Ιλιάδα ραψ. Ζ

​Έκτορας και Ανδρομάχη

Ιλιάδα

ραψ. Ζ (369-529)

• Στους στίχους 377 - 380 έχουμε το τυπικό μοτίβο των άστοχων ερωτημάτων.

   

• Άστοχα ερωτήματα: Τις ερωτήσεις τις θέτει ο Έκτορας (ρωτάει πού είναι η Ανδρομάχη και προβάλλει ως απάντηση τις εξής δυνατότητες: μήπως πήγε στη συννυφάδα της ή στην ανδραδελφή της ή στο ναό). Τις υποθέσεις αυτές τις απορρίπτει η οικονόμος και δίνει τη σωστή απάντηση: η Ανδρομάχη έτρεξε στις Σκαιές Πύλες.

• Με τη χρήση των άστοχων ερωτημάτων ο ποιητής πετυχαίνει να δοθεί έμφαση στη σωστή απάντηση. Τα άστοχα ερωτήματα λειτουργούν και ως επιβράδυνση

• Ο στίχος 401 «τον Εκτορίδην, όμοιον και εύομορφον αστέρα»αποτελεί παρομοίωση.

​Ο λόγος της Ανδρομάχης (406-439)

• Είναι δακρυσμένη

• Οϊμέ: δείχνει τη συναισθηματική της φόρτιση

• Προσπαθεί να πείσει τον Έκτορα να μην πάει στη μάχη. Προβλέπει και εκφράζει τους φόβους της για το μέλλον το δικό της και του παιδιού της, αν ο άντρας της πεθάνει (στ. 406-413). Οι στίχοι αυτοί αποτελούν προσήμανση. Αναφέρεται στη δική της χηρεία και την ορφάνια του παιδιού της. Μάλιστα λέει ότι αν πεθάνει ο Έκτορας, καλύτερα να πεθάνει και η ίδια.

• Κάνει αναδρομή στο τραγικό παρελθόν της (στ. 414-430). Οι στίχοι αυτοί λειτουργούν ως επιβράδυνση και ειρωνεία. Ο Αχιλλέας είναι αυτός που της στέρησε την οικογένειά της. Ο Αχιλλέας θα είναι κι αυτός που θα σκοτώσει τον Έκτορα και θα της στερήσει τον μοναδικό άνθρωπο που έχει στη ζωή και στον οποίο στηρίζεται.  

​Ο λόγος της Ανδρομάχης (406-439)

• Στο στίχο 418 «...τον έκαυσε κι εσήκωσέ του μνήμα» έχουμε αναχρονισμό.

• Αχιλλέας: Είναι ευκαιρία για τον ποιητή να μιλήσει για τον κεντρικό ήρωα του έπους.  Έτσι, λοιπόν, στους στίχους αυτούς;

  1.  Φωτίζεται ο ρόλος του ως πρωταγωνιστής στις μάχες.

  2. Τονίζεται η τραγικότητα της Ανδρομάχης (ο Αχιλλέας θα σκοτώσει και τον Έκτορα).

  3. Εξαίρεται το ήθος του: σεβάστηκε το νεκρό πατέρα της και απελευθέρωσε τη μητέρα της μετά από λύτρα.

   Απάντηση του Έκτορα (στ. 440-465)

• Όλα τα αισθάνομαι κι εγώ: κατανοεί τους φόβους της Ανδρομάχης

• Δεν μπορεί να μείνει πίσω, γιατί ντρέπεται τους Τρώες και είναι χρέος του να πολεμάει στην πρώτη γραμμή. Ο Έκτορας δεν ήθελε να φανεί άνανδρος. Εκείνη την εποχή ήταν σημαντική η πολεμική ανδρεία, ενώ όλοι ήθελαν να αποκτήσουν υστεροφημία.

• Ο Έκτορας προβλέπει τον αφανισμό της Τροίας. Αυτό όμως που τον πληγώνει περισσότερο είναι το μέλλον της συζύγου του. Οι στίχοι 454-461 είναι επική ειρωνεία, γιατί εμείς ξέρουμε πως μετά το θάνατο του Έκτορα η Ανδρομάχη θα πιαστεί αιχμάλωτη και θα μεταφερθεί στην Ελλάδα. Μπροστά σε αυτήν την ταπείνωση, είναι προτιμότερο να πεθάνει.

