

1957 r.- Traktaty rzymskie- podpisane przez członków EWWiS- na mocy których
powstały:

-Europejska Wspólnota Gospodarcza - EWG

-Europejska Wspólnota Energii Atomowej- Euratom

Funkcjonują 3 Wspólnoty Europejskie: EWWiS, EWG i Euratom.

Unia celna- wprowadzona w 1968 r. , zniesienie ceł między państwami członkowskimi
EWG, wprowadzenie wspólnej taryfy celnej.

Wdrażano wspólną politykę rolną.

1973 r.- do wspólnoty dołączyła Wielka Brytania, Irlandia, Dania- tzw. “dziewiątka” ,
następnie Grecja, Portugalia, Hiszpania- warunkiem było wprowadzenie rządów
demokratycznych w zamian za autorytarne.

Rada Europejska- powstała na rzecz dalszej integracji, tworzyli ją
przywódcy państw lub szefowie rządu.

Układ w Schengen- 1985 r.- stopniowe znoszenie granicznej
kontroli w ruchu osobowym.

Jednolity Akt Europejski- umowa międzynarodowa obowiązująca
od 1987 r. - ustanowił powstanie wspólnego rynku europejskiego,
a także umocnił współpracę polityczną krajów Wspólnoty

Multiple Choice

 Stopniowe znoszenie granicznej kontroli w ruchu osobowym to:

• Układ Warszawski

• Układ w Schengen

• Układ Rady Europejskiej

• Jednolity Akt Europejski

Notatka:

Państwa Europy Środkowej zostały
poddane sowietyzacji.

1949 r.- podział Niemiec.

Utworzenie NATO i Układu
Warszawskiego- militarny podział
Europy.

Interwencje na Węgrzech i w
Czechosłowacji potwierdziły sowiecką
dominację w bloku wschodnim.

Europejska Wspólnota Węgla i Stali to
początek jednoczącej się Europy.