7 сынып. Механикалық жұмыс

​Сәтті күн болсын!

​"STOP" деп, үлгі бойынша досыңмен амандас

​Үй тапсырмасы

​АТ КҮШІ

https://twig-bilim.kz/kz/film/factpack-horsepower

​Қай көлікте қанша ат кұші бар деп ойлайсыздар?

Сабақтың тақырыбы: Механикалық жұмыс. Қуат.

Оқыту мақсаты:

7.2.3.1 – механикалық жұмыс ұғымының физикалық мағынасын түсіндіру;

7.2.3.7 – қуат ұғымының физикалық мағынасын түсіндіру;

7.2.3.8 – механикалық жұмыс пен қуаттың формулаларын есептер шығаруда қолдану

Механикалық жұмыс

*

• ​Денеге түсірілген күш нәтижесінде, дене өзінің орнын өзгертсе, осы дене механикалық жұмыс жасайды.

• Механикалық жұмыс деп денеге әрекет ететін күштің осы күш нәтижесінде ауыстырған орнына көбейтіндісін сипаттайтын скаляр шаманы айтамыз.

  *

​A= ⋅ 

​А- механикалық жұмыс ⌈Дж⌉

F- денеге түсірілген күш ⌈Н⌉

s- орын ауыстыру⌈м⌉

ХБЖ-дегі жұмыстың өлшем бірлігі

1 Н күш әрекеті нәтижесінде 1 м-ге орын ауыстырған дененің атқарған жұмысы 1 Дж (джоуль)-ге тең.

1 Н ⋅ 1 м= 1 Дж

Ағылшын физигі Джеймс Прескот Джоульдің құрметіне берілген

Механикалық жұмыс жасаудың шарттары

1.Денеге белгілі бір күш әрекет етуі қажет;

2.Осы күш әрекетінен дене орнын ауыстыруы қажет;

3.Түсірілген күш бағыты, қозғалыс бағытына перпендикуляр болмауы қажет.

Егер аталған шарттардың кез келген біреуі орындалмаса, механикалық жұмыс нөлге тең болады!

Poll

Ойласыңыз:

Пианиноны орнынан қозғалту мақсатында, біз оған күш түсіре отырып итердік, бірақ ол орнын өзгерткен жоқ. Осы жағдайда жұмыс жасалады ма?

• Иә

• Жоқ

 Жоқ!

s = 0 болғандықтан

А = 0

Poll

Ракеткамен соқтығысқаннан кейін теннис добы ұшты. Ұшу кезінде доп механикалық жұмыс жасайды ма?

• Иә

• жоқ

Жоқ!

F=0 (доп инерция әрекетінен қозғалады) А=0

Poll

Қай жағдайда механикалық жұмыс атқарылады?

• 1

• 2

• 3

Жауабы: тек 3-ші жағдайда ғана механикалық жұмыс жасалады, себебі, 1 жағдайда дене тыныш тұр; ал,  2 жағдайда денеге күш әсер етпейді;

​• Егер денеге түсірілген күш бағыты қозғалыс бағытымен сәйкес келсе, онда оң жұмыс жасалады

А = F∙s

А > 0

• Егер денеге түсірілген күш бағыты қозғалыс бағытымен қарама-қарсы келсе, онда теріс жұмыс жасалады

​А = - F∙s

А < 0

•Егер денеге түсірілген күш бағыты қозғалыс бағытымен перпендикуляр болса, онда жұмыс жасалмайды

А = 0

​Күштердің қайсысы жұмыс жасамайды?

Есептеңіз:

№1 Массасы 0,4 кг құс 70 м биіктікке көтерілді. Құсты көтерген күштің жұмысын табыңыз

Дескрипторлары:

üЕсептің қысқаша берілгенін жазады;

üҚажетті формуланы қолданады;

üМатематикалық түрлендірулер мен есептеулер жүргізеді;

üЕсептің жауабын көрсетеді.

Multiple Choice

Массасы 0,2 кг құс 35 м биіктікке көтерілді. Құсты көтерген күштің жұмысын табыңыз

• 8 Дж

• 7 Дж

• 175 Дж

• 1 Дж

№2.  Автокран массасы 1,5 т жүкті көтеріп, 22,5 кДж жұмыс жасады. Сонда жүк қандай биіктікке көтерілген? 

Дескрипторлары:

üЕсептің қысқаша берілгенін жазады;

üФизикалық шамаларды ХБЖ-не келтіреді;

üҚажетті формуланы қолданады;

üМатематикалық түрлендірулер мен есептеулер жүргізеді;

üЕсептің жауабын көрсетеді.

Multiple Choice

Автокран массасы 1,2 т жүкті көтеріп, 15 кДж жұмыс жасады. Сонда жүк қандай биіктікке көтерілген? 

• 1,5 м

• 2 м

• 1,25 м

• 1 м

​№3. Мәшине 72 км/сағ жылдамдықпен бірқалыпты қозғалып келеді. Егер оның моторының тарту күші 2000 Н болса, онда ол 10 секундта қанша жұмыс атқарады?

​Дескрипторлары:

üЕсептің қысқаша берілгенін жазады;

üФизикалық шамаларды ХБЖ-не келтіреді;

üҚажетті формуланы қолданады;

üМатематикалық түрлендірулер мен есептеулер жүргізеді;

üЕсептің жауабын көрсетеді.

Қуат

​N – қуат, [Вт] – Ватт

A – механикалық жұмыс, Дж

Δt – уақыт, с

Шотландиялық өнертапқыш-механик Джеймс Уаттың құрметіне берілген

Қуаттың формуласын түрлендіріңіз

​

​

№1 Қуаты 5 кВт қозғалтқыш 30 мин ішінде қандай жұмыс істейді?

Дескрипторлары:

üЕсептің қысқаша берілгенін жазады;

üФизикалық шамаларды ХБЖ-не келтіреді;

üҚажетті формуланы қолданады;

üМатематикалық түрлендірулер мен есептеулер жүргізеді;

üЕсептің жауабын көрсетеді.

Multiple Choice

Қуаты 30 Вт желдеткіш 10 минутта қанша жұмыс істейді?

• 18 кДж

• 15 кДж

• 20 кДж

• 9 кДж

№2  Тарту күші 50 кН электровоз 2 сағ бойы бірқалыпты 54 км/сағ жылдамдықпен қозғалды. Оның атқарған жұмысын анықтаңыз. Электровоз қуаты қандай?

Multiple Choice

Моторының тарту күші 5 $$\cdot\$$ $$10^4$$ Н ұшақ 800 км/сағ жылдамдықпен бірқалыпты ұшып келеді. Оның қуаты қандай?

• 20 МВт

• 10 МВт

• 15 Мвт

• 5 МВт

​Көршіңмен жұп болып бүгінгі алған біліміңді бекіт

​https://learningapps.org/myapps.php

Бүгінгі сабақтан алған әсерің қандай?

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSctKTL9weQXWKAOMXmZTyG7gciy7Ic5WrZPIbx6psmJQXketQ/viewform?usp=sf_link

Үй тапсырмасы

1.Тақырыпқа байланысты эссе жазып келу, өмірмен байланыстырып.

2.136 бет, 5.1 бет, №3 есеп

138 бет, 5.2 -жаттығу, № 4-5 есеп

Сабаққа белсенді қатысқаныңызға рақмет!