• Τα λόγια του Έκτορα αποτελούν προσήμανση

   Ο Έκτορας με τον γιο του

• Η σκηνή από συζυγική γίνεται οικογενειακή. Ο Έκτορας βγάζει την περικεφαλαία, γιατί φοβάται ο γιος του. Η σκηνή αυτή είναι συμβολική, αφού από πολεμιστής γίνεται πατέρας.

• Τρυφερή σκηνή με αντιπολεμικό μήνυμα

• Ο Έκτορας κάνει μια ευχή στον γιο του: να γίνει σπουδαίος πολεμιστής, να βασιλεύσει στην Τροία, να γίνει καλύτερος από τον πατέρα του και χαρά για τη μητέρα του. Εδώ βλέπουμε έναν Έκτορα αισιόδοξος, αφού μιλά ως πατέρας. Αυτό αποτελεί επική ειρωνεία, αφού εμείς γνωρίζουμε ότι ο Αστυάνακτας θα έχει τραγικό τέλος.

   Ο αποχωρισμός

• Ο Έκτορας δίνει το παιδί στην Ανδρομάχη δείχνοντας πως χρέος της είναι το μεγάλωμα του παιδιού.

• Ο ρόλος της μοίρας: Ο Έκτορας επιμένει πως αν είναι της μοίρας του να πεθάνει, θα πεθάνει και πως κανείς δεν ξεφεύγει από τη μοίρα του.

• Η σκηνή του αποχωρισμού ολοκληρώνεται με την εικόνα της Ανδρομάχης που γυρίζει κάθε τόσο δακρυσμένη να δει τον Έκτορα, σαν να ήξερε πως είναι η τελευταία φορά που τον βλέπει. Έτσι η σκηνή της συνάντησης κλείνει με δάκρυα  όπως ακριβώς άρχισε (στ. 406 και 496: σχήμα κύκλου).

   Συνάντηση Έκτορα - Πάρη

• Πάρης: Με μια πλατιά παρομοίωση (στ. 506-514) παρομοιάζεται με άλογο ως προς την ταχύτητα, την ορμητικότητα, την περηφάνεια και την ομορφιά.

• Ο Έκτορας αναγνωρίζει την ανδρεία του Πάρη (στ. 522). Βλέποντάς τον έτοιμο να ορμήσει στη μάχη είναι πιο φιλικός μαζί του και αναγνωρίζει τη γενναιότητά του. Δεν παραλείπει, όμως, να αναφερθεί στην οκνηρία του και να του θυμίσει την ευθύνη που έχει γι’αυτόν τον πόλεμο.

   Χαρακτηρισμοί

• Έκτορας: Είναι ώριμος, σοβαρός, υπεύθυνος άνδρας.  Τρυφερός και στοργικός σύζυγος και πατέρας. Λατρεύει τη γυναίκα του και το γιο του και αγωνιά για την τύχη τους. Πάνω από όλα όμως θέτει την τιμή του και τη μοίρα της πατρίδας του. Είναι ένας μαχητής που δεν τα παρατάει.

• Ανδρομάχη: Είναι γυναίκα σοβαρή και τρυφερή. Άριστη σύζυγος και μητέρα. Κατανοεί τη θέση του άντρα της και συμμετέχει ολόψυχα μαζί του στην αγωνία του για την τύχη της Τροίας.  Φοβάται μη μείνει χήρα και ορφανό το παιδί της. Νιώθει θλίψη και ανασφάλεια και προσπαθεί να πείσει τον άντρα της να μείνει στο παλάτι, ακριβώς επειδή είναι ο μόνος που έχει στη ζωή. Πονά κι αγωνιά, όταν αποχαιρετά τον Έκτορα.

• Ο ρόλος του άνδρα: Οι άνδρες έχουν χρέος να πολεμάνε για την πατρίδα τους, αλλιώς θα χαρακτηριστούν άνανδροι. Η υστεροφημία (η φήμη μετά τον θάνατο) είναι ένα ζητούμενο της εποχής.

• Ο ρόλος της γυναίκας: οι γυναίκες παραμένουν στο σπίτι και ασχολούνται με τις δουλειές του σπιτιού, υφαίνουν, είναι υπεύθυνες για την ανατροφή των παιδιών, πηγαίνουν στους ναούς και συμμετέχουν σε κοινές προσευχές.

• Η τύχη των ηττημένων γυναικών: Γίνονται λάφυρα και τις παίρνουν ως δούλες, ακόμα κι αν είναι βασίλισσες. Βέβαια, υπήρχε η δυνατότητα να τις εξαγοράσουν με λύτρα.