2HV BS 5 de geschiedenis van het leven op aarde

De geschiedenis van het leven op aarde

Leerdoelen

Je kunt uitleggen hoe fossielen zijn ontstaan.
Je kunt uitleggen dat soorten verwant zijn als ze een gemeenschappelijke voorouder hebben.

Fossielen

• Afdrukken van organismen in steen

• Of versteende resten van organismen

• Ontstaan als zand- of kleideeltjes (sedimenten) de resten bedekken, bacteriën en schimmels kunnen de resten niet afbreken

• Zachte delen verteren snel en hebben geen kans om te fossiliseren

Multiple Choice

Van welk organisme is de kans het grootst dat er een fossiel van wordt gevonden?

• Een naaktslak

• Een worm

• Een mammoet

• Een mier

Gesteentelagen

De jongste lagen liggen vaak bovenop

Hoe dieper de laag hoe ouder het is

Sommige organismen leefden alleen in 1 soort gesteentelaag. Zij zijn ontstaan en uitgestorven in 1 bepaalde tijd

Hieruit kunnen we opmaken dat soorten ook weer verdwijnen en zijn veranderd

Multiple Choice

De zand- en kleideeltjes die organismen afdekken heten

• Fossielen

• Sediment

Tijdperken

Geschiedenis wordt verdeeld in tijdperken

Tijdperken worden verdeeld in perioden

Wordt weergegeven in geologische tijdschaal

Daar kun je zien hoeveel miljoen jaar geleden de periode begon en eindigde.

Omdat het in de - is, is het begin bij -244mjg en het einde bij -240mjg

De oudste levensvormen staan onderaan in de schaal

Verwantschap van soorten

• Sommige soorten hebben een gemeenschappelijke voorouder, zij lijken qua bouw erg op elkaar

• Ook het DNA lijkt dan meer op elkaar. Genen maken eiwitten, hoe meer DNA overeenkomt, hoe meer fenotype en eiwitten overeenkomen

• Hoe meer overeenkomsten er zijn, hoe korter geleden de gemeenschappelijke voorouder was

• Botten van mens, walrus en mol zelfde soort beenderen, door aanpassing aan milieu hebben ze een andere functie gekregen

Multiple Choice

De arm van een mens dient als

• graaforgaan

• looporgaan

• grijporgaan

• vliegorgaan

Multiple Choice

Het been van een paard dient als

• graaforgaan

• looporgaan

• grijporgaan

• vliegorgaan

Multiple Choice

De arm van een mol dient als

• graaforgaan

• looporgaan

• grijporgaan

• vliegorgaan

Multiple Choice

De arm van een vleermuis dient als

• graaforgaan

• looporgaan

• grijporgaan

• vliegorgaan

Multiple Choice

Welke groep organismen is in zijn geheel uitgestorven

• holtedieren

• trilobieten

• kaakloze vissen

• levermossen

Multiple Choice

De groep organismen die is uitgestorven, in welke periode is dit geweest?

• Jura

• Perm

• Trias

• levermossen

Multiple Choice

Welke 2 groepen zijn uit de reptielen ontstaan?

• Amfibieën en vogels

• Amfibieën en zoogdieren

• Beenvissen en zoogdieren

• Vogels en zoogdieren

Multiple Choice

In welke volgorde zijn deze groepen ontstaan? Zet de oudste groep bovenaan.

paardenstaarten - varens - bladmossen

• paardenstaarten - varens - bladmossen

• varens - bladmossen - paardenstaarten

• varens- paardenstaarten - bladmossen

• bladmossen varens- paardenstaarten

• bladmossen - paardenstaarten - varens

Multiple Choice

Welk fossiel wordt gemakkelijker gevonden?

• P, deze ligt dieper maar komt door de scheur eerder aan het oppervlak

• Q, deze ligt minder diep en komt door de scheur eerder aan het oppervlak

• P, deze ligt minder diep en komt door de scheur eerder aan het oppervlak

• Q, deze ligt dieper maar komt door de scheur eerder aan het oppervlak

Multiple Choice

Door diverse oorzaken kan de volgorde van gesteentelagen in de loop der tijd zijn veranderd. Soms kun je de ouderdom van een gesteentelaag vaststellen aan de hand van fossielen die in de laag voorkomen.

Welk fossiel is het meest geschikt om de ouderdom van een gesteentelaag te bepalen?

• Het fossiel van een organisme dat tijdens een korte periode op veel plaatsen op aarde voorkwam

• Het fossiel van een organisme dat tijdens een korte periode op weinig plaatsen op aarde voorkwam

• Het fossiel van een organisme dat tijdens een lange periode op veel plaatsen op aarde voorkwam

• Het fossiel van een organisme dat tijdens een lange periode op weinig plaatsen op aarde voorkwam

Multiple Choice

Een fossiel ontstaat als:

• Een organisme met veel bindweefsel langzaam wordt afgedekt door sedimenten

• Een organisme met een schelp snel wordt afgedekt door sedimenten

• Een organisme met veel bindweefsel snel wordt afgedekt door sedimenten

• Een organisme met een schelp langzaam wordt afgedekt door sedimenten

Multiple Choice

Welke organismen zijn meer verwant aan elkaar?

• Mens en de krokodil

• Zeeschildpad en zee-egel

• Mens en een worm

• Krokodil en de schildpad

Multiple Choice

Welke 2 soorten zijn het meest aan elkaar verwant?

• Mens en bonobo

• Mens en chimpansee

• Chimpansee en bonobo

• Gorilla en mens