15. Przemiany cywilizacyjne w drugiej połowie XX wieku

Przemiany cywilizacyjne

w drugiej połowie XX wieku

Dwa modele gospodarowania

Państwa zachodnie- kapitalistyczne:

- podstawa gospodarki- własnośc prywatna
- produkcja podlegała zasadom rynkowym
- przejściowe kryzysy- podwyżka lub obniżka podatków
- przejściowe kryzysy- przejmowanie przedsiębiorstw

Państwa wschodnie- komunistyczne:

-podstawa gospodarki- własność państwowa i spółdzielcza

-przedsiębiorstwa realizowały ustalone odgórnie plany

-odgórnie były określone ceny

-gospodarka- podporządkowana celom politycznym - charakter nakazowo- rozdzielczy

-wysokie nakłady na zbrojenia

-brak towarów

-na niektóre towary- talony lub przydziały

-ułatwiony dostęp do towarów tylko dla nomenklatury - urzędnicy aparatu władzy w
państwach komunistycznych

-przedsiębiorcy zaniżali dane o możliwościach produkcyjnych ale nadmiernie
domagali się o przydział surowców- wysokie zużycie materiałów i energii

Multiple Choice

Gospodarka o charakterze nakazowo- rozdzielczym:

• państwa komunistyczne

• państwa kapitalistyczne

Multiple Choice

Talony i przydziały na niektóre towary:

• państwa komunistyczne

• państwa kapitalistyczne

Multiple Choice

Własność prywatna w gospodarce:

• państwa komunistyczne

• państwa kapitalistyczne

Multiple Choice

Produkcja podległa zasadom rynkowym:

• państwa komunistyczne

• państwa kapitalistyczne

Multiple Choice

Nomenklatura to:

• urzędnicy aparatu władzy w państwach kapitalistycznych

• urzędnicy aparatu władzy w państwach komunistycznych

Zróżnicowanie ekonomiczne świata

Stany Zjednoczone- główna potęga ekonomiczna, zdecydowana przewaga nad ZSRS.

Przez 20 lat- duży wzrost gospodarstwa, później zahamowanie - olbrzymi wydatek na
zbrojenia.

Państwa Europy Zachodniej- szybki rozwój dzięki planowi Marshalla i integracji.

Lata 60-te XX wieku- najszybciej rozwija się Japonia- japoński “cud gospodarczy”-
wyprzedziła ZSRS.

Rozwijała się: motoryzacja, przemysł stoczniowy, telekomunikacja, elektronika.

Japonia była wzorem dla innych państw azjatyckich- “azjatyckie tygrysy”: Republika
Korei (Korea Południowa), Singapur, Tajwan, Hongkong.

Republika Federalna Niemiec- kolejne państwo szybko rozwijające się.

1960 r.- Organizacja Krajów Eksporterów Ropy Naftowej - OPEC-: Irak, Iran, Arabia
Saudyjska, Kuwejt, Wenezuela- odgrywała dużą rolę, gdy nastąpił wzrost paliw.

Na świecie pogłębiły się różnice ekonomiczne- Afryka- ubóstwo.

Multiple Choice

"Azjatyckie tygrysy "to:

• rozwój USA

• rozwój ZSRS

• rozwój Japonii

• rozwój państw azjatyckich

Multiple Choice

OPEC to:

• Organ

  Krajów Eksporterów Ropy Naftowej

• Organizacja Krajów Eksporterów Ropy Naftowej

• Organizacja Krajów

  Ekspertów Ropy Naftowej

• Organ

  Krajów Ekspertów

  Ropy Naftowej

Rewolucja naukowo- techniczna

Rewolucja naukowo- techniczna przyczyniła się do wielu osiągnięć:

-budowa elektrowni atomowych

-automatyzacja produkcji

-tracenie znaczenia hutnictwa i włókiennictwa

-wzrost elektrotechniki, elektroniki, chemii organicznej

-postęp w medycynie- przeszczep ludzkiego serca

-poznanie kodu genetycznego

-zastosowanie lasera

-wynalezienie mikroprocesora

Rywalizacja USA i ZSRS w dziedzinie badań kosmosu.

-ZSRS - pierwszy sztuczny satelita ziemi, od 1961 r,- loty załogowe, bezzałogowe loty na Wenus

-USA- lądowanie na księżycu Apollo 1969 r. bezzałogowe loty na Marsa

-rozwój łączności satelitarnej, telewizyjnej, telefonicznej

Multiple Choice

USA organizowały bezzałogowe loty na:

• Marsa

• Wenus

Multiple Choice

ZSRS organizowały bezzałogowe loty na:

• Marsa

• Wenus

Rozwój cywilizacji= negatywny wpływ na środowisko naturalne,
wymieranie wielu gatunków.

1986 r.- awaria reaktora atomowego w Czarnobylu (Ukraina) - skażenie
znacznego obszaru ZSRS, chmura radioaktywna dotarła również do Polski.

https://www.youtube.com/watch?v=atkrJoE9mog&t=7s

Multiple Choice

Awaria reaktora w Czarnobylu była w:

• 1945r.

• 1985r.

• 1986r.

• 1989r.

Warunki życia ludności

Rozwój naukowo- techniczny= nowy typ społeczeństwa:

-zatrudnienie w usługach- handel, bankowość, edukacja, ochrona zdrowia, opieka socjalna

-automatyzacja i mechanizacja= lżejsza praca

-zanikanie zawodów związanych z rzemiosłem

-zmiana tradycyjnego modelu rodziny wielopokoleniowej: mała rodzina czyli rodzice i dzieci

-rozwój żłobków, przedszkoli = aktywność zawodowa kobiet, niezależność finansowa

-lata 60te XX w.- USA i Europa Zachodnia- feminizm - równouprawnienie kobiet

-osłabienie norm religijnych i obyczajowych = wzrost liczby rozwodów, związków nieformalnych,
rodzin niepełnych

-spadek liczby urodzeń

-wydłużenie życia ludzkiego= starzenie się społeczeństwa

-dostępne dobra: wyposażenia domów w urządzenia: lodówki, pralki, RTV itp. oraz samochody

-zwiększenie czasu wolnego= wyjazdy weekendowe, turystyka zagraniczna

Multiple Choice

Feminizm to:

• rozwój naukowo- techniczny

• zanikanie zawodów

• równouprawnienie kobiet

• lżejsza praca

Przejawy kultury masowej

Rozwój kultury masowej, kultury popularnej- dzięki wolnemu czasowi od pracy:

-prasa, radio, kino

-telewizja- rozwój informacji międzynarodowej, popularyzacja reklam
wpływająca na sprzedaż towarów i usług

-imprezy sportowe- mecze piłki nożnej, igrzyska olimpijskie

-muzyka młodego pokolenia - lata 50te XX w- rock and roll

Zespoły muzyczne= zmiany obyczajowe, nowy styl ubioru, fryzur, konflikt
pokoleń.

USA- protesty przeciwko wojnie w Wietnamie.

Elvis Presley

https://www.youtube.com/watch?v=aoriFtRVGQs

The Beatles

https://www.youtube.com/watch?v=jo505ZyaCbA

Notatka:

Państwa komunistyczne- gospodarka o charakterze nakazowo- rozdzielczym.

USA- główna potęga gospodarcza świata, coraz większe znaczenie odgrywała
Japonia.

Rewolucja naukowo- techniczna- istotny wpływ na rozwój cywilizacyjny
świata.

Muzyka młodzieżowa- ważny przejaw kultury masowej.